ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਹਰ ਥਾਂ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਯਕਸ਼, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਕਿਨਨਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪੰਛੀ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਹ ਧਨਯ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਕੇਵਲ ਅਰੁੰਦਤੀ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਨਾਨ ਲਈ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਜਹਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਏ। ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ-ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਜਨਮ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸਹਿਨਸ਼ੀਲ ਸੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਚੱਕਰ ਖਾ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਕੰਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ, ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੰਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੀ ਅਜੇਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਿਕਲ ਪਈ। ਸਕੰਦਾ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਦੋ ਉੱਤਮ ਪੰਛੀ—ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਵਾਯੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੋਰ, ਕੁਕੜ ਅਤੇ ਧਜਾ ਦਿੱਤੀ; ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਗੂੰਜਦਾਰ ਵੀਣਾ ਦਿੱਤੀ; ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਮੇਂਡਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਭੇਡ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਦੋਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ, ਉਪੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਸਕੰਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਮਥਾ, ਦਾਵਾ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣਾਂ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਤੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਬੁਝ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ, ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਈ, ਝੁਕ ਕੇ ਬੋਲੀ, “ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ!” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, “ਡਰ ਨਾ ਕਰ,” ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨਤਾ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ।” ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਰਮ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵ-ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣ। ਇਸ ਲਈ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੈਨੂੰ ਅਮਾਵਸਵਪਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਅਮਾਵਸੁ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ, ਤਦ ਤੂੰ ਕੁਆਰੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ।” ਅਠਾਈਵੀਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮੱਛਲੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ, ਰਾਜਾ ਅਮਾਵਸੁ ਦੀ ਧੀ, ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ। ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇਗਾ। ਤੂੰ ਮਹਾਬੀਁਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ—ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧੇਗੀ, ਅਤੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਰਜਾ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਜਨਮ ਮਿਲੇਗਾ; ਤੂੰ ਉਸੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ। ਕੁਆਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਦਾਸ਼ਾ ਦੀ ਧੀ, ਸਤਯਵਤੀ ਬਣ ਗਈ। ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਮਤਸਿਆ ਵਜੋਂ, ਅਮਾਵਸੁ ਦੀ ਧੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਮੱਛਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜਸੀ ਤੇਜ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੂਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗ્નਿਸ਼ਵਾਤਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ। ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਭੂਤ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਨਾਮ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਪੂਲਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਧੀ ਪੀਵਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਯੋਗਿਨੀ, ਯੋਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਅਠਾਈਵੀਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਸ਼ੁਕ, ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਤਪਸਵੀ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏਗਾ, ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ। ਉਸ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਭੂਰੀਸ਼੍ਰੁਤ। ਉਸਨੇ ਕੀਰਤਿਮਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁਆਰੀ, ਯੋਗਿਨੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ, ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਵਣੁਹਾ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣੀ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਨੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ।