ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਮਨਿਮਾਨ ਪਰਬਤ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰ੍ਣਮਾਲਾ, ਸੁਕੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਵੀ ਸਨ। ਕਉਰਜਾ, ਜੋ ਪੰਜ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੇਮਕੂਟ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਤੀਖੀ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਝਰਾਗੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਗਿਰਦੇ ਮਹਾਨ ਗਰੁੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਪਰਬਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਸ, ਉਲੂਕ, ਕਾਕ-ਕੁੱਕੁਟ ਆਦਿ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਰ, ਕਲਵਿੰਗ, ਕਬੂਤਰ, ਲਾਵਾ, ਤਿੱਤਿਰ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਵਾਰਧੀਨ, ਸ਼ੈਨੀ, ਕੁਰਰਾ, ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਬਕਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਕਲਹੰਸ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ। ਚਕਰਵਾਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਜੀਵ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਿਆਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗਰੁੜ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਰਨਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਰਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੁਣ। ਇਰਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕੰਜਕ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਧੀਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਆਮ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਬੇਲਾਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਵਾਂ ਹਨ। ਬੇਲ ਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਜਨਮਾਏ ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਬੇਲ ਨੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਜਨਮਾਏ। ਫਿਰ ਲਤਾ ਨੇ ਜਾੜੀਆਂ, ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਘਾਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਚਲ-ਅਚਲ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਅਦਿਤੀ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਦਿਤੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ; ਸੁਰਭੀ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ, ਦਾਨੂ ਮਾਇਆ ਲਈ। ਕਦਰੂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨੀ ਹੈ; ਇਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੈ, ਦਾਨਾਯੂ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਵਿਨਤਾ ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਹੈ, ਤਾਮਰਾ ਬੰਨਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ, ਆਚਰਨ, ਬੁੱਧੀ, ਧੀਰਜ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਆਕਾਰ ਨਾਲ, ਰਜਸ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਹ ਹਨ: ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਸੱਪ, ਪਿਸਾਚ, ਪਸ਼ੂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਪੌਦੇ। ਹੇ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਪਿਸਾਚਾਂ, ਸੁਪਰਣਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ; ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਮੋਰਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ, ਕੀੜਿਆਂ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ, ਜਲ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਬਣੀ। ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਨਦਾਇਕ, ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਲੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਿਨਾਂ ਈਰਖਾ ਦੇ ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਚਲ ਤੇ ਅਚਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵੰਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਪੌਦਿਆਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਾਵਿਆ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦਾ, ਪਾਵਕ ਨੂੰ ਵਸੂਆਂ ਦਾ, ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਾਧਿਆਂ ਦਾ; ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਬਲਿਦਾਨੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦਾ। ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਜਲ ਦਾ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਧਨ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦਾ। ਹਿਮਾਵਤ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉੱਚੈਹਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ, ਬਾਘ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਚੌਪਾਇਆ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਗਰੁੜ, ਜੋ ਉਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਮਾਤੁਲਾ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਾਂ ਦਾ; ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਰ-ਰਹਿਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ। ਵਾਯੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਾਇਆ। ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੰਤਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਰੇਂਗਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੂਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਜਨਯਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ, ਮੌਸਮਾਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ, ਪੱਖਾਂ, ਸਮਿਆਂ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ, ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਾਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕ ਗਿਆ।