ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਸਿਆਣੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਫੁੱਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਤਵੇਦਾਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਚਾਵਲ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਫਲ—ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਰਸਦਾਰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੁਕਤਾ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਪਣਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਨਹੀਂ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਆਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਜਨਿਆਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਵੇਂ ਕੋਮਲ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਥੇ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੰਡਿਤ 'ਸਵਧਾ' ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯੋਗੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਸਵਰਗ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਆਦਰਨੀਯ ਅੰਗਿਰਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਬੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਨਾ ਮੌਤ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਭੈ ਜਾਂ ਦੁੱਖ, ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਚੋਟੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ। ਉੱਥੇ ਕੋਮਲ, ਸੁਗੰਧਤ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਦੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਉਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਜਲ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਆਦਰਨੀਯ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਤਪੋਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਅਗ્નਿਹੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵੇਖੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਮ ਅਖੁਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲਾਟੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਜੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਾਵ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਸਿਮਨੇ, ਇੱਕ ਗੋਲ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ, ਅਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਵਲੋਂ ਵੀ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧੰਨ ਹਨ, ਜੋ ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੀ, ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ, ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਮਰਕੰਟਕ 'ਤੇ ਸਵਰਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਵਾ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਸਪਤਗੋਦਾਵਰ ਅਤੇ ਗੋਕਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਾਪ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੋਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਅਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਤਾਮਰਵਰਨੀ ਨਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਦੱਖਣ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਰਿਆ ਦਾ ਜਲ, ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਮੋਤੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ-ਮੋਤੀ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਜਲ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਮੋਤੀ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਪੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਤੀਰਥ, ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਅਖੁਟ, ਸ਼੍ਰੀਪਹਾੜ ਅਤੇ ਵੈਕ੍ਰਿਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਲਾਸ਼, ਖਦੀਰ, ਬਿਲਵਾ, ਪਲੱਖ, ਅਸ਼ਵਤਥ ਅਤੇ ਵਿਕੰਕਟ ਰੁੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਯਜਨਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖ ਜਲਦੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਕਰਮ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਲਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਲੋਕ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਧੀ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਕੀਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।