ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଖେ ତସ୍ଯୋତ୍ତରତଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରୃଙ୍ଗଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ। ତ୍ରୀଣି ତସ୍ଯ ତୁ ଶ୍ରୃଙ୍ଗାଣି ସ୍ପୃଶନ୍ତୀଵ ନଭସ୍ତଲମ୍ ॥ ୫୦.

ଆକାଶରେ ଉତ୍ତରଦିଗରେ ଶୃଙ୍ଗବାନ୍ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି; ଏହାର ତିନିଟି ଶିଖର ମଣେ ହୁଏ ଯେନ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଅଛି।

ତୈଶ୍ଚାପି ଶ୍ରୃଙ୍ଗଵାନ୍ନାମ ସର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଏକମାର୍ଗଶ୍ଚ ଵିସ୍ତାରୋ ଵିଷ୍କମ୍ଭଶ୍ଚାପି କୀର୍ତିତଃ ॥ ୫୦.

ଏହି ତିନି ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମସ୍ତଠାରେ ଶୃଙ୍ଗବାନ୍ ଭାବେ ପରିଚିତ; ଏହାର ଏକ ମାର୍ଗ, ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ବ୍ୟାପକତା ବିବର୍ଣ୍ଣିତ।

ତସ୍ଯ ଵୈ ସର୍ଵତଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗଂ ମଧ୍ଯମନ୍ତଦ୍ଧିରଣ୍ମଯମ୍। ଦକ୍ଷିଣଂ ରାଜତଞ୍ଚୈଵ ଶ୍ରୃଙ୍ଗଂ ତୁ ସ୍ଫଟିକପ୍ରଭମ୍ ॥ ୫୦.

ସମସ୍ତ ଶିଖର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟମ ଟିଏ ସୁନାର, ଦକ୍ଷିଣ ଶିଖର ରୂପାର ଏବଂ ଏହାର ଏକ ଶିଖର ସ୍ଫଟିକ ପରି ଚମକେ।

ସର୍ଵରତ୍ନମଯଂ ଚୈକଂ ଶ୍ରୃଙ୍ଗମୁତ୍ତରମୁତ୍ତମମ୍। ଏଵଂ କୂଟୈସ୍ରିଭିଃ ଶୈଲୈଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗଵାନିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ ୫୦.

ଉତ୍ତର ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିଖର ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି; ଏପରି ଶିଖର ଓ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶୃଙ୍ଗବାନ୍ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଯତ୍ତଦ୍ଵିଷୁଵତଂ ଶ୍ରୃଙ୍ଗନ୍ତଦର୍କଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ। ଶରଦ୍ଵସନ୍ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମଧ୍ଯମାଂ ଗତିମାସ୍ଥିତଃ। ଅହସ୍ତୁଲ୍ଯାମଥୋ ରାତ୍ରିଂ କରୋତି ତିମିରାପହଃ ॥ ୫୦.

ଯେଉଁ ଶିଖର ବିଷୁବରେ ଅଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ଶରତ୍ ଓ ବସନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟମ ଗତି ଧରେ; ଏବଂ ଦିନ ଓ ରାତି ସମାନ କରେ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ।

ହରିତାଶ୍ଚ ହଯା ଦିଵ୍ଯାସ୍ତେ ନିଯୁକ୍ତା ମହାରଥେ। ଅନୁଲିପ୍ତା ଇଵାଭାନ୍ତି ପଝରକ୍ତୈର୍ଗଭସ୍ତିଭିଃ ॥ ୫୦.

ସେଠାରେ ହରିତ ବର୍ଣ୍ଣର ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ମହାରଥରେ ଯୁକ୍ତ; ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ସେମାନେ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ମେଷାନ୍ତେ ଚ ତୁଲାନ୍ତେ ଚ ଭାସ୍କରୋଦଯତଃ ସ୍ମୃତାଃ । ମୁହୂର୍ତ୍ତା ଦଶ ପଞ୍ଚୈଵ ଅହୋରାତ୍ରିଶ୍ଚ ତାଵତୀ ॥ ୫୦.

ମେଷ ଓ ତୁଳା ରାଶିର ଶେଷରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟରୁ ପ୍ରତିଦିନ ପନ୍ଦରଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଗଣାଯାଏ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଦିନ ଓ ରାତି ସମାନ ଥାଏ।

କୃତ୍ତିକାନାଂ ଯଦା ସୂର୍ଯଃ ପ୍ରଥମାଂଶଗତୋ ଭଵେତ୍ । ଵିଶାଖାନାଂ ତଥା ଜ୍ଞେଯଶ୍ଚତୁର୍ଥାଂଶେ ନିଶାକରଃ॥ ୫୦.

ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରର ପ୍ରଥମ ଅଂଶରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବିଶାଖାର ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶରେ ଅଛି।

ଵିଶାଖାଯାଂ ଯଦା ସୂର୍ଯ ଶ୍ଚ୍ରତେଂଽଶଂ ତୃତୀଯକମ୍। ତଦା ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଜାନୀଯାତ୍ କୃତ୍ତିକାଶିରସି ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୫୦.

ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଶାଖାର ତୃତୀୟ ଅଂଶରେ ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର କୃତ୍ତିକା ଶିରରେ ବସିଛି ବୋଲି ଜଣାଯିବ।

ଵିଷୁଵନ୍ତଂ ତଦା ଵିଦ୍ଯାଦେଵମାହୁର୍ମହର୍ଷଯଃ। ସୂର୍ଯେଣ ଵିଷୁଵଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ କାଲଂ ସୋମେନ ଲକ୍ଷଯେତ୍ ॥ ୫୦.

ସେତେବେଳେ ବିଷୁବ ଅବସ୍ଥା ଅଛି ବୋଲି ମହାର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି; ବିଷୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବା ଉଚିତ ଓ ସମୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବ।

ସମା ରାତ୍ରିରହଶ୍ଚୈଵ ଯଦା ତଦ୍ଵିଷୁଵଦ୍ଭଵେତ୍। ତଦା ଦାନାନି ଦେଯାନି ପିତୃଭ୍ଯୋ ଵିଷୁଵତ୍ଯପି। ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷେଣ ମୁଖମେତତ୍ତୁ ଦୈଵତମ୍ ॥ ୫୦.

ଯେତେବେଳେ ଦିନ ଓ ରାତି ସମାନ ହୁଏ, ସେହି ସମୟ ବିଷୁବ; ସେତେବେଳେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ବିଷୁବ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ସମୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଊନରାତ୍ରାଧିମାସୌ ଚ କଲାକାଷ୍ଠାମୁହୂର୍ତ୍ତକାଃ। ପୌର୍ଣମାସୀ ତଥା ଜ୍ଞେଯା ଅମାଵାସ୍ଯା ତଥୈଵ ଚ। ସିନୀଵାଲୀ କୁହୂଶ୍ଚୈଵ ରାକା ଚାନୁମତି ସ୍ତଥା ॥ ୫୦.

ଅଧିକ ମାସ, କମ୍ ରାତି ଥିବା ମାସ, କଳା, କଷ୍ଠା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ସିନୀବାଳୀ, କୁହୂ, ରାକା ଓ ଅନୁମତି ଏହି ସବୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ତପସ୍ତପସ୍ଯୌ ମଧୁମାଧଵୌ ଚ ଶୁକ୍ରଃ ଶୁଚିଶ୍ଚାଯନମୁତ୍ତରଂ ସ୍ଯାତ୍। ନଭୋ ନଭଶ୍ଯୋଽଥ ଇଷୁଃ ସହୋର୍ଜଃ ସହଃସହସ୍ଯାଵିତି ଦକ୍ଷିଣଂ ସ୍ଯାତ୍ ॥ ୫୦.

ତପ, ତପସ୍ୟା, ମଧୁ, ମାଧବ, ଶୁକ୍ର, ଶୁଚି — ଏହି ଛଅଟି ଉତ୍ତରାୟଣର ନାମ; ନଭ, ନଭସ୍ୟ, ଇଷୁ, ସହ, ସହସ୍ୟ, ଅବିତି — ଏହି ଛଅଟି ଦକ୍ଷିଣାୟଣର ନାମ।

ସଂଵତ୍ସରାସ୍ତତୋ ଜ୍ଞେଯାଃ ପଞ୍ଚାବ୍ଦା ବ୍ରବ୍ମଣଃ ସୁତାଃ। ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଋତଵୋ ଜ୍ଞେଯା ଋତଵୋ ହ୍ଯନ୍ତରାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୫୦.

ଏହିଠାରୁ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବାକୁ ହୁଏ, ଏବଂ ପଞ୍ଚ ବର୍ଷକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରୁ ଋତୁଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବା ଯାଏ, କାରଣ ଋତୁମାନେ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦନୁମୁଖା ଜ୍ଞେଯା ଅମାଵାସ୍ଯାସ୍ଯ ପର୍ଵଣଃ. ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଵିଷୁଵଂ ଜ୍ଞେଯଂ ପିତୃଦୈଵହିତଂ ସଦା ॥ ୫୦.

ସେଠାରୁ ଅମାବାସ୍ୟାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନର ମୁହଁ ଭାବେ ବୁଝିବାକୁ ହୁଏ। ଏବଂ ସେଠାରୁ ବିଷୁବ ଦିନକୁ ବୁଝିବା ଯାଏ, ଯାହା ସଦା ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାରୀ।

ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନ ମୁହ୍ଯେତ ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ ମାନଵଃ। ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ମୃତଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଵୈ ଵିଷୁଵତ୍ସର୍ଵଗଂ ସଦା ॥ ୫୦.

ଏଭଳି ଜାଣିଲେ, ମଣିଷ ଦେବତା ଓ ପିତୃ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହିକାରଣରୁ ବିଷୁବ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।

ଆଲୋକାନ୍ତଃ ସ୍ମୃତୋ ଲୋକୋ ଲୋକାନ୍ତୋ ଲୋକ ଉଚ୍ଯତେ। ଲୋକପାଲାଃ ସ୍ଥିତାସ୍ତତ୍ର ଲୋକାଲୋକସ୍ଯ ମଧ୍ଯତଃ ॥ ୫୦.

ଯେଉଁଠାରେ ଆଲୋକର ସେଷ ଅଛି, ସେଠାକୁ ଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାହା ପରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଠାକୁ ଲୋକାନ୍ତ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଲୋକପାଳମାନେ ସେଠାରେ, ଲୋକ ଓ ଲୋକାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯାଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵାତ୍। ସୁଧାମା ଚୈଵ ଵୈରାଜଃ କର୍ଦ୍ଦମଃ ଶଙ୍‌କୃପସ୍ତଥା। ହିରଣ୍ଯଲୋମା ପର୍ଜ୍ଜନ୍ଯଃ କେତୁମାନ୍ ଜାତନିଶ୍ଚଯଃ ॥ ୫୦.

ସେଠାରେ ଚାରିଜଣ ମହାନ ଆତ୍ମା, ଭୂତମାନଙ୍କ ବିଲୟ ପୂର୍ବରୁ ଅଛନ୍ତି—ସୁଧାମା, ବୈରାଜ, କର୍ଦ୍ଦମ, ଶଙ୍କ୍ରପ; ହିରଣ୍ୟଲୋମା, ପର୍ଜ୍ୟନ୍ୟ, କେତୁମାନ୍, ଜାତନିଶ୍ଚୟ।

ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵା ନିରଭୀମାନା ନିସ୍ତନ୍ତ୍ରା ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହାଃ। ଲୋକପାଲାଃ ସ୍ଥିତା ହ୍ଯେତେ ଲୋକାଲୋକେ ଚତୁର୍ଦିଶମ୍ ॥ ୫୦.

ଏହି ଲୋକପାଳମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିତ, ଅହଂକାର ନାହିଁ, ବନ୍ଧନ ଓ ଆସକ୍ତି ରହିତ। ସେମାନେ ଲୋକ ଓ ଲୋକାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଚାରିଦିଗରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଉତ୍ତରଂ ଯଦଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଅଜଵୀଥ୍ଯାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣମ୍। ପିତୃଯାଣଃ ସ ଵୈ ପନ୍ଥା ଵୈଶ୍ଵାନରପଥାଦ୍ବହିଃ ॥ ୫୦.

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତରେ ଓ ଅଜବୀଥିର ଦକ୍ଷିଣରେ, ପିତୃମାନେ ଯିବା ପଥ ଅଛି, ଯାହା ବୈଶ୍ୱାନର ପଥର ବାହାରେ।

ତତ୍ରାସତେ ପ୍ରଜାଵନ୍ତୋ ମୁନଯୋ ହ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରିଣଃ । ଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ତାନକରାଃ ପିତୃଯାଣେ ପଥି ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୫୦.

ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା, ସନ୍ତାନସମ୍ପନ୍ନ ଋଷିମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପିତୃମାନେ ଯିବା ପଥରେ ଅଛନ୍ତି ଓ ଲୋକର ପ୍ରବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି।

ଭୂତାରମ୍ଭ କୃତଂ କର୍ମ ଆଶିଷା ଋତ୍ଵିଗୁଚ୍ଯତେ । ପ୍ରାରଭନ୍ତେ ଲୋକକାମାସ୍ତେଷାଂ ପନ୍ଥାଃ ସ ଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୫୦.

ଭୂତମାନଙ୍କ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ଯେ କର୍ମ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ଋତ୍ବିଜମାନେ ଆଶୀଷ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଲୋକ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କର୍ମ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ପଥ ଅଛି।

ଚଲିତନ୍ତେ ପୁନର୍ଦ୍ଧର୍ମଂ ସ୍ଥାପଯନ୍ତି ଯୁଗେ ଯୁଗେ। ସନ୍ତତ୍ଯା ତପସା ଚୈଵ ମର୍ଯାଦାଭିଃ ଶ୍ରୁତେନ ଚ ॥ ୫୦.

ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ସନ୍ତାନ, ତପ, ନିୟମ ଓ ଶ୍ରୁତି ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।

ଜାଯମାନାସ୍ତୁ ପୂର୍ଵେ ଵୈ ପଶ୍ଚିମାନାଂ ଗୃହେଷୁ ଚ। ପଶ୍ଚିମାଶ୍ଚୈଵ ଜାଯନ୍ତେ ପୂର୍ଵେଷାଂ ନିଧନେଷ୍ଵପି। ଏଵ ମାଵର୍ତ୍ତମାନାସ୍ତେ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯାଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵାତ୍ ॥ ୫୦.

ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନଙ୍କ ଘରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି। ଏଭଳି ଘୁରିଘୁରି ସେମାନେ ଭୂତମାନଙ୍କ ବିଲୟ ପୂର୍ବରୁ ଅଛନ୍ତି।

ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ମୁନୀନାଂ ଗୃହମେଧିନାମ୍। ସଵିତୁର୍ଦ୍ଦକ୍ଷିଣଂ ମାର୍ଗଂ ଶ୍ରିତା ହ୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରତାରକମ୍। କ୍ରିଯାଵତାଂ ପ୍ରସଙ୍ଖ୍ଯେଯା ଯେ ଶ୍ମଶାନାନି ଭେଜିରେ ॥ ୫୦.

ଅସୀ ଚାରି ହଜାର ଗୃହସ୍ଥ ମୁନିମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପଥ ଧରି ଚନ୍ଦ୍ର ତାରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଲେ, ସେମାନେ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ମଶାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।

ଲୋକଶଂଵ୍ଯଵହାରେଣ ଭୂତାରମ୍ଭକୃତେନ ଚ। ଇଚ୍ଛାଦ୍ଵେଷପ୍ରକୃତ୍ଯା ଚ ମୈଥୁନୋପଗମେନ ଚ ॥ ୫୦.

ଲୋକର ଚଳାଚଳ, ଭୂତମାନଙ୍କ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ କର୍ମ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଦ୍ୱେଷର ସ୍ୱଭାବ, ଏବଂ ମିଳନ ଦ୍ୱାରା,

ତଥା କାଯକୃତେନେହ ସେଵନାଦ୍ଵିଷଯସ୍ଯ ଚ। ଏତୈସ୍ତୈଃ କାରଣୈଃ ସିଦ୍ଧାଃ ଶ୍ମଶାନାନି ହି ଭେଜିରେ। ପ୍ରଜୈଷିଣସ୍ତେ ମୁନଯୋ ଦ୍ଵାପରେଷ୍ଵିହ ଜଜ୍ଞିରେ ॥ ୫୦.

ଏହିପରି ଦେହର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖର ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣରେ ଯେଉଁମାନେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ମଶାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଜା ଚାହିଁଥିବା ଏହି ମୁନିମାନେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ନାଗଵୀଥ୍ଯୁତ୍ତରେ ଯଚ୍ଚ ସପ୍ତର୍ଷିଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣମ୍ । ଉତ୍ତରଃ ସଵିତୁଃ ପନ୍ଥା ଦେଵଯାନସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୫୦.

ନାଗବୀଥିର ଉତ୍ତରେ ଓ ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତର ପଥକୁ ଦେବମାନେ ଯିବା ପଥ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଯତ୍ର ତେ ଵାସିନଃ ସିଦ୍ଧା ଵିମଲା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ। ସତତନ୍ତେ ଜୁଗୁପ୍ସନ୍ତେ ତସ୍ମାନ୍ମୃତ୍ଯୁର୍ଜ୍ଜିତସ୍ତୁ ତୈଃ ॥ ୫୦.

ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସନ୍ତି। ସେମାନେ ସଦା ସଂଯମୀ ଓ ଅସଙ୍ଗ ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି।