ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵପି ଚ ନୀଲାଯା ଵିକଚା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ। ଦୁହିତା ସ୍ଵଭାଵଵିକଚା ମନ୍ଦସତ୍ତ୍ଵପରାକ୍ରମା ॥ ୮.

ନୀଳାଠାରୁ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିକଚା, ସ୍ୱଭାବରେ ଫୁଲିଥିବା, ମନେ ମନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ।

ତସ୍ଯା ଅପି ଵିରୂପେଣ ନୈଋତେନେହ ଚ ପ୍ରଜାଃ। ଉତ୍ପାଦିତାଃ ସୁରା ଘୋରାଃ ଶ୍ରୃଣୁ ତାସ୍ତ୍ଵନୁପୂର୍ଵଶଃ ॥ ୮.

ତାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବିରୂପ ନାମକ ନୈୃତ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଦେବସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶୁଣ।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଵିକୃତା ମହାକର୍ଣା ମହୋଦରାଃ। ହାରକା ଭୀଷକାଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵ କ୍ରାମକାଃ ପରେ ॥ ୮.

ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ, ବଡ଼ କାନ, ବଡ଼ ପେଟ, ହାରକ, ଭୀଷକ ଏବଂ ଏହିପରି କ୍ରାମକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।

ଵୈନକାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଵାହକାଃ ପ୍ରାଶକାଃ ପରେ। ଭୂମିରାକ୍ଷସକା ହ୍ଯେତେ ମନ୍ଦାଃ ପୁରୁଷଵିକ୍ରମାଃ ॥ ୮.

ଭେନକ, ପିଶାଚ, ବାହକ, ପ୍ରାଶକ—ଏହିମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ମନେ ମନ୍ଦ ଓ ମାନବ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ଚରନ୍ତ୍ଯଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଶ୍ଚ ନାନାକାରା ହ୍ଯନେକଶଃ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଲସତ୍ତ୍ଵା ଯେ ତେ ଚ ଵୈ ଖେଚରାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୮.

ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅପୂର୍ବ ଆକାରରେ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଘୁରିବା କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଅତିଶୟ ବଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।

ଲକ୍ଷମାତ୍ରେଣ ଚାକାଶଂ ସ୍ଵଲ୍ପାଃ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ଚରନ୍ତି ଵୈ । ଏତୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତମିମଂ ଲୋକଂ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୮.

ଲକ୍ଷ ପରିମାଣ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜଣେ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ ଚଳନ୍ତି; ଏମାନେ ଏହି ସଂସାରକୁ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଭାଗରେ ଭରି ରଖିଛନ୍ତି।

ଭୂମୀ ରାକ୍ଷସକୈଃ ସର୍ଵୈରନେକୈଃ କ୍ଷୁଦ୍ରରାକ୍ଷସୈଃ। ନାନାପ୍ରକାରୈରାକ୍ରାନ୍ତା ନାନାଦେଶାଃ ସମନ୍ତତଃ ॥ ୮.

ଭୂମି ଉପରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ବହୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରାକ୍ଷସ ନିଜ ନିଜ ଦେଶରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି।

ସମାସାଭିହତାଶ୍ଵୈଵ ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ରାକ୍ଷସମାତରଃ। ଅଷ୍ଟୌ ଵିଭାଗା ହ୍ଯେଷାଂ ହି ଵିଖ୍ଯାତା ଅନୁପୂର୍ଵଶଃ ॥ ୮.

ଯେପରି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାନ୍ତି, ସେପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଠଜଣ ମାଆ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଆଠ ଭାଗ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଜଣାଯାଇଛି।

ଭଦ୍ରକା ନିକରାଃ କେଚିଦ୍ଯଜ୍ଞନିଷ୍ପତ୍ତିହେତୁକାଃ। ସହସ୍ରସତସଙ୍ଖ୍ଯାତା ମର୍ତ୍ତ୍ଯଲୋକଵିଚାରିଣଃ ॥ ୮.

କିଛି ଭଦ୍ରକା ନାମର ଦଳ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏମାନେ ଶତେ ହଜାରେ ଗଣନାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବା କାମ କରନ୍ତି।

ପୂତନା ମାତୃସାମାନ୍ଯାସ୍ତଥା ଭୂତଭଯଙ୍କରାଃ। ବାଲାନାଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ଗ୍ରହା ଵୈମାନହେତୁକାଃ ॥ ୮.

ପୂତନାମାନେ ସମସ୍ତ ମାଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ଏବଂ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା; ମଣିଷ ଲୋକରେ ଏମାନେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା ଗ୍ରହ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ।

ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହାଦଯଶ୍ଚୈଵ ଆପକାସ୍ତ୍ରାସକାଦଯଃ। କୌମାରାସ୍ତେ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ବାଲାନାଂ ଗ୍ରହଵୃତ୍ତଯଃ ॥ ୮.

ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଆପକ ଓ ତ୍ରାସକ ଏମାନେ ଶିଶୁବୟସର ଗ୍ରହ ଭାବେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ଏମାନେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି।

ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହଵିଶେଷାଣାଂ ମାଯିକାନାଂ ତଥୈଵ ଚ। ପୂତନାନାମଭୂତାନାଂ ଯେ ଚ ଲୋକଵିନାଯକାଃ ॥ ୮.

ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ପ୍ରକାର, ଏହିପରି ମାୟାଜାଳୀ ଏବଂ ପୂତନା, ଭୂତମାନେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଲୋକର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି।

ସହସ୍ରଶତ ସଙ୍ଖ୍ଯାନାଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକଵିଚାରିଣାମ୍। ଏଵଂ ଗଣଶତାନ୍ଯେଵ ଚରନ୍ତି ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ ॥ ୮.

ଶତେ ହଜାରେ ଗଣନାଯୋଗ୍ୟ ଏହି ଦଳମାନେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରନ୍ତି; ଏଭଳି ଶତଶତ ଦଳ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି।

ଯକ୍ଷାଃ ପୁଣ୍ଯତମା ନାମ ତଥା ଯେ କେଽପି ଗୁହ୍ଯକାଃ। ଯକ୍ଷା ଦେଵଜନା ଶ୍ଚୈଵ ତଥା ପୁଣ୍ଯଜନାଶ୍ଚ ଯେ ॥ ୮.

ଯକ୍ଷମାନେ ସବୁଠାରୁ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ, ଏହିପରି ଗୁହ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ; ଯକ୍ଷ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକ।

ଗୁହ୍ଯକାନାଞ୍ଚ ସର୍ଵେଷାମଗସ୍ତ୍ଯା ଯେ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ । ପୌଲସ୍ତ୍ଯା ରାକ୍ଷସା ଯେ ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଶ୍ଚ ଯେ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୮.

ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ; ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଶର ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି।

ଯକ୍ଷାଣାଂ ରାକ୍ଷସାନାଞ୍ଚ ପୌଲସ୍ତ୍ଯାଗସ୍ତ୍ଯଯଶ୍ଚ ଯେ । ତେଷାଂ ରାଜା ମହାରାଜଃ କୁବେରୋ ହ୍ଯଲକାଧିପଃ ॥ ୮.

ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ରାଜା, ମହାରାଜା କୁବେର, ଅଳକାପୁରୀର ଅଧିପତି।

ଯକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିବନ୍ତୀହ ନୃଣାଂ ମାଂସମସୃଗ୍ଵସାମ୍। ରକ୍ଷାଂସ୍ଯନୁପ୍ରଵେଶେନ ପିଶାଚାଃ ପରିପୀଡନୈଃ ॥ ୮.

ଯକ୍ଷମାନେ ଦେଖିଲେ ଏଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ପିଉନ୍ତି; ରାକ୍ଷସମାନେ ଶରୀର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପିଶାଚମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ କଷ୍ଟ ଦିଅନ୍ତି।

ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନାଃ ସମକ୍ଷେତ୍ରାଶ୍ଚ ଦୈଵତୈଃ। ଭାସ୍ଵରା ବଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ଈଶ୍ଵରାଃ କରାମରୂପିଣଃ ॥ ୮.

ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସମାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ପ୍ରଭୁମାନେ।

ଅନାଭିଭକ୍ଷା ଵିକ୍ରାନ୍ତାଃ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତାଃ। ସୂକ୍ଷ୍ମାଶ୍ଚୌଜସ୍ଵିନୋ ମେଧ୍ଯା ଵରଦା ଯଜ୍ଞିଯାଶ୍ଚ ଯେ ॥ ୮.

ଖାଇବାରେ ଅପ୍ରଭାବିତ, ପ୍ରବଳ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପବିତ୍ର, ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗ୍ୟ।

ଦେଵାନାଂ ତୁଲ୍ଯଧର୍ମାଣାଂ ହ୍ଯସୁରାଃ ସର୍ଵଶଃ ସ୍ମୃତାଃ। ତ୍ରିଭିଃ ପାଧୈସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଦେଵୈ ର୍ହୀନାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ ॥ ୮.

ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏକରୂପ ଆଚରଣ ଥିବା ଅସୁରମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନେ ରହିଛନ୍ତି; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ତିନି ଭାଗ କମ।

ଗନ୍ଧର୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ରିଭିଃ ପାଦୈର୍ହୀନା ଵୈ ସର୍ଵଗୁହ୍ଯକାଃ। ପ୍ରଭାଵତୁଲ୍ଯା ଯକ୍ଷାଣାଂ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାଃ। ଐଶ୍ଵର୍ଯହୀନା ଯକ୍ଷେଭ୍ଯଃ ପିଶାଚାସ୍ତ୍ରି ଗୁଣଂ ପୁନଃ ॥ ୮.

ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଠାରୁ ତିନି ଭାଗ କମ ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟକ; ଯକ୍ଷମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ରାକ୍ଷସମାନେ; ଆଉ ଯକ୍ଷମାନେଠାରୁ ତିନି ଗୁଣ କମ ପିଶାଚମାନେ।

ଏଵଂ ଧନେନ ରୂପେଣ ଆଯୁଷା ଚ ବଲେନ ଚ। ଧର୍ମୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ତପଃଶ୍ରୁତପରାକ୍ରମୈଃ ॥ ୮.

ଏଭଳି ଧନ, ରୂପ, ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ, ଏଶ୍ୱର୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି, ତପ, ଶ୍ରୁତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ।

ଦେଵାସୁରେଭ୍ଯୋ ହୀଯନ୍ତେ ତ୍ରୀନ୍ ପାଦାନ୍ ଵୈ ପରସ୍ପରମ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵାଦ୍ଯାଃ ପିଶାଚାନ୍ତାଶ୍ଚତସ୍ରୋ ଦେଵଯୋନଯଃ ॥ ୮.

ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ପରସ୍ପର ତିନି ଭାଗ କମ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଠାରୁ ପିଶାଚ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି ପ୍ରକାର ଦେବଯୋନି ଅଛି।

ଅତଃ ଶ୍ରୃଣୁତ ଭଦ୍ରଂ ଵଃ ପ୍ରଜାଃ କ୍ରୋଧଵଶତ୍ମକାଃ । କ୍ରୋଧାଯାଂ କନ୍ଯକା ଜଜ୍ଞେ ଦ୍ଵାଦଶ ହ୍ଯାତ୍ମସମ୍ଭଵାଃ। ତା ଭାର୍ଯାଃ ପୁଲହସ୍ଯାସନ୍ନାମତସ୍ତା ନିବୋଧତ ॥ ୮.

