ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਿਧਰੁਵਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁੰਡਪਾਇਨ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ। ਅਸੀਤ ਅਤੇ ਏਕਪਰਨਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਦੇਵਲ ਅਤੇ ਨਿਧਰੁਵਾ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਰੈਭਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਦੇਵਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ, ਵਰਾਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ। ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਅਡਿੱਗ ਰਿਹਾ। ਮਾਨਸ ਜੀਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਮਾ ਸੀ। ਮਾਨਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਸੀ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਤੀਸਰੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਸਦੀ ਧੀ, ਤਵਿਡਵਿਡਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਤਵਿਡਵਿਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਬਣੀ। ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੌਲਸਤ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਚਾਰਯ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨਾਮਕ ਕੁਆਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ ਅਤੇ ਵਾਕਾ ਹੋਏ। ਮਾਲਿਨ ਦੀ ਧੀ ਕੈਕਸੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੁਣੋ। ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਖਸਸ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਰਗੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹ, ਵੱਡਾ ਸਿਰ, ਅੱਠ ਦੰਦ, ਪੀਲੀ ਦਾਢੀ, ਸ਼ੰਖ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਬਾਹ ਛੋਟੀਆਂ, ਕੁਝ ਲੰਬੀਆਂ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਾਲਾ, ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਥੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕੁਬੇਰ ਹੈ।" "ਕੁਟੀ" ਦਾ ਅਰਥ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ "ਬੇਰ" ਦਾ ਅਰਥ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਉਸਦੇ ਵਿਅੰਗ ਸਰੀਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਵਰਗਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਲਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਣ, ਧੀ ਸੂਰਪਣਖਾ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਵਣ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਖ-ਕੰਨ, ਪੀਲਾ, ਲਾਲ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ, ਵੀਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਕਾਰ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਗਲ੍ਹ, ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਜਿੱਤੂ ਤੇ ਆਕਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸਸ ਸੀ—ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਨਿਰਦਈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਵਣ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਰਾਖਸਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤੀਹ ਯੁਗ ਚਕਰਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਗਣਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਕਾਹਠ ਨਿਯੁਤ ਵੀ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਚੌਵੀਵੇਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਤਪੋਬਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਹੋਇਆ। ਮਹੋਦਯ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਮਹਾਪਾਂਸ਼ੁਖਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਦੂਸ਼ਣ, ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹ੍ਵ ਰਾਖਸਸ ਹੋਏ; ਵਾਕਾ ਦੀ ਧੀ ਅਸਲਿਕਾ ਸੀ—ਇਹ ਉਸਦੇ ਸੰਤਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੌਲਸਤ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦਸ ਰਾਖਸਸ, ਜੋ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹਨ, ਸਭ ਡਰਾਉਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਵਰਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਪੌਲਸਤ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਖਸਸ ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਖਸਸ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ, ਤਪ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਲਸਤ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਡਵਿਡਾ, ਸਵਯਪਿੰਗਲ ਹੈ; ਹੋਰ ਯਜ੍ਨਮੁਖ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਤੁਧਾਨ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਾਨ, ਵਾਰਤਾ ਤੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੌਲਸਤ੍ਯ, ਨੈਰਿਤ, ਅਗਸਤ ਵੰਸ਼, ਕੌਸ਼ਿਕ—ਇਹ ਸੱਤ ਰਾਖਸਸ ਵੰਸ਼ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਉਹ ਗੋਲ ਅੱਖਾਂ, ਪੀਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਦੰਦ, ਸ਼ੰਖ-ਕੰਨ, ਖੜੇ ਵਾਲ, ਮੂੰਹ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਫਟੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮੁੰਜ ਘਾਹ ਜਾਂ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਿਰ, ਫਿੱਕੀ ਚਮੜੀ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੰਬੇ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਾਮਬੇ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ, ਲਟਕਦੇ ਜੀਭ ਤੇ ਹੋਠ, ਢਹਿੜੇ ਗਲ੍ਹ ਤੇ ਮੋਟੇ ਨੱਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕਾਲੇ, ਗਲ੍ਹ ਲਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਗਹਿਰੀਆਂ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼, ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਜੰਘਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮੋਟੇ, ਨੱਕ ਵਾਲੇ, ਪੱਥਰ ਵਰਗੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਭਿਆਨਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਕਠੋਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਬਾਜੂਬੰਦ, ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਪੱਗ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਮਾਸ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੱਕ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਅਣਜਾਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੁਲਹਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀ ਹਨ। ਵਾਨਰ, ਕਿਨਨਰ, ਯਮ-ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਤੁ ਨੂੰ ਨਿਸੰਤਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਨਾ ਪੌਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਗਈ ਹੈ।