ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਰਲ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਖਦੀਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜਾਂ ਵਜੋਂ ਬੜੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਮਿਲੀ। ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਹੜੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ, ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਚਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਲਕਲਾ ਦੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ—ਲੋਹਵੁੱਡ (ਇਰੋਨਵੁੱਡ) ਨਾਲ ਆਹੂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ, ਨਕਤਮਾਲਾ, ਕਪਿੱਠ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਲੱਕੜ ਵੀ ਉਚਿਤ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਨੀਪਾ, ਵਿਭੀਤਕਾ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਯਜਨਾ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਯਜਨਾ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਸਵਧਾ' ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ 'ਸਵਾਹਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਅਥਰਵਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਸ਼ਵਾ ਨਾਮਕ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ-ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗੇ।" ਜਦ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ, ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਦੱਸੋ?" ਤਦ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸਾਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲੇ, ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੰਗਿਆ ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋਗੇ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਭੇਟ ਮਿਲੇਗੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਤਿਥਿ-ਸਤਕਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਕਰਮ, ਜੀਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਿਆਂ ਦਾ ਉਲਲੇਖ ਹੈ; ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਿਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋ ਇਹ ਦਾਨੀ ਲੋਕ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਡਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ-ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇ en ਪੰਜ ਯਜਨਿਆਂ ਨੂੰ, ਮਨਤਰਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਸ਼ੂਦਰ ਨੇ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਜ਼ ਦਾ ਭੋਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਿਆਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ, ਜਿੰਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਵੀ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀ ਜਾਵੇ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਵੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਬਲੀ ਉੱਚ ਜਾਂ ਨੀਵੀਂ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੰਗਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਲੀ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਪਿਤਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ (ਚਾਵਲ ਦੀ ਗੋਲੀ) ਦੀ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸੁਆਦਿਸ਼ ਪਦਾਰਥ ਹੀ ਖਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵਿਧੀ ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹਨ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਧਰਮ, ਧਨ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮ ਰਾਹੀਂ ਪੋਸ਼ਣ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਮਨ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਭੇਟ ਕਰੇ; ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧਾ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ, ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਅਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦਿਵਿਆ ਦੰਡ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਾਂਗ, ਤੁਰੰਤ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦਾਤਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਵੇ; ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਧਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਦੇਵੇ। ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੰਡ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ; ਗਿਆਨ, ਆਦਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ; ਸੁਆਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਕੁਕੜਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੱਖਣ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਪਿੰਡ ਭੇਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂ ਸਹੀ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰਾਧ ਅਤੇ ਪਿਤਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਫਲ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ।