ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ ਹਨ," ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਸੀ ਵਚਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਰ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਮੁੜ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਨਾ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ, ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੀ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਖੰਡ ਸੋਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੇਣਗੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੀ ਭੇਟ ਰਾਹੀਂ ਪਾਲਣਗੇ। ਇਉਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਦਾਨ, ਅਧ੍ਯਯਨ ਅਤੇ ਤਪ ਸਭ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪਿਤਰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਮੁੜ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਸੁਤ ਨੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਆਖੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੁਤ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। "ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੂਹ ਕਿਹੜੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ?" ਸੁਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਮੂਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੰਯੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।" ਸ਼ੰਯੂ, ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ: "ਇਹ ਪਿਤਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕੀ ਹਨ, ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਹਨ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਿਤਰਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?" "ਪਿਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਉਂ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸ਼੍ਰਾਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੀ ਭੇਟ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿੱਤੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ—ਤੀਰਥਾਂ ਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ?" "ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਾ ਉਚਿਤ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਪੂਜਨਯੋਗ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।" ਤਦ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਪੂਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗੂੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਆਕਾਸ਼, ਵਾਤਾਵਰਨ, ਧਰਤੀ, ਤਾਰੇ, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਸੂਰਜ-ਚੰਦ ਅਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ—ਇਹ ਸਭ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਯੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਭ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉੱਚਾ ਤਪ ਕੀਤਾ?" ਇਸ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਭ ਤਪਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਿਲਾਪ ਤਪ ਦੀ ਪਰਮ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਧੰਨਵਾਦੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਬਣਾਇਆ।" "ਸਭ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਵੇਦ—ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਯੋਗ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਰਚਿਆ। ਸੰਤਾਨਿਕਾ ਨਾਮਕ ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਜਸਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵਿਰਾਜਾ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵ ਹਨ।" "ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ, ਜੋਗ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਇਕਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਏ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਸਦੀਵੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਦਿਦੇਵ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਸਮੂਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਿਤ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਚਾਰ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਗਟ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਾਰ ਸੁਖਮ, ਅਪ੍ਰਗਟ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ; ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਰਖਾ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।" "ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸੋਮ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ; ਇਉਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਸਵਧਾ ਤੇ ਜੀਊਂਦੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਲਾਲਚ, ਮੋਹ ਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਯੋਗ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦਿਵ੍ਯ, ਧਰਮੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।" "ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਯੋਗ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਪੁਰਖ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਚਮਕਦੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਪਕ ਵਾਂਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਾਮ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਸਦਾ ਕਰਮ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗ ਵਧਦਾ ਹੈ।