ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପ୍ରଣଷ୍ଟେଷୁ ଚ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେ ଚ ଶଚୀପତୌ। ଅଥାଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରଭୁଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ ।। ୫୫.

ଯେତେବେଳେ ଦାୟିତ୍ୟମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ ଓ ଶଚୀପତି ଖୁସି ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।

ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵରୂପାତ୍ମା କ୍ଷୀରୋଦସ୍ଯ ସମୀ ପତଃ। ସିଦ୍ଧବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯୋ ଯକ୍ଷା ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଙ୍ଗଣାଃ ।। ୫୫.

ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ରୂପର ମାଲିକ କ୍ଷୀରସାଗର ପାଖରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକଠି ହେଲେ।

ନାଗା ଦେଵର୍ଷଯଶ୍ଚୈଵ ନଦ୍ଯଃ ସର୍ଵେ ଚ ପର୍ଵତାଃ। ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ପୁରୁଷଂ ହରିମ୍ ।। ୫୫.

ନାଗ, ଦେବ ଋଷି, ନଦୀ ଓ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ।

ତ୍ଵଂ ଧାତା ତ୍ଵଞ୍ଚ କର୍ତ୍ତାଽସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଲୋକାନ୍ ସୃଜସି ପ୍ରଭୋ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ କଲ୍ଯାଣଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଵ୍ଯଯମ୍। ଅସୁରାଶ୍ଚ ଜିତାଃ ସର୍ଵେ ବଲିର୍ବଦ୍ଧଶ୍ଚ ଵୈ ତ୍ଵଯା ।। ୫୫.

ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ହିଁ ରକ୍ଷକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ତିନି ଲୋକ ଅବିନାଶୀ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିଛି। ସମସ୍ତ ଅସୁର ଜିତାଯାଇଛନ୍ତି, ବଳିକୁ ଆପଣ ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି।

ଏଵ ମୁକ୍ତଃ ସୁରୈର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତୋ ଦେଵାନ୍ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୫୫.

ଏଭଳି ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି କାରଣଂ ସୁରସତ୍ତମାଃ। ଯଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କାଲଃ କାଲକରଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୫୫.

ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶୁଣ, ମୁଁ କାରଣ କହିବି: ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମୟ ଓ ସମୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ।

ଯେନ ହି ବ୍ରହ୍ମଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୃଷ୍ଟା ଲୋକାଶ୍ଚ ମାଯଯା। ତସ୍ଯୈଵ ଚ ପ୍ରସାଦେନ ଆଦୌ ସିଦ୍ଧତ୍ଵମାଗତମ୍ ।। ୫୫.

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ମିଶି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଆରମ୍ଭରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳିଥିଲା।

ପୁରା ତମସି ଚାଵ୍ଯକ୍ତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଗ୍ରାସିତେ ମଯା। ଉଦରସ୍ଥେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଲୋକେଽହଂ ଶଯିତସ୍ତଦା ।। ୫୫.

ପୂର୍ବେ, ତିନି ଲୋକ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋ ଉଦର ଭିତରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ସେଇ ଲୋକରେ ଶୁଇଥିଲି।

ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ଭୂତ୍ଵା ଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍। ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦା ପାଣିଃ ଶଯିତୋ ଵିମଲେଽମ୍ଭସି ।। ୫୫.

ସେତେବେଳେ ମୁଁ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ପାଦ ଧାରଣ କରି, ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ନେଇ, ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ଶୁଇଥିଲି।

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦୂରାତ୍ ପଶ୍ଯାମି ହ୍ଯମିତପ୍ରଭମ୍। ଶତସୂର୍ଯପ୍ରତୀକାଶଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା ।। ୫୫.

ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଦୂରରୁ ମୁଁ ଅପାର ତେଜ ଦେଖିଲି, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କର ନିଜ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିଥିଲେ।

ଚତୁର୍ଵକ୍ରଂ ମହା ଯୋଗଂ ପୁରୁଷଂ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭମ୍। କୃଷ୍ଣାଜିନଧରଂ ଦେଵଂ କମଣ୍ଡଲୁଵିଭୂଷିତମ୍। ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୫୫.

ଚାରିଟି ମୁହଁ, ମହା ଯୋଗୀ, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ, କଳା କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧିଥିବା, କମଣ୍ଡଳୁ ଧରିଥିବା ସେ ଦେବ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଆସିଗଲେ।

ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵଲୋକ ନମସ୍କୃତଃ। କସ୍ତ୍ଵଂ କୁତୋ ଵା କିଞ୍ଚେହ ତିଷ୍ଠସେ ଵଦ ମେ ଵିଭୋ ।। ୫୫.

ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? କାହିଁକି ଏଠାରେ ରହିଛ? ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କହ।'

ଅହଂ କର୍ତ୍ତାଽସ୍ମି ଲୋକାନାଂ ସ୍ଵଯମ୍ବୂର୍ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଦେନ ବ୍ରହ୍ମଣାହମୁଵାଚ ତମ୍ ।। ୫୫.

'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା।' ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲି।

ଅହଂ କର୍ତ୍ତା ଚ ଲୋକାନାଂ ସଂହର୍ତ୍ତା ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଏଵଂ ସମ୍ଭାଷମାଣାଭ୍ଯାଂ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣାମ୍। ଉତ୍ତରାଂ ଦିଶମାସ୍ଥାଯ ଜ୍ଵାଲା ଦୃଷ୍ଟାପ୍ଯଧିଷ୍ଠିତା ।। ୫୫.

ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପୁନିପୁନି ସଂହାରକ ମଧ୍ୟ ଅଟେ। ଏପରି ଭାବରେ ଦୁଇଜଣେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆମ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଜ୍ୱାଳା ପ୍ରକଟ ହେଲା।

ଜ୍ଵାଲାନ୍ତତସ୍ତାମାଲୋକ୍ଯ ଵିସ୍ମିତ୍ତୌ ଚ ତଦାନଯୋଃ । ତେଜସା ଚୈଵ ତେନାଥ ସର୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିଃକୃତଂ ଜଲମ୍ ।। ୫୫.

ସେଇ ଜ୍ୱାଳା ଭିତରୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହାର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଜଳ ଆଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।

ଵର୍ଦ୍ଧମାନେ ତଦା ଵହ୍ନାଵତ୍ଯନ୍ତପରମାଦ୍ଭୁତେ। ଅତିଦୁଦ୍ରାଵ ତାଂ ଜ୍ଵାଲାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚାହଞ୍ଚ ସତ୍ଵରଃ ।। ୫୫.

ସେଇ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅପୂର୍ବ ଅଗ୍ନି ବଢ଼ିବା ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମୁଁ ଦୁଇଜଣେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସେଇ ଜ୍ୱାଳା ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲୁ।

ଦିଵଂ ଭୂମିଞ୍ଚ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ଜ୍ଵାଲମଣ୍ଡଲମ୍। ତସ୍ଯ ଜ୍ଵାଲସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତୁ ପଶ୍ଯାଵୋ ଵିପୁଲପ୍ରଭମ୍ ।। ୫୫.

ସେଠାରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି ଏକ ଜ୍ୱାଳାର ଚକ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଇ ଜ୍ୱାଳାର ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଏକ ବଡ଼ ତେଜ ଦେଖିଲୁ।

ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଲିଙ୍ଗଂ ପରମଦୀପିତମ୍। ନ ଚ ତତ୍କାଞ୍ଚନଂ ମଧ୍ଯେ ନ ଶୈଲଂ ନ ଚ ରାଜତମ୍ ।। ୫୫.

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ, ପ୍ରାୟ ଏକ ହାତ ଲମ୍ବା, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏହା ସୁନା ନୁହେଁ, ପାହାଡ଼ ନୁହେଁ, ରୂପା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ଯମଚିନ୍ତ୍ଯଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ଯାଲକ୍ଷ୍ଯଂ ପୁନଃ ପୁନଃ। ମହୌଜସଂ ମହାଘୋରଂ ଵର୍ଦ୍ଧମାନଂ ଭୃଶଂ ତଦା। ଜ୍ଵାଲାମାଲାଯତଂ ନ୍ଯସ୍ତଂ ସର୍ଵଭୂତଭଯଙ୍କରମ୍ ।। ୫୫.

ସେଠାରେ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଚିନ୍ତା କରିପାରିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର, ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିଲା, ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନିର ମାଳାରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା।

ଅସ୍ଯ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଯୋଽନ୍ତଂ ଵୈ ଗଚ୍ଛତେ ମନ୍ତ୍ରକାରଣମ୍। ଘୋର ରୂପିଣମତ୍ଯର୍ଥଂ ଭିନ୍ଦନ୍ତମିଵ ରୋଦସୀ ।। ୫୫.

ଏହି ଚିହ୍ନର ଶେଷ ଦେଖିବାକୁ ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର ଓ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଏହାକୁ ଅତି ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଭାଗ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖିଥାଏ।

ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଅଧୋ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ଅନ୍ତମସ୍ଯ ଵିଜାନୀମୋ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ତୁ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୫୫.

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ବିଲମ୍ବ ନକରି ତଳକୁ ଯାଅ; ଏହି ମହାନ ଚିହ୍ନର ଶେଷ ଜାଣିବାକୁ ଦେଖିବା।'

ଅହମୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଯାଵଦନ୍ତୋଽସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ। ତଦା ତୌ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ଗତାଵୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଧଶ୍ଚ ହ ।। ୫୫.

'ମୁଁ ଉପରକୁ ଯିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଶେଷ ଦେଖାଯାଏ।' ଏଭଳି ସମ୍ମତି କରି, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ, ଜଣେ ଉପରକୁ ଓ ଜଣେ ତଳକୁ ଚାଲିଗଲୁ।

ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରନ୍ତୁ ଅହଂ ପୁନରଧୋ ଗତଃ। ନ ଚ ପଶ୍ଯାମି ତସ୍ଯାନ୍ତଂ ଭୀତଶ୍ଚାହଂ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୫୫.

ତାପରେ ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତଳକୁ ଯାଇଥିଲି; ତଥାପି ଏହାର ଶେଷ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଶ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚ ନ ଚାନ୍ତନ୍ତସ୍ଯ ପଶ୍ଯତି। ସମାଗତୋ ମଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତତ୍ରୈଵ ଚ ମହାମ୍ଭସି ।। ୫୫.

ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ଏହାର ଶେଷ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ମୋ ସହିତ ପୁଣି ସେଇ ମହାଜଳରେ ଆସି ମିଶିଗଲେ।

ତତୋ ଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନାଵୁଭୌ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ୫୫.

ତାପରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ମହିମା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲୁ।

ତତୋ ଧ୍ଯାନଗତନ୍ତତ୍ର ଈଶ୍ଵରଂ ସର୍ଵତୋମୁଖମ୍। ପ୍ରଭଵଂ ନିଧऩଞ୍ଚୈଵ ଲୋକାନାଂ ପ୍ରଭୁମଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୫୫.

ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଆମେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶକର୍ତ୍ତା, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ।

ବ୍ରହ୍ମାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ଶର୍ଵାଯ ଶୂଲିନେ। ମହାଭୈରଵନାଦାଯ ଭୀମରୂପାଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣେ। ଅଵ୍ଯକ୍ତାଯ ମହାନ୍ତାଯ ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରକୁର୍ମହେ ।। ୫୫.

ବ୍ରହ୍ମା ହାତ ଜୋଡି ଶର୍ବ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଓ ଭୀଷଣ ରୂପ ଓ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାବନ୍ତି, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ମହାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଲୋକସୁରେଶ ଦେଵ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଭୂତପତେ ମହାଂଶ୍ଚ। ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଶାଶ୍ଵତ ସିଦ୍ଧଯୋନେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵଜଗତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠ ।। ୫୫.

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ହେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ନାଥ, ମହାନ୍, ଭୂତପତି। ନମସ୍କାର, ଶାଶ୍ୱତ ସିଦ୍ଧିର ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର।

ପରମେଷ୍ଠୀ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଅକ୍ଷରଂ ପରମଂ ପଦମ୍। ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତ୍ଵଂ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଃ ସ୍କନ୍ଦଃ ଶିଵଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୫୫.

ତୁମେ ପରମେଷ୍ଠୀ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଅକ୍ଷୟ, ପରମ ପଦବୀ। ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବାମଦେବ, ରୁଦ୍ର, ସ୍କନ୍ଦ, ଶିବ, ପ୍ରଭୁ।