ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତାଭ୍ଯୋ ଲୋକାମିଷାଦଶ୍ଚ ହନ୍ତାରୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ। ଉଦୀର୍ଣା ରାକ୍ଷସଗଣା ଇମେ ଉତ୍ପାଦିତାଃ ଶୁଭାଃ ॥ ୮.

ଏହି ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଥିରୁ ଏମିତି ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସ ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି, ଏହିମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭୋଗ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି।

ଆଲମ୍ବେଯୋ ଗଣଃ କ୍ରୂର ଉତ୍କଚେଯୋ ଗଣସ୍ତଥା। ତଥା କାର୍ଷ୍ଣେଯଶୈଵେଯା ରାକ୍ଷସା ହ୍ଯୁତ୍ତମା ଗଣାଃ ॥ ୮.

ଆଲମ୍ବେୟ ଦଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର, ଉତ୍କଚେୟ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏମିତି, ଏହିପରି କାର୍ଷ୍ଣେୟ ଓ ଶୈବେୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ତମ ଦଳ।

ତଥୈଵ ନୈଋତୋ ନାମ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକାନୁଚରେଣ ହ। ଉତ୍ପାଦିତଃ ପ୍ରଜାସର୍ଗୋ ଗଣେଶ୍ଵରଚରେଣ ତୁ ॥ ୮.

ଏହିପରି, ନୈୃତ ନାମକ ଦଳ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଅନୁଚର ଓ ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ସେବକ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

ଉତ୍ପାଦିତା ବଲଵତା ଉଦୀର୍ଣା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଃ । ଵିକ୍ରାନ୍ତାଃ ଶୌର୍ଯସମ୍ପନ୍ନା ନୈଋତା ଦେଵରାକ୍ଷସାଃ। ଯେଷାମଧିପତିର୍ଯୁକ୍ତୋ ନାମ୍ନା ଖ୍ଯାତୋ ଵିରୂପକଃ ॥ ୮.

ପ୍ରବଳ ଓ ଶୂର ବଳିଷ୍ଠ ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହି ନୈୃତ ଦେବ-ରାକ୍ଷସମାନେ ଶୂରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ବିରୂପକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ତେଷାଂ ଗଣଶତାନେକା ଉଦ୍ଧୃତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ପ୍ରାଯେଣାନୁଚରନ୍ତ୍ଯେତେ ଶଙ୍କରଂ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୁମ୍ ॥ ୮.

ଏହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଅନେକ ଶତ ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସାଧାରଣତଃ ଏମାନେ ଜଗତର ନାଥ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସେବାରେ ରହନ୍ତି।

ଦୈତ୍ଯରାଜେନ କୁମ୍ଭେନ ମହାକାଯା ମହାତ୍ମନା ।. ଉତ୍ପାଦିତା ମହାଵୀର୍ଯା ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ ॥ ୮.

ଦାଇତ୍ୟରାଜ କୁମ୍ଭ, ଯିଏ ବଡ଼ ଦେହ ଓ ମହାତ୍ମା, ସେ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୂର ବଳବାନ ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

କପିଲେଯା ମହାଵୀର୍ଯା ଉଦୀର୍ଣା ଦୈତ୍ଯରାକ୍ଷସାଃ। କମ୍ପନେନ ଚ ଯକ୍ଷେଣ କେଶିନ୍ଯାସ୍ତେ ପରେ ଜନାଃ ॥ ୮.

କପିଲାଠାରୁ ବଡ଼ ଶୂର ଦାଇତ୍ୟ-ରାକ୍ଷସମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କମ୍ପନ ଯକ୍ଷ ଓ କେଶିନୀଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଜନମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଉତ୍ପାଦିତା ମହାଵାତା ଉଦୀର୍ଣା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଃ। କେଶିନୀଦୁହିତୁଶ୍ଚୈଵ ନୀଲାଯାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମାନସାଃ ॥ ୮.

ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାବାତ ନାମକ ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ କେଶିନୀଙ୍କ ଝିଅ ନୀଳାଠାରୁ ମନ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଆଲମ୍ବେଯେନ ଜନିତା ନୈକାଃ ସୁରସିକେନ ହି। ନୈଲା ଇତି ସମାଖ୍ଯାତା ଦୁର୍ଜଯା ଘୋରଵିକ୍ରମାଃ ॥ ୮.

