ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਬੀਜ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ; ਇਹ ਤੇਰੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੱਗ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਦਿਨ, ਅੱਗ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ! ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮ ਲਓ; ਮੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਪੀੜਾ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” ਗੰਗਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ,” ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮ ਲਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੀੜਾ ਸਹੀ, ਪਰ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਾਵਣਾ ਨਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਭੋਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੌ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜਹਨਵੀ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡੌਲ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਹਰ ਥਾਂ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ, ਤੇ ਕਿਨਨਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੰਛੀਆਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ; ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾ ਦਬੇ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਰਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਅਰੁੰਧਤੀ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੌਜਵਾਨ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਮਿਲਦਾ। ਉਹ ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਜਹਨਵ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਛੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਜਿਸਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਜਨਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਸਹਿਣਯ ਸੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਭਟਕ ਗਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਕੰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪਾਲੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਹੌਂਕਿਆ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਸਦੀ ਅਜੈਯ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਸਕੰਦਾ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਦੋ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੰਛੀਆਂ, ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਣਾਏ। ਵਾਯੂ ਨੇ ਮੋਰ, ਮੁਰਗਾ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਦਿੱਤਾ; ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਮਹਾਨ, ਗੂੰਜਦੀ ਵੀਣਾ ਦਿੱਤੀ; ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਮੇਂਡਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਭੇਡ ਦਿੱਤੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮਾਯਾ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਤਾਰਕਾ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ, ਉਪੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਵਜੋਂ ਫੌਜ ਦਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਸਕੰਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਮਥਾ, ਦਾਵਾ, ਭੂਤਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਨਾਯਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਕੁਵਾਰੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਥਾਂ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧੂੜ ਜਿਹੇ ਸੁਖਮ ਹੋ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨ ਬਲਦੀ, ਮਾਨੋ ਬੁਝ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ—ਉਹ, ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਈ, ਝੁਕੀ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ!” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਡਰੋ ਨਹੀਂ,” ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੁਖੀ ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕੁਵਾਰੀ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਵਿਭਵ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋਈ, ਆਖਿਆ, “ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਵਿਭਵ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋਈ, ਤੈਨੂੰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ।” ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਰਤੱਬ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਇਸ ਲਈ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੂੰ ਅਮਾਵਸਵਪਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇਂਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਉਪਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਮਾਵਸੁ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਨਿਯਤ ਘਟਨਾ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ। “ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਕੁਵਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ। ਅਠਾਈਂ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮੱਛੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ, ਅਮਾਵਸੁ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਤੋਂ। ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਵਾਰਸ ਜਨਮਵੇਂਗੀ; ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇਗਾ। ਤੂੰ ਮਹਾਬੀਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਂਤਨੂ, ਜਨਮਵੇਂਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਧੇਗੀ: ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਰਜਾ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਨਮਵੇਂਗੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਉਲੰਘਣ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਿੰਦਤ ਜਨਮ ਮਿਲੇਗਾ; ਤੂੰ ਉਸੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਬਣੇਗੀ। ਕੁਵਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਸਾ ਦੀ ਧੀ ਸਤਯਵਤੀ ਬਣ ਗਈ।