ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹਰ ਇਕ ਜਾਤੀ, ਤੱਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਜਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਵਰੁਣ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਜਾਂ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਅਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੂੰ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਗੀਰੀਸ਼ਾ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਹਿਮਵੰਤ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚਿਤ੍ਰਰਥਾ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ। ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਘ ਨੂੰ ਰਾਜਾ, ਚੌਪਾਇਆ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਮਾਤੁਲਾ ਗੰਧਾਂ ਅਤੇ ਦੇਹ-ਰਹਿਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣੇ। ਵਾਯੁ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣੇ। ਸੇਸ਼ ਸਾਰੇ ਫਣੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣੇ। ਸਰਪਾਂ, ਰੇਂਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤක්ෂਕ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਬਦਲਾਂ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ, ਪਰਜਨਯ ਰਾਜਾ ਬਣੇ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਤੂਆਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪੱਖਵਾਰਿਆਂ, ਖੇਪਾਂ, ਪਲਾਂ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪਾਂ, ਕਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਸਾਲ (ਵਰ੍ਹਾ) ਨੂੰ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਾਮਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੇਤੁਮੰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ। ਮਨੁ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਜੋ ਮਨੁ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਾਜਾ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ్ఞ ਵਿੱਚ ਪૃਥੂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੂਹਿਕ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲੋਕ-ਵੰਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋਏ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਉੱਚਤ ਤਪस्या ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ।" ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ, ਮਹਾਨ ਤਜਸਵੀ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਵਤਸਾਰ ਅਤੇ ਅਸੀਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਸਨ। ਵਤਸਾਰ ਤੋਂ ਨਿਧ੍ਰੁਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਰੈਭ੍ਯ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੈਭ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਨਿਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਸੁਨੇਧਾ, ਜੋ ਚ੍ਯਵਨ ਅਤੇ ਸੁਕੰਯਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਨਿਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁੰਡਪਾਯਿਨ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਣੀ। ਅਸੀਤ ਅਤੇ ਏਕਪਰਨਾ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸ਼ਾਂਡਿਲਯ ਵੰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਲਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸਨ, ਨਿਧ੍ਰੁਵ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਯ, ਰੈਭ੍ਯ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਦੇਵਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਚਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਬਾਦ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਨੁ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਸ ਦੇ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਾਮਾ ਸੀ; ਮਾਨਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੂ ਸੀ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਤੀਸਰੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਤਵਿਡਵਿਡਾ, ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਪੁਲਸਤਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਤਵਿਡਵਿਡਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਪਤੀ ਬਣੇ। ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੌਲස්ਤਯ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ। ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ ਸੀ, ਨੇ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਜਾਂ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਬੇਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੂਪ ਤੇ ਅਸੁਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹ, ਵੱਡਾ ਸਿਰ, ਅੱਠ ਦੰਦ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਦਾਡੀਆਂ, ਸ਼ੰਖ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਛੋਟੀ-ਲੰਮੀ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ, ਰੂਪ-ਵਦਲਣ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਇਹ ਕੁਬੇਰ ਹੈ।" "ਕੁਟੀ" ਮਤਲਬ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ "ਬੇਰ" ਮਤਲਬ ਸਰੀਰ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਰੂਪ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ "ਕੁਬੇਰ" ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਜਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਨਾਲ ਨਲਕੁਬੇਰ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਣ, ਧੀ ਸੂਰਪਣਖਾ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਵਣ ਦਸ ਸਿਰ, ਸ਼ੰਖ-ਕੰਨ, ਪੀਲੇ, ਲਾਲ ਵਾਲ, ਚਾਰ ਪੈਰ, ਵੀਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਅਤੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਗਰਦਨ, ਰਾਜਸੱਤਾ ਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਰੂਪ ਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਅਦੁਤੀਯ ਸੀ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕੁਦਰਤਿ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਰਾਂ ਚਤੁਰਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਸਾਲ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਗਿਣੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕਸਠ ਨਿਯੁਤ (ਅਰਬਾਂ) ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।