ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਤ੍ਰਿ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰਾ ਸੀ। ਅਤ੍ਰਿ ਦੀਆਂ ਦਸ ਸੋਹਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਜੋ ਇਕ ਆਪਸਰਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ: ਭਦਰਾ, ਸ਼ੂਦਰਾ, ਮਦਰਾ, ਸ਼ਲਾਦਾ, ਮਲਾਦਾ, ਵੇਲਾ, ਖਲਾ—ਇਹ ਸੱਤ—ਤੇ ਗੋਚਾਪਾਲ, ਮਨਰਾਸਾ ਅਤੇ ਰਤਨਕ੍ਰਿਤ। ਇਹ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਸੀ, ਜੋ ਅਤ੍ਰੇਯ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਥਾਪਕ ਬਣਿਆ। ਭਦਰਾ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਸਵਰਭਾਨੂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਪਸਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਨੇ ਹੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ,” ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ; ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤ੍ਰਿਘਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ। ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਮ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਸਤ੍ਯਤ੍ਰੇਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਅਤਿ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸਨ Ambala, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯਾ, ਜੋ ਅਤ੍ਰਿ ਦਾ ਮਹਾਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ: ਸ਼ਯਾਮਾ, ਮੁਦਗਲਾ, ਬਲਾਰਕਾ, ਤੇ ਗਵੀਸ਼ਥਿਰਾ; ਇਹ ਚਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਸ਼ਿਆਪ, ਨਾਰਦ, ਪర్వਤ ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਹੋਏ; ਹੁਣ, ਹੇ ਭਲੇ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਨਾਰਦ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਊਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਵੀਰਯ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਤਾਰਕਾਮਯਾ ਨਾਮਕ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਸੀ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਜੜੀਆਂ, ਮੁਲ, ਫਲ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਜਨਮਾਇਆ; ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਸਗਰਾਂਜਨਯਾ ਤੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜਨਮਾਇਆ। ਕਲੀ ਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੁਵੈਪਾਯਨ—ਭਗਵਾਨ—ਜਨਮਿਆ; ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਤੇ ਅਰਣੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਕਾ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਪੀਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਕਾ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਭੂਰੀਸ਼੍ਰਵ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੰਭੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਗੌਰਾ। ਇੱਕ ਧੀ ਵੀ ਹੈ, ਕੀਰਤਿਮਤੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਟਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤੇ ਸਤ੍ਵਗੁਹਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੌਰਾ, ਸ਼ਯਾਮਾ, ਧੂਮਰਾ, ਸਮੁਲਿਕਾ, ਉਸ਼ਮਾਪਾ, ਤੇ ਦਰਾਕਾ, ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ—ਇਹ ਪਾਰਾਸ਼ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਇੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਜਨਮ ਬਾਰੇ: ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਵਿੱਚ, ਕਪਿੰਜਲਾ ਤੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਿਤਿਆ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਵਾਸੁਸ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਪਮਨਯੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਪਮਨਯੂ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਵਰੁਣਾ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੁੰਦਿਨਾ, ਏਕਾਰਸ਼ੇਯਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠਾ—ਇਹ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠਾ ਦੀਆਂ ਗ्यारਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅੱਠ ਮਨ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਭਾਗਵਾਨ ਭਰਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਚਾਨਣ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਖੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਇ-ਜਨਮਿਆਂ ਨੇ ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ: ਭਵਾਨੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕੌਣ ਸੀ? ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦਕਸ਼ਯਾਣੀ ਸੀ; ਉਮਾ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈਣੀ? ਮੇਨਾ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮਾਈ; ਇਹ ਪਿਤਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੇਨਾ ਮਨ-ਜਨਮ ਧੀ ਹੈ? ਮੈਨਾਕਾ ਪੋਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਮਾ ਪੋਤੀ; ਏਕਪਾਰਨਾ ਤੇ ਏਕਪਤਾਲਾ ਵੀ। ਗੰਗਾ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ। ਕਈ ਪਿਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ, ਹੇ ਭਲੇ, ਸ੍ਰਾਦਧਾ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਧੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਹੜੇ ਪੁੱਤਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਹਨ? ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਸ੍ਰਾਦਧਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਕਿਉਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਨ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ? ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਤੇ ਦਾਦਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹੜਾ ਸ੍ਰਾਦਧਾ ਭੋਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਫਲ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕੌਣ ਇਥੇ ਪਿਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਬੋਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ, ਜੋ ਅਸਲ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਸਿੱਖਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਸੁਣਾਏ।