ଵିଚରତ୍ଯଚିରାତ୍ ସର୍ଵାନ୍ ସର୍ଵଲୋକାନ୍ମମାଜ୍ଞଯା । ନ ହନ୍ଯତେ ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ଅନିଲସ୍ଯ ଯଥାମ୍ବରେ। ମମ ତୁଲ୍ଯବଲୋ ଭୂତ୍ଵା ତିଷ୍ଠତ୍ଯାଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵମ୍ ।। ୫୪.
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶୀଘ୍ର ଚଳନ କରିପାରିବେ; ସେ କେବେ ଅପହାନିତ ହେବେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଗତି ଆକାଶରେ ବାୟୁ ପରି ହେବ; ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତି ନେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବେ।
ମମ ଭକ୍ତା ଵରାରୋହେ ଯେ ଚ ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ତି ମାନଵାଃ। ତେଷାଂ ଗତିଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଇହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ ।। ୫୪.
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧୁ, ଯେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ଗତି କହିବି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦମାପ୍ନୋତି କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଜଯତେ ମହୀମ୍। ଵୈଶ୍ଯସ୍ତୁ ଲଭତେ ଲାଭଂ ଶୂଦ୍ରଃ ସୁଖମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୫୪.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଲାଭ କରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୃଥିବୀ ଜୟ କରେ, ବୈଶ୍ୟ ଲାଭ ମିଳେ, ଶୂଦ୍ର ସୁଖ ଅନୁଭବ କରେ।
ଵ୍ଯାଧିତୋ ମୁଚ୍ଯତେ ରୋଗାଦ୍ବଦ୍ଧୋ ମୁଚ୍ଯେତ ବନ୍ଧନାତ୍। ଗୁର୍ଵିଣୀ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ କନ୍ଯା ଵିନ୍ଦତି ସତ୍ପତିମ୍। ନଷ୍ଟଞ୍ଚ ଲଭତେ ସର୍ଵମିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ ।। ୫୪.
ରୋଗୀ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ବନ୍ଧି ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଗର୍ଭବତୀ ପୁଅ ପାଏ, କନ୍ୟା ଭଲ ବର ମିଳେ; ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ହରାଇଥିବା ସବୁ ଫେରି ମିଳେ।
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ଦତ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ ଫଲମ୍। ତତ୍ ଫଲଂ ଭଵତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଭୋର୍ଦିଵ୍ଯାମିମାଂ କଥାମ୍ ।। ୫୪.
ଯଥାଯଥି ଭାବେ ଶତସହସ୍ର ଗାଁ ଦାନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣିଲେ ମିଳେ।
ପାଦଂ ଵା ଯଦି ଵାପ୍ଯର୍ଦ୍ଧଂ ଶ୍ଲୋକଂ ଶ୍ଲୋକାର୍ଦ୍ଧମେଵ ଵା। ଯସ୍ତୁ ଧାରଯତେ ନିତ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ।। ୫୪.
ଯେଉଁଠି ଏହି କଥାର ଏକ ପଦ, କିମ୍ବା ଅର୍ଧଶ୍ଲୋକ, କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ପଦ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଧାରଣ କରେ, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
କଥାମିମାଂ ପୁଣ୍ଯଫଲାଦିଯୁକ୍ତାଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶଶିବଦ୍ଧ ମୂର୍ଦ୍ଧଜଃ। ଵୃଷସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେନ ସହୋମଯା ପ୍ରଭୁର୍ଜଗାମ କିଷ୍କିନ୍ଧଗୁହାଂ ଗୁହପ୍ରିଯଃ ।। ୫୪.
ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବା କଥାଟି ଦେବୀଙ୍କୁ କହି, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧରିଥିବା ମୁଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଭୁ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଗୁହାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଗୁହାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
କ୍ରାନ୍ତଂ ମଯା ପାପହରଂ ମହାପଦଂ ନିଵେଦ୍ଯ ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦଦୌ ପ୍ରଭଞ୍ଜନଃ। ଅଧୀତ୍ଯ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଖିଲଂ ସୁଲକ୍ଷଣଂ ଜଗାମ ଆଦିତ୍ଯପଥଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ।। ୫୪.
ମୁଁ ଏହି ମହାପଦ ଲାଭ କରିଛି, ଯାହା ପାପ ଦୂର କରେ, ଏହି କଥା ସେମାନଙ୍କୁ କହି, ପବନଦେବ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଗୁଣ ଥିବା ଗ୍ରନ୍ଥ ପଢ଼ି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଥକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗୁଣକର୍ମପ୍ରଭାଵୈଶ୍ଚ କୋଽଧିକୋ ଵଦତାଂ ଵରଃ। ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ସମ୍ଯଗାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଗୁଣଵିସ୍ତରମ୍ ।। ୫୫.
ଗୁଣ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ କିଏ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ? ଆମେ ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମମିତି ହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ମହାଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିଭୁତ୍ଵଞ୍ଚ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୫୫.
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ଏହି ଗଳ୍ପଟି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ମହାଦେବଙ୍କର ମହିମା ଓ ସ୍ୱାମିତ୍ୱର କଥା।
ପୂର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯେ ଵିଷ୍ଣୁନା ସମୁଦାହୃତମ୍। ବଲିଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମହୌଜାସ୍ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଧି ପତିଃ ପୁରା ।। ୫୫.
ପୂର୍ବେ, ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବା ବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ହେଇଥିଲେ।
ପ୍ରଣଷ୍ଟେଷୁ ଚ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେ ଚ ଶଚୀପତୌ। ଅଥାଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରଭୁଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ ।। ୫୫.
ଯେତେବେଳେ ଦାୟିତ୍ୟମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ ଓ ଶଚୀପତି ଖୁସି ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵରୂପାତ୍ମା କ୍ଷୀରୋଦସ୍ଯ ସମୀ ପତଃ। ସିଦ୍ଧବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯୋ ଯକ୍ଷା ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଙ୍ଗଣାଃ ।। ୫୫.
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ରୂପର ମାଲିକ କ୍ଷୀରସାଗର ପାଖରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକଠି ହେଲେ।
ନାଗା ଦେଵର୍ଷଯଶ୍ଚୈଵ ନଦ୍ଯଃ ସର୍ଵେ ଚ ପର୍ଵତାଃ। ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ପୁରୁଷଂ ହରିମ୍ ।। ୫୫.
ନାଗ, ଦେବ ଋଷି, ନଦୀ ଓ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ।
ତ୍ଵଂ ଧାତା ତ୍ଵଞ୍ଚ କର୍ତ୍ତାଽସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଲୋକାନ୍ ସୃଜସି ପ୍ରଭୋ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ କଲ୍ଯାଣଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଵ୍ଯଯମ୍। ଅସୁରାଶ୍ଚ ଜିତାଃ ସର୍ଵେ ବଲିର୍ବଦ୍ଧଶ୍ଚ ଵୈ ତ୍ଵଯା ।। ୫୫.
ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ହିଁ ରକ୍ଷକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ତିନି ଲୋକ ଅବିନାଶୀ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିଛି। ସମସ୍ତ ଅସୁର ଜିତାଯାଇଛନ୍ତି, ବଳିକୁ ଆପଣ ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି।
ଏଵ ମୁକ୍ତଃ ସୁରୈର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତୋ ଦେଵାନ୍ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୫୫.
ଏଭଳି ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି କାରଣଂ ସୁରସତ୍ତମାଃ। ଯଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କାଲଃ କାଲକରଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୫୫.
ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶୁଣ, ମୁଁ କାରଣ କହିବି: ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମୟ ଓ ସମୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ।
ଯେନ ହି ବ୍ରହ୍ମଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୃଷ୍ଟା ଲୋକାଶ୍ଚ ମାଯଯା। ତସ୍ଯୈଵ ଚ ପ୍ରସାଦେନ ଆଦୌ ସିଦ୍ଧତ୍ଵମାଗତମ୍ ।। ୫୫.
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ମିଶି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଆରମ୍ଭରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳିଥିଲା।
ପୁରା ତମସି ଚାଵ୍ଯକ୍ତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଗ୍ରାସିତେ ମଯା। ଉଦରସ୍ଥେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଲୋକେଽହଂ ଶଯିତସ୍ତଦା ।। ୫୫.
ପୂର୍ବେ, ତିନି ଲୋକ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋ ଉଦର ଭିତରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ସେଇ ଲୋକରେ ଶୁଇଥିଲି।
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ଭୂତ୍ଵା ଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍। ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦା ପାଣିଃ ଶଯିତୋ ଵିମଲେଽମ୍ଭସି ।। ୫୫.
ସେତେବେଳେ ମୁଁ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ପାଦ ଧାରଣ କରି, ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ନେଇ, ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ଶୁଇଥିଲି।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦୂରାତ୍ ପଶ୍ଯାମି ହ୍ଯମିତପ୍ରଭମ୍। ଶତସୂର୍ଯପ୍ରତୀକାଶଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା ।। ୫୫.
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଦୂରରୁ ମୁଁ ଅପାର ତେଜ ଦେଖିଲି, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କର ନିଜ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଵକ୍ରଂ ମହା ଯୋଗଂ ପୁରୁଷଂ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭମ୍। କୃଷ୍ଣାଜିନଧରଂ ଦେଵଂ କମଣ୍ଡଲୁଵିଭୂଷିତମ୍। ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୫୫.
ଚାରିଟି ମୁହଁ, ମହା ଯୋଗୀ, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ, କଳା କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧିଥିବା, କମଣ୍ଡଳୁ ଧରିଥିବା ସେ ଦେବ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଆସିଗଲେ।
ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵଲୋକ ନମସ୍କୃତଃ। କସ୍ତ୍ଵଂ କୁତୋ ଵା କିଞ୍ଚେହ ତିଷ୍ଠସେ ଵଦ ମେ ଵିଭୋ ।। ୫୫.
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? କାହିଁକି ଏଠାରେ ରହିଛ? ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କହ।'
ଅହଂ କର୍ତ୍ତାଽସ୍ମି ଲୋକାନାଂ ସ୍ଵଯମ୍ବୂର୍ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଦେନ ବ୍ରହ୍ମଣାହମୁଵାଚ ତମ୍ ।। ୫୫.
'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା।' ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲି।
ଅହଂ କର୍ତ୍ତା ଚ ଲୋକାନାଂ ସଂହର୍ତ୍ତା ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଏଵଂ ସମ୍ଭାଷମାଣାଭ୍ଯାଂ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣାମ୍। ଉତ୍ତରାଂ ଦିଶମାସ୍ଥାଯ ଜ୍ଵାଲା ଦୃଷ୍ଟାପ୍ଯଧିଷ୍ଠିତା ।। ୫୫.
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପୁନିପୁନି ସଂହାରକ ମଧ୍ୟ ଅଟେ। ଏପରି ଭାବରେ ଦୁଇଜଣେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆମ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଜ୍ୱାଳା ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ଜ୍ଵାଲାନ୍ତତସ୍ତାମାଲୋକ୍ଯ ଵିସ୍ମିତ୍ତୌ ଚ ତଦାନଯୋଃ । ତେଜସା ଚୈଵ ତେନାଥ ସର୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିଃକୃତଂ ଜଲମ୍ ।। ୫୫.
ସେଇ ଜ୍ୱାଳା ଭିତରୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହାର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଜଳ ଆଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ଵର୍ଦ୍ଧମାନେ ତଦା ଵହ୍ନାଵତ୍ଯନ୍ତପରମାଦ୍ଭୁତେ। ଅତିଦୁଦ୍ରାଵ ତାଂ ଜ୍ଵାଲାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚାହଞ୍ଚ ସତ୍ଵରଃ ।। ୫୫.
ସେଇ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅପୂର୍ବ ଅଗ୍ନି ବଢ଼ିବା ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମୁଁ ଦୁଇଜଣେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସେଇ ଜ୍ୱାଳା ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲୁ।
ଦିଵଂ ଭୂମିଞ୍ଚ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ଜ୍ଵାଲମଣ୍ଡଲମ୍। ତସ୍ଯ ଜ୍ଵାଲସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତୁ ପଶ୍ଯାଵୋ ଵିପୁଲପ୍ରଭମ୍ ।। ୫୫.
ସେଠାରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି ଏକ ଜ୍ୱାଳାର ଚକ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଇ ଜ୍ୱାଳାର ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଏକ ବଡ଼ ତେଜ ଦେଖିଲୁ।
ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଲିଙ୍ଗଂ ପରମଦୀପିତମ୍। ନ ଚ ତତ୍କାଞ୍ଚନଂ ମଧ୍ଯେ ନ ଶୈଲଂ ନ ଚ ରାଜତମ୍ ।। ୫୫.
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ, ପ୍ରାୟ ଏକ ହାତ ଲମ୍ବା, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏହା ସୁନା ନୁହେଁ, ପାହାଡ଼ ନୁହେଁ, ରୂପା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ଯମଚିନ୍ତ୍ଯଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ଯାଲକ୍ଷ୍ଯଂ ପୁନଃ ପୁନଃ। ମହୌଜସଂ ମହାଘୋରଂ ଵର୍ଦ୍ଧମାନଂ ଭୃଶଂ ତଦା। ଜ୍ଵାଲାମାଲାଯତଂ ନ୍ଯସ୍ତଂ ସର୍ଵଭୂତଭଯଙ୍କରମ୍ ।। ୫୫.
ସେଠାରେ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଚିନ୍ତା କରିପାରିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର, ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିଲା, ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନିର ମାଳାରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା।