ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕੰਮ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦਾਤਾ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਡਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਯਜਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾ ਹੀ ਸਹੀ, ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਹ ਯਜਨ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਕਾਉਂਦਾ ਤੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਦਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਕੁਝ ਜੀਵ ਜਾਂ ਪਿਤਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭੀ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀ ਜਾਵੇ। ਐਸੇ ਵੇਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੜਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੀ ਉੱਚ ਜਾਂ ਨੀਵੀਂ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਗਾਵਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਬਲੀ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਪਿਤਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਪਿਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਧਰਮ, ਧਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਫਿਰ ਬਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖਵਾਓ। ਪਿਤਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਯੋਗੀ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮ ਰਸ ਨਾਲ ਪੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਗਵਾਨਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦਿਵਿਆ ਦੰਡ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੂੜ੍ਹ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦਾਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਏ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਮੱਧ-ਪਿੰਡ ਦੇਵੇ; ਜੋ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇਜ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਪਿੰਡ ਦੇਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨ, ਮਾਣ, ਯਸ਼ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਕਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਸੁਆਦ ਲਈ ਕੁੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੱਖਣ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਜਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਉਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ, ਫਲ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਤਵੇਦਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਚੰਗਾ ਚਾਵਲ, ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਵਧੀਆ ਫਲ—ਇਹ ਸਭ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿੰਡ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸੁਗੰਧਿਤ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਪਾਨੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬੈਠ ਕੇ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਜੂਸੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਭਾਰੀ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਯਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੁਜਾਤੀ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਵਿਧੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਥੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛਿੜਕਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪੁਜਾਰੀ 'ਸਵਧਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੁਜਾਤੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯੋਗੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੰਨਤ, ਇੱਛਾਵਾਂ, ਵੱਡੀ ਤਨਖ਼ਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਤਮਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਨਾ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਨਾ ਡਰ, ਨਾ ਬਦਕਿਸਮਤੀ—ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਪਹਾੜ ਚਮਕ ਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸਦਾ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲਯ-ਅੱਗ। ਉੱਥੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਨਰਮ, ਸੁਗੰਧਤ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸਿੜ੍ਹੀ ਦੇਖੀ, ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਵੇਦੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਵੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ, ਉੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹਾਂ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਅਖੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲਹਿਰ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਲੱਗੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।