ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସୂର୍ଯାଯୁତାନାମଯୁତପ୍ରଭା ଚ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଚନ୍ଦ୍ରସହସ୍ରଗୋଚର। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ପର୍ଵତରୂପଧାରିଣେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵଗୁଣାକରାଯ ।। ୫୫.

ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ସମାନ ଯାହାଙ୍କର, ହଜାର ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ପ୍ରଭା ଯାହାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ, ପର୍ବତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ପଟ୍ଟିଶରୂପଧାରିଣେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଚର୍ମଵିଭୂତିଧାରିଣେ । ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ରୁଦ୍ରପିନାକପାଣଯେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ସାଯକଚକ୍ରଧାରିଣେ ।। ୫୫.

ପଟ୍ଟିଶ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା, କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା, ରୁଦ୍ର ଓ ପିନାକ ଧାରୀ, ବାଣ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଭସ୍ମଵିଭୂଷିତାଙ୍ଗ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ କାମଶରୀରନାଶନ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଵାସସେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯବାହଵେ ।। ୫୫.

ଭସ୍ମ ଲେପିଥିବା ଅଙ୍ଗ, କାମଦେହ ନାଶକ, ସୁନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବ, ସୁନା ହାତ ଧାରୀ ଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯରୂପ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯନାଭ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ନେତ୍ରସହସ୍ରଚିତ୍ର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯରେତଃ ।। ୫୫.

ସୁନା ଆକୃତି ଧାରୀ ଦେବ, ସୁନା ନାଭି ଧାରୀ ଦେବ, ହଜାର ରଙ୍ଗିନ ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ, ସୁନା ବୀଜ ଧାରୀ ଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଚୀର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଦାଯିନେ ।। ୫୫.

ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରୀ ଦେବ, ସୁନା ଗର୍ଭ ଧାରୀ ଦେବ, ସୁନା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବ, ସୁନା ଦାତା ଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯମାଲିନେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଵାହିନେ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଚୀର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଭୈରଵନାଦନାଦିନେ ।। ୫୫.

ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବ, ସୁନା ବହନ କରୁଥିବା ଦେବ, ସୁନା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବ, ଭୈରବ ନାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା ଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଭୈରଵଵେଗଵେଗ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଶଙ୍କର ନୀଲକଣ୍ଠ। ମନୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦିଵ୍ଯସହସ୍ରବାହୋ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ନର୍ତ୍ତନଵାଦନପ୍ରିଯ ।। ୫୫.

ଭୈରବ ଦ୍ରୁତ ଗତି ଧାରୀ, ଶଙ୍କର ନୀଳକଣ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବାହୁ ଧାରୀ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରିୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ଏଵଂ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ଵ୍ଯକ୍ତୋ ଭୂତ୍ଵା ମହାମତିଃ। ଭାତି ଦେଵୋ ମହାଯୋଗୀ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭଃ ।। ୫୫.

ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ମହାମତି ଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ମହାଯୋଗୀ ଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୋଟି ସମ ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ।

ଅଭିଭାଷ୍ଯସ୍ତଦା ହୃଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ। ଵକ୍ରକୋଟିସହସ୍ରେଣ ଗ୍ରସମାନ ଇଵାପରମ୍ ।। ୫୫.

ତାପରେ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱର କଥା କହିଲେ, ହଜାର ବାଙ୍କା ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟକୁ ଗ୍ରସିବା ପରି ପ୍ରତୀତ ହେଲେ।

ଏକଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵେକଜଟୋ ନାନାଭୂଷଣ୍ଭୂଷିତଃ। ନାନାଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରାଙ୍ଗୋ ନାନାମାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ ।। ୫୫.

ଏକଟି ଗଳା ଓ ଏକଟି ଜଟା ଥିବା ସେ ନାନା ପ୍ରକାର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ସେ ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ।

ପିନାକପାଣିର୍ଭଗଵାନ୍ ଵୃଷଭାସନଶୂଲଧୃକ୍ । ଦଣ୍ଡକୃଷ୍ଣାଜିନଧରଃ କପାଲୀ ଘୋରରୂପଧୃକ୍ ।। ୫୫.

ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ହାତରେ ପିନାକ ଧନୁଷ୍ ଧରିଥିଲେ, ବୃଷଭ ଉପରେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ତିନିମୁହା ଶୂଳ ଧରିଥିଲେ; ଦଣ୍ଡ ଓ କଳା କୃଷ୍ଣାମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କପାଳ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିଲା, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଵ୍ଯାଲଯଜ୍ଞୋପଵୀତୀ ଚ ସୁରାଣାମଭଯଙ୍କରଃ। ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନନିର୍ଘୋଷପର୍ଜନ୍ଯନିନଦୋପମଃ। ମୁକ୍ତୋ ହାସସ୍ତଦା ତେନ ନଭଃ ସର୍ଵମପୂରଯତ୍ ।। ୫୫.

ସେ ନାଗକୁ ଉପବୀତ ଭାବେ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଢୋଳ ଓ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ସମାନ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ହସ ସମସ୍ତ ଆକାଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥିଲା।

ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଵଯଂ ଭୀତା ମହାତ୍ମନଃ। ତଦୋଵାଚ ମହାଯୋଗୀ ପ୍ରୀତୋଽହଂ ସୁରସତ୍ତମୌ ।। ୫୫.

ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲୁ; ତାପରେ ସେ ମହାଯୋଗୀ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ।'

ପଶ୍ଯେତାଞ୍ଚ ମହାମାଯାଂ ଭଯଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତାମ୍ । ଯୁଵାଂ ପ୍ରସୂତୌ ଗାତ୍ରେଷୁ ମମ ପୂର୍ଵସନାତନୌ ।। ୫୫.

'ଏହି ମହାମାୟାକୁ ଦେଖ, ସମସ୍ତ ଭୟ ଦୂର ହେଉ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମୋ ପୁରୁଣା ଅଂଗରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।'

ଅଯଂ ମେ ଦକ୍ଷିଣୋ ବାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ଵାମୋ ବାହୁଶ୍ଚ ମେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନିତ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ତିଷ୍ଠତି। ପ୍ରୀତୋଽହଂ ଯୁଵଯୋଃ ସମ୍ଯଗ୍ଵରଂ ଦଝି ଯଥେପ୍ସିତମ୍ ।। ୫୫.

'ମୋର ଏହି ଡାହାଣ ହାତ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପିତାମହ; ବାମ ହାତ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁ, ସେ ସଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ିଆ ରହନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଇଚ୍ଛା କରିଥିବା ବର ମାଗ।'

ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସୌ ପ୍ରଣତୌ ପାଦଯୋଃ ପୁନଃ । ଊଚତୁଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୌ ପୁନରେଵ ତଦାନଘୌ ।। ୫୫.

ତାପରେ, ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କର ପାଦରେ ଶିର ନମାଇଲେ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ମନେ ପୁଣି କଥା କହିଲେ।

ଯଦି ପ୍ରୀତିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଯଦି ଦେଯୋ ଵରଶ୍ଚ ନୌ। ଭକ୍ତିର୍ଭଵତୁ ନୌ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ଵଯି ଦେଵ ସୁରେଶ୍ଵର ।। ୫୫.

'ଯଦି ଆପଣଙ୍କର କୃପା ହୋଇଛି ଏବଂ ଆମକୁ ବର ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ହେ ଦେବ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ଆମ ପାଖରେ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ରହୁ।'

ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗୌ ସୃଜତାଂ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ ।। ୫୫.

'ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର।' ଏହିପରି କହି, ସେ ଭଗବାନ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ଏଵମେଷ ମଯୋକ୍ତୋ ଵଃ ପ୍ରଭାଵସ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗିନଃ। ତେନ ସର୍ଵମିଦଂ ସୃଷ୍ଟଂ ହେତୁମାତ୍ରା ଵଯନ୍ତ୍ଵିହ ।। ୫୫.

'ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ସେ ଯୋଗୀଙ୍କର ତେଜ ବିଷୟରେ କହିଲି; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଆମେ ଏଠାରେ କେବଳ ଉପକରଣ ମାତ୍ର।'

ଏତଦ୍ଧି ରୂପମଜ୍ଞାତମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଶିଵସଂଜ୍ଞିତମ୍। ଅଚିନ୍ତ୍ଯଂ ତଦଦୃଶ୍ଯଞ୍ଚ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷଃ ।। ୫୫.

ଏହି ରୂପଟି ଅଜ୍ଞାତ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଶିବ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏହା ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଏହାକୁ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବାମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

ତସ୍ମୈ ଦେଵାଧିପତ୍ଯାଯ ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରଯୁଙ୍କ୍ତ ହ। ଯେନ ସୂକ୍ଷ୍ମମଚିନ୍ତ୍ଯଞ୍ଚ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷଃ ।। ୫୫.

ଯିଏ ଦେବତାମାନେଙ୍କର ଅଧିପତି, ତାଙ୍କୁ ସେମାନେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବାମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

ମହାଦେଵ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ମହେଶ୍ଵର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ। ସୁରାସୁରଵର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୋହଂସ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ।। ୫୫.

ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ମହେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ମନୋହଂସ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଗତାଃ ସର୍ଵେ ସୁରାଃ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍। ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନାଃ ଶଙ୍କରାଯ ମହାତ୍ମନେ ।। ୫୫.

ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲେ, ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ।

ଇମଂ ସ୍ତଵଂ ପଠେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। କାମାଂଶ୍ଚ ଲଭତେ ସର୍ଵାନ୍ ପାପେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଵିମୁଚ୍ଯତେ ।। ୫୫.

ଯିଏ ଏହି ଇଶ୍ୱରଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଉପରେ ଲିଖାଯାଇଥିବା ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ ଏବଂ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।

ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସଦା ତେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା। ମହାଦେଵପ୍ରସାଦେନ ଉକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍। ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ମଯା ମାହେଶ୍ଵରଂ ବଲମ୍ ।। ୫୫.

ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସଦା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମହାଦେବଙ୍କର କୃପାରେ, ଚିରଂଜୀବୀ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ କହାଯାଇଛି; ଏହି ସମସ୍ତ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ କହିଦେଲି।

ଅଗାତ୍କଥମମାଵାସ୍ଯାଂ ମାସି ମାସି ଦିଵଂ ନୃପଃ। ଐଲଃ ପୁରୂରଵାଃ ସୂତ କଥଂ ଵାଽତର୍ପଯତ୍ ପିତୄନ୍ ।। ୫୬.

ମାସ ପ୍ରତିମାସ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ଏଇଳ ପୁରୁରବା କିପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ? ଏବଂ ସେ କିପରି ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ?

ତସ୍ଯ ଚାହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରଭାଵଂ ଶାଂଶପାଯନ। ଐଲସ୍ଯାଦିତ୍ଯସଂଯୋଗଂ ସୋମସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୫୬.

ହେ ଶାଂଶପାୟନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ, ଏଇଳଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଯୋଗ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ସୋମଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଦେବି।

ଅପାଂସାରମଯସ୍ଯେନ୍ଦୋଃ ପକ୍ଷଯୋଃ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣଯୋଃ। ହ୍ରାସଵୃଦ୍ଧୀ ପିତୃମତଃ ପକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ଵିନିର୍ଣଯଃ ।। ୫୬.

ଚନ୍ଦ୍ରମା ଜଳର ସାର ରୂପ ଥିବା, ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ପିତୃମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି ।

ସୋମାଚ୍ଚୈଵାମୃତପ୍ରାପ୍ତିଃ ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ ତଥା। କଵ୍ଯାଗ୍ନେଶ୍ଚାତ୍ତସୋମାନାଂ ପିତୄଣାଞ୍ଚୈଵ ଦର୍ଶନମ୍ ।। ୫୬.

ସୋମରୁ ଅମୃତ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ହୁଏ; ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରାଯାଇଥିବା ସୋମ ପିତୃମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।