ଏହିପରି, ହେ ଶୁଭ ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ କ୍ରୋଧରେ ଅଧିନ, ଏବେ ଶୁଣ। କ୍ରୋଧରୁ ଜଣେ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ଦ୍ୱାଦଶ ଝିଅ ହେଲେ। ସେମାନେ ପୁଲହଙ୍କର ଘରେ ଘରବାଡ଼ି ହେଲେ। ଏହି ଝିଅମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ।

ମୃଗୀ ଚ ମୃଗମନ୍ଦା ଚ ହରିଭଦ୍ରା ଇରାଵତୀ। ଭୂତା ଚ କପିଶା ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ନିଶା ତିର୍ଯା ତଥୈଵ ଚ। ଶ୍ଵେତା ଚୈଵ ସ୍ଵରା ଚୈଵ ସୁରସା ଚେତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ ॥ ୮.

ମୃଗୀ, ମୃଗମନ୍ଦା, ହରିଭଦ୍ରା, ଇରାବତୀ, ଭୂତା, କପିଶା, ଦଂଷ୍ଟ୍ରା, ନିଶା, ତିର୍ୟା, ଶ୍ୱେତା, ସ୍ୱରା ଏବଂ ସୁରସା—ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ଖ୍ୟାତ।

ମୃଗ୍ଯାସ୍ତୁ ହରିଣାଃ ପୁତ୍ରା ମୃଗାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଶଶାସ୍ତଥା। ନ୍ଯଙ୍କଵଃ ଶରଭା ଯେ ଚ ରୁରଵଃ ପୃଷତାଶ୍ଚ ଯେ ॥ ୮.

ମୃଗୀଠାରୁ ହରିଣମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ମୃଗମନ୍ଦାଠାରୁ ଅନ୍ୟ ମୃଗ ଓ ଶଶମାନେ ହେଲେ। ନ୍ୟଙ୍କବ, ଶରଭ, ରୁରୁ ଓ ପୃଷତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କଠାରୁ ହେଲେ।

ମୃଗରାଜା ମୃଗମନ୍ଦାଯା ଗଵଯାଶ୍ଚାପରେ ତଥା। ମହିଷୋଷ୍ଟ୍ରଵରାହାଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗଗୌରମୁଖାସ୍ତଥା ॥ ୮.

ମୃଗମନ୍ଦାଠାରୁ ପଶୁମାନଙ୍କର ରାଜା, ଗବୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁ, ମହିଷ, ଉଠ, ବନ୍ଦର, ଖଡ୍‌ଗ ଓ ଗୌରମୁଖୀ ପଶୁମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।

ହରେସ୍ତୁ ହରଯଃ ପୁତ୍ରା ଗୋଲାଙ୍ଗୁଲତରକ୍ଷଵଃ । ଵାନରାଃ କିନ୍ନରାଶ୍ଚୈଵ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ କିମ୍ପୁରୁଷାସ୍ତଥା। ଇତ୍ଯେଵମାଦଯୋଽନ୍ଯେଽପି ଇରାଵତ୍ଯା ନିବୋଧତ ॥ ୮.

ହରିଠାରୁ ହରିମାନେ, ଗୋଲାଙ୍ଗୁଳ, ତରକ୍ଷ, ବନ୍ଦର, କିନ୍ନର, ବାଘ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷ ଜନ୍ମିଲେ। ଏପରି ଇରାବତୀଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ହେଲେ—ଏହି ଗଳ୍ପ ଶୁଣ।

ସୂର୍ଯସ୍ଯାଣ୍ଡକପାଲେ ଦ୍ଵେ ସମାନୀଯ ତୁ ଭୌଵନଃ। ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପରିଗୃହ୍ଯାଥ ରଥନ୍ତରମଗାଯତ ॥ ୮.

ଭୌବନ ଦୁଇଟି ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳର ଖୋଲକୁ ଏକଠା କରି, ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି, ରଥନ୍ତର ସାମ ଗାଇଲେ।