ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਥਾਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਮਨਾਈ ਜਾਂ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ, ਜੰਗਲੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੰਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨਚਾਹੀ ਧਰਤੀ, ਸਵਰਗ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ, ਜੋ ਗੰਦੀ, ਸ਼ੋਰ ਵਾਲੀ, ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਬਦਬੂਦਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ, ਜਿੱਥੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਹੋਵੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ, ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਤੱਕ, ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤੇ ਕੈਕਟਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰੈਸ਼ੰਕਵ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਰੰਕਰਾ, ਕਲਿੰਗ, ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਥਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਿਆਗੋ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਨੰਗੇ ਤਪਸਵੀ ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨੰਗੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰੈ-ਵੈਦਿਕ ਸੰਯਮ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੰਗੇ ਤਪਸਵੀ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਸ ਸੰਯਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਵਿਹੜੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਸਹਾਰਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬਲਦ, ਉਹ ਲੁਕ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬਲਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਬਲਦ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ—ਇਹ ਵੀ ਅਣਚੀਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ—ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਲੜੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਸੁਰ ਹਾਰ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਭੰਗ ਹੋ ਚੁਕਾ, ਉਥੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ; ਦੋਹਰੇ-ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਗੰਥ, ਸ਼ਾਕਿਆ, ਪੁਸ਼ਟੀਕਲੰਸ਼ਕ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਨੰਗੇ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਨ; ਵਿਅਰਥ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਵਿਅਰਥ ਮੋਹਰ ਵਾਲਾ, ਵਿਅਰਥ ਨੰਗਾ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਾ; ਵਿਅਰਥ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ, ਵਿਅਰਥ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਵੀ ਨੰਗੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ। ਕੁਲੰਧਮ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਪਤੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਜੋ ਅਣਉਚਿਤ ਰੀਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੂਆ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਟਕਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਭੋਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆਰਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਨਾਸਤਿਕ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਜ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ। ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗੋ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਦੇਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਕ੍ਰਿਤ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਤ੍ਰੇਤਾ, ਵੈਸ਼ਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਦਵਾਪਰ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਕਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ। ਦਵਾਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈਆਂ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਕੜ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੂਰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਅਪਮਾਨਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੰਝ ਹੀ, ਜੇ ਕੁੱਤੇ, ਜਨਮ-ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਜਾਂ ਲੰਮੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲਾ ਛੂਹ ਜਾਵੇ। ਕਦੇ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਖਣ ਨਾ ਦਿਓ; ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਅਜੇਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਛੂਹ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਤਯੇਸ਼ਟੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯਜਨਾ ਲਈ ਜੋ ਭੋਜਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਗੋ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ-ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਿਦਧਾਰਥ ਦੇ ਬੀਜ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਤਿਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ; ਅਤੇ ਗੁਰੂ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸੁਚਿੱਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ-ਬੇਕਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਤਿਆਗੋ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਕਾਲਾ, ਨਸ਼ਟ, ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਚਾਟਿਆ, ਜਾਂ ਪੱਥਰ, ਵਾਲ, ਰੇਤ ਜਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਗੋ। ਤਿਲ ਜਾਂ ਜੌ ਦੀ ਪੀੜੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼, ਜਾਂ ਖੇਚਰੀ ਚੀਜ਼, ਅਤੇ ਨਮਕ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਕਾਇਆ ਚੌਲ—ਇਹ ਸਭ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਪੁੰਝੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ; ਕੁਝ ਲੋਕ, ਵੈਦ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਵਾ ਕਰਦੇ ਪਰ ਕਰਮ ਵਿਰੋਧੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ 'ਬਕਰੀ-ਜਨਮ' ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਧੂੜ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਦਹੀਂ, ਹਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਖਮੀਰ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਤਿਆਗੋ। ਬੈਂਗਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਸ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਗੋ; ਪੱਥਰ ਦਾ ਨਮਕ, ਆਮ ਨਮਕ, ਅਤੇ ਮਨ-ਨਮਕ ਵੀ ਤਿਆਗੋ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਵੀ; ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਬੰਨ੍ਹੋ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁਬੋ। ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹੋ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਡੁਬੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੋ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ; ਅਰਿਸ਼ਟ, ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਇੰਗੁਦਾ ਦੇ ਛਾਲ ਦੇ ਰੂਟ 'ਤੇ ਵੀ। ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦਾਲ ਲਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੈ; ਇੰਝ ਹੀ, ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲੱਕੜ, ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਚਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਲਈ, ਮੁੜ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ; ਜਵਾਹਰ, ਹੀਰਾ, ਮੋਤੀ, ਸਾਂਪ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਲਈ ਵੀ। ਸਿਦਧਾਰਥ ਦੇ ਬੀਜ, ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੇ ਪੇਸਟ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ; ਇਹ ਨਿਯਮ ਉਨ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੈ। ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ, ਰੇਸ਼ਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅੱਖ, ਫਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਝਾੜੂ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣਾ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲੇਪ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ; ਪਿੰਡ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਵਰਤੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਥਾਵਾਂ, ਲੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਫਲ ਮਿਲੇ।