ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੰਗਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੁਰਾਹੇ ਵਿਚਾਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਕੁੱਕੜ ਤੇ ਸੂਅਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਦਬ ਰਹਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁੱਤਾ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਸ੍ਰਾਧ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੁੱਤੇ, ਜੱਚ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇ ਉਹ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਛੂਹ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਬਚੇ ਭੋਜਨ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਟਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਮਿਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਧਾਰਥ ਬੀਜ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਤਿਲ ਦੀ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੋਜਨ ਜੋ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੁੱਕਾ ਜਾਂ ਬਾਸੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਕਾਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਖਰਾਬ, ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਚੱਟਿਆ, ਜਾਂ ਕਕਰ, ਵਾਲ, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਭੋਜਨ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿਲ ਜਾਂ ਜੌ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤੇਲ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਭੋਜਨ, ਜਾਂ ਉਬਲੀ ਚਾਵਲਾਂ ‘ਚ ਸਿੱਧਾ ਲੂਣ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਸਭ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਪੂੰਝਿਆ ਭੋਜਨ ਸ੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਤ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੋ ਵੇਦ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਰਮ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ‘ਬੱਕਰੀ ਜਾਤ’ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ੍ਰਾਧ ਲਈ ਧੂੜ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਦਹੀਂ, ਹਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਖਮੀਰ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਹਨ। ਬੈਗਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਸ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ, ਆਮ ਲੂਣ ਅਤੇ ਮਨੋਂਤ੍ਰਿਤ ਲੂਣ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਖ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਬੰਨ੍ਹੋ ਅਤੇ ਹੱਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁਬੋ ਕੇ ਧੋਵੋ। ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋਵੋ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ Dubo ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੋ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰੋ ਤੇ Dubo ਕੇ ਵੀ ਧੋਵੋ। ਅਰਿਸ਼ਟ, ਬਿਲਵ ਅਤੇ ਇੰਗੁਦਾ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦਾਲਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਲਈ ਘਿਸਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਤਨ, ਹੀਰੇ, ਮੋਤੀ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਸਿਧਾਰਥ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਪੀਸ ਕੇ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੀ ਪੀਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਉਨ, ਭੇੜਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਨ ਲਈ ਹੈ। ਭੇੜਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਰੂਈ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੁਆਹ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਲੱਕੜ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਝਾੜੂ ਲਾਉਣਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲਪੇਟਣਾ ਨਿਯਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੀਰ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਨਿਯਮ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸਵੇਰੇ, ਘਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੰਜ ਤੀਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਢੱਕ ਕੇ, ਪਾਖਾਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾਉਣਾ। ਸੁੱਕੀ ਘਾਸ, ਲੱਕੜੀਆਂ, ਪੱਤੇ, ਬਾਂਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਢੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਫੜੋ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਪਿੱਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ। ਫਿਰ ਦੱਸ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਮਿੱਟੀ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੈਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਤਿਆਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧੋਣਾ, ਚਾਹੇ ਕਰਮ ਸਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਲਤ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਆਚਮਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰੋ; ਜੇਕਰ ਹੱਥ ਮੈਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖੋ। ਭਾਰੀ ਮੈਲ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਿਯਮਤ ਹੈ। ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਤਪਤਕ੍ਰਿਚ੍ਰ’ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੋ। ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤ ਰੱਖੋ; ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਘੀ ਨਾਲ ਰਹੋ ਜਾਂ ਇਕ ਰਾਤ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਜਿਹੜੇ ਚੋਰ ਹਨ, ਪੁਲਿੰਦ, ਅੰਧ, ਸ਼ਬਰ, ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਯੁਗੰਧਰ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ, ਉੱਤਰੀ ਸੀਮਾ ਸਿੰਧੂ ਦੀ ਜਾਂ ਦਿਵਯੰਤਰਾ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਸੇ ਇਲਾਕੇ—ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਵੇਦ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਦੀ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅੱਗ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਲਪੇਟਣਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮੂੜ੍ਹਤਾ ਵਸ਼ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਵਰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯਜਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਾਪੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਿਨਾਉਣੇ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ, ਅਤੀਥੀ ਨੂੰ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਯਾਮੀ ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਹੋਮ ਦੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਦਵਿਜ) ਹਨ।