ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮਨੁ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜੇ ਸਦਾ ਭਲਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤਾਰੇ, ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਦਾਦਿਆਂ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਸੋਮ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਜੋਗ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੈਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਜਿਹੜਾ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਵਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ: ਪੂਰਵਜ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਸੱਤ-ਅਗਨਿ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਉਪਭੋਗ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਗ ਲਾਏ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਲੀ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਲਾਸ਼ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬ੍ਰਹਮੀ ਤੇਜ ਲਈ ਹੈ; ਅਸ਼ਵਥਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਲਈ; ਪਲਕਸ਼ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਪੋਸ਼ਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਯਗ੍ਰੋਧ (ਬਰਗਦ) ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ; ਬੁਧੀ, ਗਿਆਨ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਲਈ ਕਾਸ਼ਮਰੀ ਪਾਤਰ ਚੰਗਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਹਦ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਭਾਗਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਫਲਗੁ ਪਾਤਰ ਵਿਚ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਬੈਲ ਪਾਤਰ ਵਿਚ ਭੇਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਤਾਲਾਬਾਂ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿਚ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਦਲ ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਗਿਆਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਪਦਾਰਥ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਗੁਗਗਲ ਆਦਿ ਧੂਪ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਧੂਪ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਿਓ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅਦੁੱਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਤੇਜ, ਯਸ਼, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੀ; ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਅੱਗੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਘੀ, ਅਨਾਜ, ਫਲ, ਕੁੰਦ, ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭੇਟ ਦਿਓ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪੂਜੋ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵੇਲੇ, ਪੂਰਵਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ, ਭੋਜਨ, ਭੇਟ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪਾਣੀ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਦਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰਵਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪੂਜੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਵੇ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ। ਦਲਭਾ ਘਾਹ, ਪਿੰਡ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ, ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁੱਛੇ ਦਲਭਾ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਦਿਓ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਧਾਗਾ ਵੀ ਦਿਓ। ਕੱਟਣਾ, ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾਉਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕੱਪੜਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਭੇਟ ਦਿਓ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ। ਜਿਹੜਾ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਘੀ ਅਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਖੱਬਾ ਘੁੱਟ ਨੀਵੇਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਵਜਾਂ, ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਪਰਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ ਸੱਦ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁਹ ਕਰਕੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੇਰੋ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ। ਕਈ ਲੋਕ ਮਾਤਾ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਥੰਮ੍ਹ ਨਾਲ, ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦਿਓ। ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸਦਾ ਕਹੋ: ‘‘ਹੇ ਸੂਖਮ ਪੂਰਵਜੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’’ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਛੱਡੋ, ਸਦਾ ਕਹੋ: ‘‘ਹੇ ਮਿਠੜੇ ਪੂਰਵਜੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’’ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੰਢੀ ਅਤੇ ਜਲ ਪਾਤਰ ਦੇ ਕੋਲ ਭੇਟ ਦਿਓ। ਨਵਾਂ ਲਿਨਨ ਧਾਗਾ, ਲਾਲ ਰੂਈ ਦਾ ਕੱਪੜਾ, ਉਨ ਦਾ ਜਾਂ ਛਾਲ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਧਾਗਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਾ ਨਾ ਦਿਓ। ਯਗ ਵਿਚ, ਫਟਿਆ ਜਾਂ ਗੰਦਾ ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪੂਰਵਜ ਅਜਿਹਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਸਦਾ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।