ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੰਤੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਉਲਾਦ ਵਿੱਚ ਚੀਤੇ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਵੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ — ਮੀਨਾ, ਮਾਤਾ, ਵਰਤਤਾ, ਪਰਿਵ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਵ੍ਰਤਾ — ਹਨ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲਾਦ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਮੀਨਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ-ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਮਗਰਮੱਛ, ਪਾਠੀਨ, ਤਮਰਾ ਅਤੇ ਰੋਹਿਤਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੀ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਵੀ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਉਲਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਛੂਏ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਕੁੰਬੀਆਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਘੋਂਘੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਓਇਸਟਰਾਂ, ਕੇਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਆਈਆਂ। ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਜੁਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੰਜ ਗੁਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਹੇਠਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ। ਗੋਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ਼ਨਾ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਟੀਆਂ, ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸ਼ੰਖਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ, ਤੇ ਪਿੰਨ ਵਰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੋਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ, ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੱਛੀਆਂ, ਪਿਪਲਾ ਕੀੜੇ, ਮੱਛਰ, ਤਿਤਲੀਆਂ, ਤੇ ਕਈ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਜੀਵ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਤੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਂਸ, ਮੱਖੀਆਂ, ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ। ਸਿਹਲਾ, ਰੋਮਲਾ, ਅਤੇ ਪਿਚਲਾ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਟੋਲੀ ਯਾਦ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੀ, ਕਾਲਾ ਚਨਾ, ਮੂਂਗ, ਜੰਬੂ, ਬੈਲ, ਆਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਦੇ ਹਨ। ਮੂਂਗ, ਕਠਲ, ਚਾਵਲ, ਸੁੱਕੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਘੋੜਿਆਂ, ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਦੇ ਹਨ। ਗੋ-ਮੈਲ ਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨ ਛੱਡਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੀੜੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਬੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਦੇ ਹਨ। ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਨੀਲੀ ਮੱਖੀਆਂ ਲੜੀਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੁੱਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਲਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਤੋਂ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਹੋਦੇ ਹਨ; ਸੁੱਕੀ ਗੋ-ਮੈਲ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਚੂ, ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ ਅਤੇ ਭੈਂਸਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਅੰਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੈਵੀਰਿਕਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਖਮ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਜੁਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ, ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੱਛਰ ਅਤੇ ਮਧਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਘਾਹ ਤੋਂ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ ਅਤੇ ਪੁਤ੍ਰਭਾਸਕ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਸੱਪ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਤੇ ਗੋ-ਮੈਲ ਤੋਂ ਸ਼ਤਾਵੇਰੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੈਰਿਤਾ ਨਾਮ ਦੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਖ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਜਠਰ-ਜਾਤ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਅਚਾਨਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਪੱਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮਝੋ; ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਵਤਾ ਜਠਰ-ਜਾਤ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਿਅੰਜਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੂਲਾਲਾਘਾ, ਕੋਲਾ, ਸ਼ਿਵਾ, ਕਨਿਆ, ਅਤੇ ਸਰਮਾ ਦੀ ਉਲਾਦ — ਸਰਮਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ — ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਆਮਾ, ਸ਼ਬਲਾ, ਅਰਜੁਨਾ, ਹਰੀਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਧੂਮਰਾਰੂਣਾ, ਤੂਲਾਲਾਘਾ ਅਤੇ ਕਦਰੁਕਸ ਵੀ ਹਨ। ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਸੌ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਜਣਿਆ; ਸੱਪਾਂ ਵਿਚ ਤਕਸ਼ਕ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵਾਸੁਕੀ; ਇਹ ਟੋਲੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਪੁਲਹਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਮਰਾ ਦੀ ਉਲਾਦ ਦੀ ਕਥਾ। ਤਾਮਰਾ ਤੋਂ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸ਼ੈਨੀ, ਭਾਸੀ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀ — ਸ਼ੈਨੀ, ਜੋ ਅਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਨੇ ਸ਼ਕਤਸ਼ਾਲੀ ਸੰਪਾਤੀ ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਨੂੰ ਜਣਿਆ। ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਜਣੀ; ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਗਿੱਧ ਸਨ। ਗਰੁਤਮਤ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ — ਭਾਸੀ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਸ਼ੁਕੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਭਦਰਾ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲਾਦ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਸੁਣੋ। ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਗਰੁਤਮਤ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ, ਸੁਮੁਖ, ਬਲਾ, ਪૃਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲਾ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਖਨੇਤ੍ਰ, ਸੁਮੁਖ, ਸੁਰੂਪ, ਸੁਰਸਾ ਅਤੇ ਬਲਾ — ਇਹ ਗਰੁੜਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤ੍ਰ ਹਨ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਜ਼ਲਮ, ਸੱਪ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਵੰਸ਼ ਫੈਲਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ: ਸਾਰੀ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਪਹਾੜ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਚਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।