ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਪੜਾ ਹਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨੇਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ rice-balls (ਪਿੰਡ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਘਿਉਂ ਅਤੇ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਖੱਬਾ ਘੁਟਣਾ ਟੇਕ ਕੇ। ਪਿਤਰਾਂ, ਦਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੱਦ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਪਾਸੋਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਵੇ, ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾ ਕਰੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਾਂ-ਵੱਲੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸੰਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਘੁਟਣਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਸੁਖਮ ਪਿਤਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ।" ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਛੱਡੋ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹੋ: "ਹੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪਿਤਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ।" ਖੱਬੇ ਤੇ ਉਪਰਲੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੋਟਰੇ ਦੀ ਲਕੀਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਉੱਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਧਾਗਾ, ਲਾਲ ਰੂਈ ਦਾ ਕਪੜਾ, ਉਨ ਜਾਂ ਛਾਲ ਦਾ ਕਪੜਾ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜਨੇਊ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਾ ਨਹੀਂ। ਕਦੇ ਵੀ ਫਟਿਆ ਜਾਂ ਗੰਦਲਾ ਕਪੜਾ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਿੰਨ ਗੰਠਾਂ ਵਾਲਾ ਕਾਜਲ ਤੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਤੇਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਤਮਾਲ, ਉਸੀਰਾ, ਭਕਾ, ਗੁਗਲ ਅਤੇ ਤੁਰਸ਼ਕ ਧੂਪ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ, ਕਮਲ, ਜਲ-ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀਦਾਰ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਵਾ, ਸੁਮਨਾਸ, ਭੰਡੀਰਾ, ਉਪਕਾਮਾ ਅਤੇ ਕੁਰੰਡਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਸ੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ) ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ; ਪਰ ਕਰਤਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਓ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਮਾਨ ਦਿਓ। ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਹਰੇ, ਜਰਾ ਪੀਲੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਨਮੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖੋ। ਜੜਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਮਾਮਾਕ, ਨੀਵਾਰਾ ਅਤੇ ਦੁਰਵਾ ਘਾਹ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਘਾਹਾਂ ਸ੍ਰਾਧ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਵਾਧੂ, ਤੇਜ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਜੋ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਲਈ ਮਨੋਹਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵਿਛਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਇਹ ਰਸਮ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਨਿਰਾਸ਼, ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤ, ਜੋ ਰਸਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਯਕਸ਼, ਪਿਸਾਚ ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨ ਵੀ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਭੋਜਨ ਪਿਤਾ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਭੋਜਨ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਪਿਤਰ ਉਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਾਧ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੈਤ ਹਤਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਸੂਦਰ, ਸ੍ਰਾਧ, ਕਸ਼ੀਰਵਾ, ਬਲਵਜਾ, ਤਰਵਾ, ਵਾਰਣ, ਲਵਾ, ਲਵਵਰਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਾਹਾਂ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚੋ। ਉਂਜ, ਲਾਗ, ਤੇਲ ਦੀ ਮਲ੍ਹੀ, ਅਤੇ ਕਾਜਲ ਲਾਉਣ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਾ, ਪੁਨਰਭਵਾ ਆਦਿ ਘਾਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇੰਝ, ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਾਸ਼ਾ, ਪੁਨਰਭਵਾ, ਬਰਹਣਾ ਅਤੇ ਉਪਬਰਹਣਾ ਘਾਹ—ਇਹ ਪਿਤਰ-ਰੂਪ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਮੁੜ ਪਿਤਰ ਹਨ। ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਦੀ ਅਰਪਣ ਲਈ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨਿਯਤ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋਮ ਲਈ। ਸੋਮਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ "ਸਵਧਾ", ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨ ਲੈ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰਕ ਹੋਵੇ, ਰਸਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਧ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਉਂ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਨਿਯਤ ਹੈ। ਅੱਗ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਮ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, "ਸਵਧਾ"; ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਯਮ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ "ਸਵਧਾ" ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਨ ਹੋਮ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਮਾ ਨੂੰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ "ਸਵਧਾ" ਦੇ ਕਰਮ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ, ਛਿੜਕਾਅ, ਕਾਜਲ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਮਲ੍ਹੀ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੇ ਫਲ ਸਮੇਤ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਮ ਯਥਾ-ਨਿਯਮ ਕਰਮਠਤਾ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ ਰਹੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਅਰਪਣ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਬਿਨਾਂ ਧੂੰਏ ਦੇ ਲਹਿਰਾਵੇ, ਤਦ ਰਸਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਜਨਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਅਪੂਰਨ ਆਦਰ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।