ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗੋਧਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਗੋਧਣ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਉਹ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ—all ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜੇ, ਤਾਂ ਅਸੁਰ ਹਾਰ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕੂੜੇ ਮਤਵਾਦ ਫੈਲ ਗਏ, ਉਥੇ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ; ਦੁਹਰਿਆ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਿਗੰਠ, ਸ਼ਾਕ੍ਯ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀਕਲੰਸ਼ਕ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਨੰਗੇ ਤਪੱਸਵੀ ਆਦਿ ਹਨ; ਜੋ ਕੇਵਲ ਜਟਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫ਼ਜ਼ੂਲ, ਜੋ ਮੋਹਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਿਅਰਥ, ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਨੰਗਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਵਿਅਰਥ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੀ ਨੰਗੇ ਤਪੱਸਵੀ ਆਦਿ ਹਨ; ਕੁਲੰਧਮਾ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ। ਜੋ ਲੋਕ ਗਲਤ ਰੀਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੂਆ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇਖ ਲੈਂ ਜਾਂ ਕਰ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਰਾ ਹੈ, ਅਪਕਾਰੀਆਂ, ਨਾਸਤਿਕ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੋਰ ਜਾਂ ਕਠੋਰ ਮਨੁੱਖ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ। ਜੋ ਹੋਰ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹੋ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਧ ਵੇਖ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਫਲ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਕ੍ਰਿਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਤ੍ਰੇਤਾ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਦੁਆਪਰ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਕਲਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਤ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈਆਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਲਿ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕੂੜੇ ਮਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਕੜ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੂਰ ਦੋਵੇਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਦਬ ਰਹਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਛੂਹ ਲਿਆ, ਜੱਚੀ ਔਰਤ ਨੇ ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਛੂਹ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵੇਖਣ ਨਾ ਦਿਓ; ਜੇ ਉਹ ਵੇਖ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਤਯੇਸ਼ਟੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯਜਨ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਟਾ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਮਿਲੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛਿੜਕੋ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇਰੋ; ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿਲੇ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਬੇਜਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਾ ਵਰਤੋ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਕਾਲਾ, ਸੜਿਆ, ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਚੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਕਣਕ, ਵਾਲ, ਪੱਥਰ, ਜਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਸਵੀਕਾਰ ਹੈ। ਕੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇਲ-ਕੱਕੜ, ਤਿਲ ਜਾਂ ਜੌ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਭੋਜਨ, ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਪਕਾਉਣ ਸਮੇਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਵਰਜਿਤ ਹਨ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਪੋਛਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਮਨਾਹੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਰਮ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਬੱਕਰੀ-ਜਨਮ' ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਧੂੜ ਵਰਗਾ ਮੰਨੋ; ਦਹੀਂ, ਹਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਖਮੀਰ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਬੈਗਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਸ ਜਾਂ ਨਿਕਾਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਹੈ; ਪੱਥਰ ਦਾ ਲੂਣ, ਆਮ ਲੂਣ, ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਲਾ ਲੂਣ ਵੀ ਛੱਡੋ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਬੰਨ੍ਹੋ ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬੋ। ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬੋ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ; ਅਰੀਸ਼ਟ, ਬਿਲਵ ਅਤੇ ਇੰਗੁਦਾ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਵੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ; ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਲਈ ਘਿਸਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਤਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਵਾਹਰ, ਹੀਰੇ, ਮੋਤੀ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਲਈ ਵੀ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਸਟ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੇ ਪੇਸਟ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਸਾਰੇ ਉਨ ਅਤੇ ਭੇੜਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਭੇੜਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਰੂਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਖ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਝਾੜੂ ਲਾਉਣਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲਪੇਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਵਰਤੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਧਨੁਸ਼ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਿਯਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸਵੇਰੇ, ਘਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੰਜ ਤੀਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਢੱਕ ਕੇ ਪ੍ਰਸਰਾਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੋ। ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ, ਲੱਕੜੀਆਂ, ਪੱਤਿਆਂ, ਬਾਂਸ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਢੱਕੋ। ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਬੋਲ ਚੁੱਪ ਰੱਖ ਕੇ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਗੁਦਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਮਲੋ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਦਸ ਵਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੁੜ ਲਾ ਕੇ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੋ—ਪਾਣੀਆਂ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੰਮ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਨੁਚਿਤ। ਦੂਜੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰੋ; ਜੇ ਹੱਥ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੋ। ਜੇ ਵੱਡੀ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੋ; ਜੇ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ, ਤਾਂ 'ਤਪਤਕ੍ਰਿਚ੍ਰਾ' ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਵਰਜਿਤ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਫਾਈ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਸਕੇ।