ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଏଵଂ ପୁରସହସ୍ରାଣିଂ ନାଗଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍। ତଲେ ଜ୍ଞେଯାନି ପ୍ରଥମେ କୃଷ୍ଣଭୌମେ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୫୦.

ଏହିପରି ନାଗ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହଜାର ନଗର ପ୍ରଥମ କୃଷ୍ଣ ଭୂମିରେ ଅଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଦ୍ଵିତୀଯେଽପି ତଲେ ଵିପ୍ରା ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସୁରକ୍ଷସଃ। ମହାଜମ୍ଭସ୍ଯ ଚ ତଥା ନଗରଂ ପ୍ରଥମସ୍ଯ ତୁ ॥ ୫୦.

ଦ୍ୱିତୀୟ ତଳରେ ମଧ୍ୟ, ମୁନିମାନେ, ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ସୁରକ୍ଷସଙ୍କ ନଗର ଅଛି, ଏବଂ ପ୍ରଥମ ମହାଜମ୍ଭଙ୍କ ନଗର।

ହଯଗ୍ରୀଵସ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ନିକୁମ୍ଭସ୍ଯ ଚ ମନ୍ଦିରମ୍। ଶଙ୍ଖାଖ୍ଯେଯସ୍ଯ ଚ ପୁରଂ ନଗରଂ ଗୋମୁଖସ୍ଯ ଚ ॥ ୫୦.

ହୟଗ୍ରୀବ, କୃଷ୍ଣ ଓ ନିକୁମ୍ଭଙ୍କ ମହଲ, ଶଙ୍ଖ ନାମକ ନଗର ଓ ଗୋମୁଖଙ୍କ ଚହାଁ।

ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଚ ନୀଲସ୍ଯ ମେଘସ୍ଯ କ୍ରଥନସ୍ଯ ଚ। ପୁରଞ୍ଚ କୁରୁପାଦସ୍ଯ ମହୋଷ୍ଣୀଷସ୍ଯ ଚାଲଯମ୍ ॥ ୫୦.

ରାକ୍ଷସ ନୀଳ, ମେଘ, କ୍ରଥନ, କୁରୁପାଦ ଓ ମହୋଷ୍ଣୀଷଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

କମ୍ବଲସ୍ଯ ଚ ନାଗସ୍ଯ ପୁରମଶ୍ଵତରସ୍ଯ ଚ। କଦ୍ରୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଚ ପୁରଂ ତକ୍ଷକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୫୦.

କମ୍ବଳ ନାଗ, ଅଶ୍ୱତର, କଦ୍ରୁପୁତ୍ର ଓ ମହାତ୍ମା ତକ୍ଷକଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ଏଵଂ ପୁରସହସ୍ରାଣି ନାଗଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍। ଦ୍ଵିତୀଯେଽସ୍ମିନ୍ ତଲେ ଵିପ୍ରାଃ ପାଣ୍ଡୁଭୌମେ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୫୦.

ଏଭଳି ଦ୍ୱିତୀୟ ତଳରେ ନାଗ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ନଗର ପାଣ୍ଡୁ ଭୂମିରେ ଅଛି, ମୁନିମାନେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ତୃତୀଯେ ତୁ ତଲେଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଅନୁହ୍ଲାଦସ୍ଯ ଚ ପୁରଂ ଦେତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୫୦.

ତୃତୀୟ ତଳରେ ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଦେତ୍ୟ ମହାତ୍ମା ଅନୁହ୍ଲାଦଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ତାରକାଖ୍‌ଯସ୍ଯ ଚ ପୁରଂ ପୁରଂ ତ୍ରିଶିରସସ୍ତଥା। ଶିଶୁମାରସ୍ଯ ଚ ପୁରଂ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୁଲମ୍ ॥ ୫୦.

ତାରକ, ତ୍ରିଶିରା ଓ ଶିଶୁମାରଙ୍କର ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଖୁସି ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଥିବା ଲୋକ ରହନ୍ତି।

ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଚ ମନ୍ଦିରମ୍। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ପୁରଂକୁମ୍ଭିଲସ୍ଯ ଖରସ୍ଯଚ ॥ ୫୦.

ଚ୍ୟବନଙ୍କର ନିବାସ, ଏକ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ଘର, ରାକ୍ଷସ ରାଜା କୁମ୍ଭିଳ ଓ ଖରଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ଵିରାଧସ୍ଯ ଚ କ୍ରୂରସ୍ଯ ପୁରମୁଲ୍କାମୁଖସ୍ଯ ଚ। ହେମକସ୍ଯ ଚ ନାଗସ୍ଯ ତଥା ପାଣ୍ଡୁରକସ୍ଯ ଚ ॥ ୫୦.

କ୍ରୂର ଭୀରାଧ, ଉଲ୍କାମୁଖ, ହେମକ ନାଗ ଓ ପାଣ୍ଡୁରକଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ମଣିମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚ ପୁରଂ କପିଲସ୍ଯ ଚ ମନ୍ଦିରମ୍। ନନ୍ଦସ୍ଯ ଚୋରଗପତେର୍ଵିଶାଲସ୍ଯ ଚ ମନ୍ଦିରମ୍ ॥ ୫୦.

ମଣିମନ୍ତ୍ରଙ୍କର ନଗର, କପିଳଙ୍କର ଘର, ନନ୍ଦ ନାଗରାଜ ଓ ବିଶାଳଙ୍କର ଘର ଅଛି।

ଏଵଂ ପୁରସହସ୍ରାଣି ନାଗଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍। ତୃତୀଯେଽସ୍ମିସ୍ତଲେ ଵିପ୍ରାଃ ପୀତଭୌମେ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୫୦.

ଏଭଳି ତୃତୀୟ ତଳରେ ପୀତ ଭୂମିରେ ନାଗ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ନଗର ଅଛି, ମୁନିମାନେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଚତୁର୍ଥେ ଦୈତ୍ଯସିଂହସ୍ଯ କାଲନେମେର୍ମହାତ୍ମନଃ। ଗଜକର୍ଣସ୍ଯ ଚ ପୁରଂ ନଗରଂ କୁଞ୍ଜରସ୍ଯ ଚ ॥ ୫୦.

ଚତୁର୍ଥ ତଳରେ ଦେତ୍ୟ ରାଜା କାଳନେମି, ଗଜକର୍ଣ୍ଣ ଓ କୁଞ୍ଜରଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ପୁରଂ ସୁମାଲେର୍ବହୁଵିସ୍ତରମ୍। ମୁଞ୍ଜସ୍ଯ ଲୋକନାଥସ୍ଯ ଵୃକଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚାଲଯମ୍ ॥ ୫୦.

ରାକ୍ଷସ ରାଜା ସୁମାଳିଙ୍କର ବିଶାଳ ନଗର, ଲୋକନାଥ ମୁଞ୍ଜ ଓ ବୃକବକ୍ତ୍ରଙ୍କର ଘର ଅଛି।

ବହୁଯୋଜନସାହସ୍ରଂ ବହୁପକ୍ଷିସମାକୁଲମ୍ । ନଗରଂ ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥେଽସ୍ମିନ୍ ରସାତଲେ ॥ ୫୦.

ଚତୁର୍ଥ ରସାତଳରେ ବହୁ ଯୋଜନ ଜମିରେ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ବୈନତେୟଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ପଞ୍ଚମେ ଶର୍କରାଭୌମେ ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୃତେ। ଵିରୋଚନସ୍ଯ ନଗରଂ ଦୈତ୍ଯସିଂହସ୍ଯ ଧୀମତଃ ॥ ୫୦.

ପଞ୍ଚମ ତଳରେ ଶର୍କରା ଭୂମିରେ, ବିରୋଚନ ଦେତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ବଡ଼ ନଗର ଅଛି।

ଵୈଢୂର୍ଯ୍ଯସ୍ଯାଗ୍ନିଜିହ୍ଵସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ଯ ଚାଲଯମ୍। ପୁରଞ୍ଚ ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵସ୍ଯ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ ॥ ୫୦.

ବୈଢୂର୍ୟ, ଅଗ୍ନିଜିହ୍ୱା, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କର ଘର ଓ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱା ରାକ୍ଷସ ଧୀରଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ମହାମେଘସ୍ଯ ଚ ପୁରଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶାଲିନଃ। କର୍ମ୍ମାରସ୍ଯ ଚ ନାଗସ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ତିକସ୍ଯ ଜଯସ୍ଯ ଚ ॥ ୫୦.

ମହାମେଘ, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଶାଳି, କର୍ମାର ନାଗ, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଓ ଜୟଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ଏଵଂ ପୁରସହସ୍ରାଣି ନାଗଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍। ପଞ୍ଚମେଽପି ତଥା ଜ୍ଞେଯଂ ଶର୍କରାନିଲଯେ ସଦା ॥ ୫୦.

ଏଭଳି ପଞ୍ଚମ ତଳରେ ଶର୍କରା ଭୂମିରେ ନାଗ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ନଗର ସଦା ଅଛି।

ଷଷ୍ଠେ ତଲେ ଦୈତ୍ଯପତେଃ କେସରେର୍ନଗରୋତ୍ତମମ୍। ସୁପର୍ଵ୍ଵଣଃ ସୁଲୋମ୍ନଶ୍ଚ ନଗରଂ ମହିଷସ୍ଯ ଚ। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ପୁରମୁତ୍କ୍ରୋଶସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୫୦.

ଷଷ୍ଠ ତଳରେ ଦେତ୍ୟପତି କେସରିଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଗର, ସୁପର୍ବଣ, ସୁଲୋମ୍ନ ଓ ମହିଷଙ୍କର ନଗର, ମହାତ୍ମା ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଉତ୍କ୍ରୋଶଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ତତ୍ରାସ୍ତେ ସୁରସାପୁତ୍ରଃ ଶତଶୀର୍ଷୋ ମୁଦା ଯୁତଃ। କଶ୍ଯପସ୍ଯ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵାସୁକିର୍ନାମ ନାଗରାଟ୍ ॥ ୫୦.

ସେଠାରେ ସୁରସାପୁତ୍ର ଶତଶୀର୍ଷ ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି, କଶ୍ୟପଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାସୁକି ନାଗରାଜ ଅଛନ୍ତି।

ଏଵଂ ପୁରସହସ୍ରାଣି ନାଗଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍ । ଷଷ୍ଠେ ତଲେଽସ୍ମିନ୍ ଵିଖ୍ଯାତେ ଶିଲାଭୌମେ ରସାତଲେ ॥ ୫୦.

ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଷଷ୍ଠ ତଳରେ, ରସାତଳର ଶିଳା ଭୂମି ଉପରେ, ନାଗ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ସହର ଅଛି।

ସପ୍ତମେ ତୁ ତଲେ ଜ୍ଞେଯଂ ପାତାଲେ ସର୍ଵ୍ଵପଶ୍ଚିମେ । ପୁରଂ ବଲେଃ ପ୍ରମୁଦିତଂ ନରନାରୀସମାକୁଲମ୍ ॥ ୫୦.

ସପ୍ତମ ତଳ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ପାତାଳରେ, ବଲିଙ୍କର ମହାନ ସହର ଅଛି; ଏଠାରେ ଖୁସି ଭରା ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି।

ଅସୁରାଶୀଵିଷୈଃ ପୂର୍ଣମୁଦ୍ଧୃତୈର୍ଦ୍ଦେଵଶତ୍ରୁଭିଃ। ମୁଚୁକୁନ୍ଦସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ତତ୍ର ଵୈ ନଗରଂ ମହତ୍ ॥ ୫୦.

ଏଠାରେ ଦୈତ୍ୟ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ବଡ଼ ସହର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅସୁର, ବିଷାଳ ସାପ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଭରି ରହିଛନ୍ତି।

ଅନେକୈର୍ଦିତିପୁତ୍ରାଣାଂ ସମୁଦୀର୍ଣୈର୍ମହାପୁରୈଃ। ତଥୈଵ ନାଗନଗରୈଋଦ୍ଧିମଦ୍ଭିଃ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୫୦.

ଏଠାରେ ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ବହୁତ ବଡ଼ ସହର ଓ ହଜାର ହଜାର ନାଗମାନଙ୍କର ଧନୀ ସହର ଭିତରେ ଏଠି ଭିଡ଼ ଲାଗିଛି।

ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦାନଵାନାଞ୍ଚ ସମୁଦୀର୍ଣୈ ର୍ମହାପୁରୈଃ। ଉଦୀର୍ଣୈ ରାକ୍ଷସାଵାସୈରନେକୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲମ୍ ॥ ୫୦.

ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ବଡ଼ ସହର, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅନେକ ଘର ଏଠି ଭିଡ଼ ଭରି ରହିଛି।

ପାତାଲାନ୍ତେ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ବହୁଯୋଜନେ। ଆସ୍ତେ ରକ୍ତାରଵିନ୍ଦାକ୍ଷୋ ମହାତ୍ମା ହ୍ଯଜରାମରଃ ॥ ୫୦.

ପାତାଳର ଶେଷରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବହୁତ ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଲାଲ ଫୁଲ ଭଳି ଆଖି ଥିବା, ଅଜର ଓ ଅମର ମହାତ୍ମା ରହିଛନ୍ତି।

ଧୌତଶଙ୍ଖୋଦରଵପୁର୍ନୀଲଵାସା ମହାଭୁଜଃ। ଵିଶାଲଭୋଗୋ ଦ୍ଯୁତିମାଂଶ୍ଚିତ୍ରମାଲାଧରୋ ବଲୀ ॥ ୫୦.

ତାଙ୍କର ଦେହ ଧୋଇ ଶଙ୍ଖ ଭଳି ଧଳା, ନୀଳ ଚିତ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମହାବଳୀ ଭୁଜା, ବଡ଼ ଫଣା, ତେଜସ୍ବୀ, ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ରୁକ୍ମଶ୍ରୃଙଗାଵଦାତେନ ଦୀପ୍ତାସ୍ଯେନ ଵିରାଜତା। ପ୍ରଭୁର୍ମୁଖସହସ୍ରେଣ ଶୋଭତେ ଵୈ ସ କୁଣ୍ଡଲୀ ॥ ୫୦.

ସୁନା ଫଣା, ନିର୍ମଳ ଓ ଦୀପ୍ତ ମୁହଁ ଥିବା, ହଜାର ମୁହଁ ଥିବା ଏହି କୁଣ୍ଡଳୀ ନାଗ ଅତି ଚମକୁଛନ୍ତି।