ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଅଧୋ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ଅନ୍ତମସ୍ଯ ଵିଜାନୀମୋ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ତୁ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୫୫.

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ବିଲମ୍ବ ନକରି ତଳକୁ ଯାଅ; ଏହି ମହାନ ଚିହ୍ନର ଶେଷ ଜାଣିବାକୁ ଦେଖିବା।'

ଅହମୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଯାଵଦନ୍ତୋଽସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ। ତଦା ତୌ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ଗତାଵୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଧଶ୍ଚ ହ ।। ୫୫.

'ମୁଁ ଉପରକୁ ଯିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଶେଷ ଦେଖାଯାଏ।' ଏଭଳି ସମ୍ମତି କରି, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ, ଜଣେ ଉପରକୁ ଓ ଜଣେ ତଳକୁ ଚାଲିଗଲୁ।

ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରନ୍ତୁ ଅହଂ ପୁନରଧୋ ଗତଃ। ନ ଚ ପଶ୍ଯାମି ତସ୍ଯାନ୍ତଂ ଭୀତଶ୍ଚାହଂ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୫୫.

ତାପରେ ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତଳକୁ ଯାଇଥିଲି; ତଥାପି ଏହାର ଶେଷ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଶ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚ ନ ଚାନ୍ତନ୍ତସ୍ଯ ପଶ୍ଯତି। ସମାଗତୋ ମଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତତ୍ରୈଵ ଚ ମହାମ୍ଭସି ।। ୫୫.

ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ଏହାର ଶେଷ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ମୋ ସହିତ ପୁଣି ସେଇ ମହାଜଳରେ ଆସି ମିଶିଗଲେ।

ତତୋ ଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନାଵୁଭୌ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ୫୫.

ତାପରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ମହିମା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲୁ।

ତତୋ ଧ୍ଯାନଗତନ୍ତତ୍ର ଈଶ୍ଵରଂ ସର୍ଵତୋମୁଖମ୍। ପ୍ରଭଵଂ ନିଧऩଞ୍ଚୈଵ ଲୋକାନାଂ ପ୍ରଭୁମଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୫୫.

ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଆମେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶକର୍ତ୍ତା, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ।

ବ୍ରହ୍ମାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ଶର୍ଵାଯ ଶୂଲିନେ। ମହାଭୈରଵନାଦାଯ ଭୀମରୂପାଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣେ। ଅଵ୍ଯକ୍ତାଯ ମହାନ୍ତାଯ ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରକୁର୍ମହେ ।। ୫୫.

ବ୍ରହ୍ମା ହାତ ଜୋଡି ଶର୍ବ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଓ ଭୀଷଣ ରୂପ ଓ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାବନ୍ତି, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ମହାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଲୋକସୁରେଶ ଦେଵ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଭୂତପତେ ମହାଂଶ୍ଚ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଶାଶ୍ଵତ ସିଦ୍ଧଯୋନେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵଜଗତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠ ।। ୫୫.

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ହେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ନାଥ, ମହାନ୍, ଭୂତପତି। ନମସ୍କାର, ଶାଶ୍ୱତ ସିଦ୍ଧିର ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର।

ପରମେଷ୍ଠୀ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଅକ୍ଷରଂ ପରମଂ ପଦମ୍। ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତ୍ଵଂ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଃ ସ୍କନ୍ଦଃ ଶିଵଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୫୫.

ତୁମେ ପରମେଷ୍ଠୀ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଅକ୍ଷୟ, ପରମ ପଦବୀ। ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବାମଦେବ, ରୁଦ୍ର, ସ୍କନ୍ଦ, ଶିବ, ପ୍ରଭୁ।

ତ୍ଵଂ ଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ଵଷଟ୍‌କାରସ୍ତ୍ଵମୋଙ୍କାରଃ ପରଂ ପଦମ୍। ସ୍ଵାହାକାରୋ ନମସ୍କାରଃ ସଂସ୍କାରଃ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ ।। ୫୫.

ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ତୁମେ ବଷଟ୍ ଧ୍ୱନି, ତୁମେ ଓଁକାର, ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସଂସ୍କାର।

ସ୍ଵଧାକାରଶ୍ଚ ଜାପ୍ଯଶ୍ଚ ଵ୍ରତାନି ନିଯମାସ୍ତଥା। ଵେଦା ଲୋକାଶ୍ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ଭଗଵାନେଵ ସର୍ଵଶଃ ।। ୫୫.

ତୁମେ ସ୍ୱଧା, ଜପ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ। ବେଦ, ଲୋକ ଓ ଦେବତାମାନେ—ସବୁ କିଛି ଭଗବାନ୍ ତୁମେ ଅଟେ।

ଆକାଶସ୍ଯ ଚ ଶବ୍ଦସ୍ତ୍ଵଂ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭଵାଵ୍ଯଯମ୍। ଭୂମେର୍ଗନ୍ଧୋ ରସଶ୍ଵାପାଂ ତେଜୋରୂପଂ ମହେଶ୍ଵର ।। ୫୫.

ତୁମେ ଆକାଶର ଶବ୍ଦ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱରୂପ, ଭୂମିର ସୁଗନ୍ଧ, ଜଳର ରସ, ଅଗ୍ନିର ଆକୃତି, ହେ ମହେଶ୍ୱର।

ଵାଯୋଃ ରୁପର୍ଶଶ୍ଚ ଦେଵଶ୍ଚ ଵପୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସସ୍ତଥା । ବୁଧୋ ଜ୍ଞାନଞ୍ଚ ଦେଵେଶ ପ୍ରକୃତୌ ବୀଜମେଵ ଚ ।। ୫୫.

ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଆକୃତି, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ଶୋଭା, ବୁଧଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ହେ ଦେବେଶ, ପ୍ରକୃତିର ମୂଳ ବୀଜ ମଧ୍ୟ ତୁମେ।

ତ୍ଵଂ କର୍ତ୍ତା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କାଲୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଯମୋଽନ୍ତକଃ। ତ୍ଵଂ ଧାରଯସି ଲୋକାସ୍ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ଵମେଵ ସୃଜସି ପ୍ରଭୋ ।। ୫୫.

ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମୟ, ମୃତ୍ୟୁ, ଯମ ଓ ସମାପ୍ତି; ତୁମେ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଛ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି କର।

ପୂର୍ଵେଣ ଵଦନେନ ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରତ୍ଵଞ୍ଚ ପ୍ରକାଶସେ। ଦକ୍ଷିଣେନ ଚ ଵକ୍ରେଣ ଲୋକାନ୍ ସଂକ୍ଷୀଯସେ ପ୍ରଭୋ ।। ୫୫.

ପୂର୍ବ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବକୁ ପ୍ରକାଶ କର, ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗର ବାଙ୍କା ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଲୋକମାନେ ହ୍ରାସ କର।

ପଶ୍ଚିମେନ ତୁ ଵକ୍ରେଣ ଵରୁଣତ୍ଵଂ କରୋଷି ଵୈ। ଉତ୍ତରେଣ ତୁ ଵକ୍ରେଣ ସୌମ୍ଯତ୍ଵଞ୍ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ।। ୫୫.

ପଶ୍ଚିମ ଭାଗର ବାଙ୍କା ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବରୁଣ ଭାବକୁ ଧାରଣ କର, ଉତ୍ତର ଭାଗର ବାଙ୍କା ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।

ରାଜସେ ବହୁଧା ଦେଵ ଲୋକାନାଂ ପ୍ରଭଵାଵ୍ଯଯଃ। ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ମରୁତଶ୍ଚାଶ୍ଵିନୀସୁତୌ ।। ୫୫.

ହେ ଦେବ, ବହୁ ଭାବରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱରୂପ; ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ମରୁତ ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର।

ସାଧ୍ଯା ଵିଦ୍ଯାଧରା ନାଗାଶ୍ଵାରଣାଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ. ଵାଲଖିଲ୍ଯା ମହାତ୍ମାନସ୍ତପଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ ।। ୫୫.

ସାଧ୍ୟ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ, ଅଶ୍ୱରକ୍ଷକ, ତପସ୍ୱୀ, ବଳଖିଲ୍ୟ ମହାତ୍ମା, ସିଦ୍ଧ ତପସ୍ୱୀ ଓ ଶୁଭ୍ର ବ୍ରତୀମାନେ।

ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରସୂତା ଦେଵେଶ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ନିଯତଵ୍ରତାଃ। ଉମା ସୀତା ସିନୀ ଵାଲୀ କୁହୂର୍ଗାଯତ୍ରିରେଵ ଚ ।। ୫୫.

ହେ ଦେବେଶ, ତୁମଠାରୁ ଉମା, ସୀତା, ସିନୀ, ବାଳୀ, କୁହୂ, ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ବ୍ରତ ଧାରୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।

ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ କୀର୍ତ୍ତିର୍ଧୃତିର୍ମେଧା ଲଜ୍ଜା କ୍ଷାନ୍ତିର୍ଵପୁଃ ସ୍ଵଧା। ତୁଷ୍ଟିଃ ପୁଷ୍ଠିଃ କ୍ରିଯା ଚୈଵ ଵାଚାଂ ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ। ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରସୂତା ଦେଵେଶ ସନ୍ଧ୍ଯା ରାତ୍ରିସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୫୫.

ଲକ୍ଷ୍ମୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, କ୍ଷମା, ଶୋଭା, ସ୍ୱଧା, ତୃପ୍ତି, ପୁଷ୍ଟି, କ୍ରିୟା ଓ ବାଣୀର ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ; ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ହେ ଦେବେଶ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ରାତି ମଧ୍ୟ।

ସୂର୍ଯାଯୁତାନାମଯୁତପ୍ରଭା ଚ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଚନ୍ଦ୍ରସହସ୍ରଗୋଚର। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ପର୍ଵତରୂପଧାରିଣେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵଗୁଣାକରାଯ ।। ୫୫.

ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ସମାନ ଯାହାଙ୍କର, ହଜାର ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ପ୍ରଭା ଯାହାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ, ପର୍ବତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ପଟ୍ଟିଶରୂପଧାରିଣେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଚର୍ମଵିଭୂତିଧାରିଣେ । ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ରୁଦ୍ରପିନାକପାଣଯେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ସାଯକଚକ୍ରଧାରିଣେ ।। ୫୫.

ପଟ୍ଟିଶ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା, କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା, ରୁଦ୍ର ଓ ପିନାକ ଧାରୀ, ବାଣ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଭସ୍ମଵିଭୂଷିତାଙ୍ଗ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ କାମଶରୀରନାଶନ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଵାସସେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯବାହଵେ ।। ୫୫.

ଭସ୍ମ ଲେପିଥିବା ଅଙ୍ଗ, କାମଦେହ ନାଶକ, ସୁନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବ, ସୁନା ହାତ ଧାରୀ ଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯରୂପ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯନାଭ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ନେତ୍ରସହସ୍ରଚିତ୍ର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯରେତଃ ।। ୫୫.

ସୁନା ଆକୃତି ଧାରୀ ଦେବ, ସୁନା ନାଭି ଧାରୀ ଦେବ, ହଜାର ରଙ୍ଗିନ ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ, ସୁନା ବୀଜ ଧାରୀ ଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଚୀର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଦାଯିନେ ।। ୫୫.

ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରୀ ଦେବ, ସୁନା ଗର୍ଭ ଧାରୀ ଦେବ, ସୁନା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବ, ସୁନା ଦାତା ଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯମାଲିନେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଵାହିନେ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵ ହିରଣ୍ଯଚୀର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଭୈରଵନାଦନାଦିନେ ।। ୫୫.

ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବ, ସୁନା ବହନ କରୁଥିବା ଦେବ, ସୁନା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବ, ଭୈରବ ନାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା ଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଭୈରଵଵେଗଵେଗ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଶଙ୍କର ନୀଲକଣ୍ଠ। ମନୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦିଵ୍ଯସହସ୍ରବାହୋ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ନର୍ତ୍ତନଵାଦନପ୍ରିଯ ।। ୫୫.

ଭୈରବ ଦ୍ରୁତ ଗତି ଧାରୀ, ଶଙ୍କର ନୀଳକଣ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବାହୁ ଧାରୀ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରିୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ଏଵଂ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ଵ୍ଯକ୍ତୋ ଭୂତ୍ଵା ମହାମତିଃ। ଭାତି ଦେଵୋ ମହାଯୋଗୀ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭଃ ।। ୫୫.

ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ମହାମତି ଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ମହାଯୋଗୀ ଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୋଟି ସମ ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ।

ଅଭିଭାଷ୍ଯସ୍ତଦା ହୃଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ। ଵକ୍ରକୋଟିସହସ୍ରେଣ ଗ୍ରସମାନ ଇଵାପରମ୍ ।। ୫୫.

ତାପରେ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱର କଥା କହିଲେ, ହଜାର ବାଙ୍କା ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟକୁ ଗ୍ରସିବା ପରି ପ୍ରତୀତ ହେଲେ।