ଆଲମ୍ବେୟ ଠାରୁ ସୁରସିକ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଜନ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେମାନେ ନୈଲା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଅଜୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ।

ଚରନ୍ତି ପୃତିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ତତ୍ର ତେ ଦେଵଲୌକିକାଃ। ବହୁତ୍ଵାଚ୍ଚୈଵ ସର୍ଗସ୍ଯ ତେଷାଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ ॥ ୮.

ସେମାନେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବା କରନ୍ତି—ଏହି ଦେବସ୍ୱରୂପ ଜନମାନେ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଅତ୍ୟଧିକ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵପି ଚ ନୀଲାଯା ଵିକଚା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ। ଦୁହିତା ସ୍ଵଭାଵଵିକଚା ମନ୍ଦସତ୍ତ୍ଵପରାକ୍ରମା ॥ ୮.

ନୀଳାଠାରୁ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିକଚା, ସ୍ୱଭାବରେ ଫୁଲିଥିବା, ମନେ ମନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ।

ତସ୍ଯା ଅପି ଵିରୂପେଣ ନୈଋତେନେହ ଚ ପ୍ରଜାଃ। ଉତ୍ପାଦିତାଃ ସୁରା ଘୋରାଃ ଶ୍ରୃଣୁ ତାସ୍ତ୍ଵନୁପୂର୍ଵଶଃ ॥ ୮.

ତାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବିରୂପ ନାମକ ନୈୃତ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଦେବସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶୁଣ।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଵିକୃତା ମହାକର୍ଣା ମହୋଦରାଃ। ହାରକା ଭୀଷକାଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵ କ୍ରାମକାଃ ପରେ ॥ ୮.

ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ, ବଡ଼ କାନ, ବଡ଼ ପେଟ, ହାରକ, ଭୀଷକ ଏବଂ ଏହିପରି କ୍ରାମକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।

ଵୈନକାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଵାହକାଃ ପ୍ରାଶକାଃ ପରେ। ଭୂମିରାକ୍ଷସକା ହ୍ଯେତେ ମନ୍ଦାଃ ପୁରୁଷଵିକ୍ରମାଃ ॥ ୮.

ଭେନକ, ପିଶାଚ, ବାହକ, ପ୍ରାଶକ—ଏହିମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ମନେ ମନ୍ଦ ଓ ମାନବ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ଚରନ୍ତ୍ଯଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଶ୍ଚ ନାନାକାରା ହ୍ଯନେକଶଃ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଲସତ୍ତ୍ଵା ଯେ ତେ ଚ ଵୈ ଖେଚରାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୮.

ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅପୂର୍ବ ଆକାରରେ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଘୁରିବା କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଅତିଶୟ ବଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।

ଲକ୍ଷମାତ୍ରେଣ ଚାକାଶଂ ସ୍ଵଲ୍ପାଃ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ଚରନ୍ତି ଵୈ । ଏତୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତମିମଂ ଲୋକଂ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୮.

ଲକ୍ଷ ପରିମାଣ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜଣେ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ ଚଳନ୍ତି; ଏମାନେ ଏହି ସଂସାରକୁ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଭାଗରେ ଭରି ରଖିଛନ୍ତି।

ଭୂମୀ ରାକ୍ଷସକୈଃ ସର୍ଵୈରନେକୈଃ କ୍ଷୁଦ୍ରରାକ୍ଷସୈଃ। ନାନାପ୍ରକାରୈରାକ୍ରାନ୍ତା ନାନାଦେଶାଃ ସମନ୍ତତଃ ॥ ୮.

ଭୂମି ଉପରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ବହୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରାକ୍ଷସ ନିଜ ନିଜ ଦେଶରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି।

ସମାସାଭିହତାଶ୍ଵୈଵ ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ରାକ୍ଷସମାତରଃ। ଅଷ୍ଟୌ ଵିଭାଗା ହ୍ଯେଷାଂ ହି ଵିଖ୍ଯାତା ଅନୁପୂର୍ଵଶଃ ॥ ୮.

ଯେପରି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାନ୍ତି, ସେପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଠଜଣ ମାଆ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଆଠ ଭାଗ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଜଣାଯାଇଛି।

ଭଦ୍ରକା ନିକରାଃ କେଚିଦ୍ଯଜ୍ଞନିଷ୍ପତ୍ତିହେତୁକାଃ। ସହସ୍ରସତସଙ୍ଖ୍ଯାତା ମର୍ତ୍ତ୍ଯଲୋକଵିଚାରିଣଃ ॥ ୮.

କିଛି ଭଦ୍ରକା ନାମର ଦଳ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏମାନେ ଶତେ ହଜାରେ ଗଣନାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବା କାମ କରନ୍ତି।

ପୂତନା ମାତୃସାମାନ୍ଯାସ୍ତଥା ଭୂତଭଯଙ୍କରାଃ। ବାଲାନାଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ଗ୍ରହା ଵୈମାନହେତୁକାଃ ॥ ୮.

ପୂତନାମାନେ ସମସ୍ତ ମାଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ଏବଂ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା; ମଣିଷ ଲୋକରେ ଏମାନେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା ଗ୍ରହ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ।

ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହାଦଯଶ୍ଚୈଵ ଆପକାସ୍ତ୍ରାସକାଦଯଃ। କୌମାରାସ୍ତେ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ବାଲାନାଂ ଗ୍ରହଵୃତ୍ତଯଃ ॥ ୮.

ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଆପକ ଓ ତ୍ରାସକ ଏମାନେ ଶିଶୁବୟସର ଗ୍ରହ ଭାବେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ଏମାନେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି।

ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହଵିଶେଷାଣାଂ ମାଯିକାନାଂ ତଥୈଵ ଚ। ପୂତନାନାମଭୂତାନାଂ ଯେ ଚ ଲୋକଵିନାଯକାଃ ॥ ୮.

ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ପ୍ରକାର, ଏହିପରି ମାୟାଜାଳୀ ଏବଂ ପୂତନା, ଭୂତମାନେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଲୋକର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି।

ସହସ୍ରଶତ ସଙ୍ଖ୍ଯାନାଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକଵିଚାରିଣାମ୍। ଏଵଂ ଗଣଶତାନ୍ଯେଵ ଚରନ୍ତି ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ ॥ ୮.

ଶତେ ହଜାରେ ଗଣନାଯୋଗ୍ୟ ଏହି ଦଳମାନେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରନ୍ତି; ଏଭଳି ଶତଶତ ଦଳ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି।

ଯକ୍ଷାଃ ପୁଣ୍ଯତମା ନାମ ତଥା ଯେ କେଽପି ଗୁହ୍ଯକାଃ। ଯକ୍ଷା ଦେଵଜନା ଶ୍ଚୈଵ ତଥା ପୁଣ୍ଯଜନାଶ୍ଚ ଯେ ॥ ୮.

ଯକ୍ଷମାନେ ସବୁଠାରୁ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ, ଏହିପରି ଗୁହ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ; ଯକ୍ଷ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକ।

ଗୁହ୍ଯକାନାଞ୍ଚ ସର୍ଵେଷାମଗସ୍ତ୍ଯା ଯେ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ । ପୌଲସ୍ତ୍ଯା ରାକ୍ଷସା ଯେ ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଶ୍ଚ ଯେ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୮.

ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ; ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଶର ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି।

ଯକ୍ଷାଣାଂ ରାକ୍ଷସାନାଞ୍ଚ ପୌଲସ୍ତ୍ଯାଗସ୍ତ୍ଯଯଶ୍ଚ ଯେ । ତେଷାଂ ରାଜା ମହାରାଜଃ କୁବେରୋ ହ୍ଯଲକାଧିପଃ ॥ ୮.

ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ରାଜା, ମହାରାଜା କୁବେର, ଅଳକାପୁରୀର ଅଧିପତି।

ଯକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିବନ୍ତୀହ ନୃଣାଂ ମାଂସମସୃଗ୍ଵସାମ୍। ରକ୍ଷାଂସ୍ଯନୁପ୍ରଵେଶେନ ପିଶାଚାଃ ପରିପୀଡନୈଃ ॥ ୮.

ଯକ୍ଷମାନେ ଦେଖିଲେ ଏଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ପିଉନ୍ତି; ରାକ୍ଷସମାନେ ଶରୀର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପିଶାଚମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ କଷ୍ଟ ଦିଅନ୍ତି।

ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନାଃ ସମକ୍ଷେତ୍ରାଶ୍ଚ ଦୈଵତୈଃ। ଭାସ୍ଵରା ବଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ଈଶ୍ଵରାଃ କରାମରୂପିଣଃ ॥ ୮.

ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସମାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ପ୍ରଭୁମାନେ।

ଅନାଭିଭକ୍ଷା ଵିକ୍ରାନ୍ତାଃ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତାଃ। ସୂକ୍ଷ୍ମାଶ୍ଚୌଜସ୍ଵିନୋ ମେଧ୍ଯା ଵରଦା ଯଜ୍ଞିଯାଶ୍ଚ ଯେ ॥ ୮.

ଖାଇବାରେ ଅପ୍ରଭାବିତ, ପ୍ରବଳ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପବିତ୍ର, ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗ୍ୟ।