ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੇਤੁਮੰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਾਨਵਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਜੋ ਮਨੁ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਤਨ ਮਾਨਵਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਚਲੇ ਗਏ; ਨਵੇਂ ਮਾਨਵਤਰ ਆਉਣ ’ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾ ਮਾਨਵਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪ੍ਰਥੂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਜਨਤਾ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਤਮ ਤਪ ਕਰੀ, ਸੋਚਿਆ, “ਕਾਸ਼ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ।” ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਵਤਸਾਰ ਅਤੇ ਅਸੀਤ, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ, ਜਨਮੇ; ਵਤਸਾਰ ਤੋਂ ਨਿਧਰੂਵ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਰੈਭ੍ਯਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਰੈਭ੍ਯਾ ਤੋਂ ਰੈਭ੍ਯਾ ਵੰਸ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਧਰੂਵ ਤੋਂ ਸੁਣੋ: ਚਯਵਨ ਅਤੇ ਸੁਕੰਯਾ ਨੂੰ ਸੁਮੇਧਾ ਜਨਮਿਆ। ਨਿਧਰੂਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁੰਡਪਾਯਿਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ; ਅਸੀਤ ਅਤੇ ਏਕਪਰਣਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮਿਆ। ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵਲ, ਨਿਧਰੂਵ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਰੈਭ੍ਯਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼। ਦੇਵਲ ਤੋਂ ਵਰਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ’ਤੇ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਮਨੁ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਮਾ ਸੀ; ਮਾਨਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤ੍ਰਣਬਿੰਦੂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਤੀਜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਤਵਿਡਵਿਡਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਤਵਿਡਵਿਡਾ ਦੇ ਪਤੀ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਬਣੇ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਚਾਰਯ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ। ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ ਅਤੇ ਵਾਕਾ ਹਨ; ਮਾਲਿਨ ਦੀ ਧੀ ਕੈਕਸੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ, ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੂਪ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਵੱਡਾ ਸਿਰ, ਅੱਠ ਦੰਦ, ਪੀਲੇ ਦਾਢੀ, ਸ਼ੰਖ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ, ਪੀਲੀ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗਿਆਨ, ਜਾਗਰੂਕ ਅਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਕਾਰ ਦਾ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਥੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ: “ਇਹ ਕੁਬੇਰ ਹੈ।” “ਕੁਟੀ” ਦਾ ਅਰਥ ਨਿੰਦਾ, “ਬੇਰਾ” ਦਾ ਅਰਥ ਸਰੀਰ; ਉਸ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਸਰੀਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਵਰਗਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਲਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ। ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਨ, ਧੀ ਸ਼ੂर्पਣਖਾ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ। ਰਾਵਣ ਦਸ ਸਿਰ, ਸ਼ੰਖ-ਕੰਨ, ਪੀਲਾ, ਲਾਲ ਵਾਲ, ਚਾਰ ਪੈਰ, ਵੀਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਦੰਦ ਅਤੇ ਲਾਲ ਗਲ, ਰਾਜ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਿੱਤੂ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ। ਰਾਵਣ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਵਭਾਵ ਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਰੂ ਰੂਪ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਾਵਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਸੀ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਚੱਕਰ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਇਜਨ ਨੇ ਦੱਸੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਕਸਠ ਨਿਉਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਚੌਵੀਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮਹੋਦਯ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਮਹਾਪਾਂਸ਼ੁਖਰ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਦੂਸ਼ਣ, ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਝਿਵਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ; ਵਾਕਾ ਦੀ ਧੀ ਅਸਲਿਕਾ ਹੈ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦਸ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ, ਸਭ ਡਰਾਉਣ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਗਸਤਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ, ਤਪ, ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਇਡਵਿਡਾ, ਪੌਲਸਤਿਆ, ਸਵਯਪਿੰਗਲਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਯਜ੍ਨਮੁਖਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਤੁਧਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਧਾਨ, ਵਾਰਤਾ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੌਲਸਤਿਆ, ਨੈਰਿਤ, ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵੰਸ਼ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।