ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସୁଖମାଯୁର୍ବଲଂ ରୂପମାରୋଗ୍ଯଂ ଧର୍ମ ଏଵ ଚ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପାଦିଷୁ ଜ୍ଞେଯଂ ଶାକଦ୍ଵୀପାନ୍ତକେଷୁ ଚ ।। ୪୯.

ସୁଖ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଶକ୍ତି, ସୁନ୍ଦରତା, ଆରୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଶେଷ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳିଥାଏ।

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପଃ ପୃଥୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସର୍ଵତୋ ଧନଧାନ୍ଯଵାନ୍। ଦିଵ୍ଯୌଷଧି ଫଲୋପେତଃ ସର୍ଵୌଷଧିଵନସ୍ପତିଃ ।। ୪୯.

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ବଡ଼ ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧନ ଏବଂ ଧାନ୍ୟରେ ଭରିଆ। ଦିବ୍ୟ ଔଷଧି ଏବଂ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଏବଂ ଗଛ ଏଠାରେ ଅଛି।

ଆଵୃତଃ ପଶୁଭିଃ ସର୍ଵୈର୍ଗ୍ରାମାରଣ୍ଯୈଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷେଣ ସଂଖ୍ଯାତସ୍ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ। ପ୍ଲକ୍ଷୋ ନାମ୍ନା ମହାଵୃକ୍ଷସ୍ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ସ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୪୯.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପଶୁ, ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏଠାରେ ଭରିଆ। ଏହାର ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପ୍ଲକ୍ଷ ନାମର ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାର ନାମରୁ ଏହି ଦ୍ୱୀପର ନାମ ହୋଇଛି।

ସ ତତ୍ର ପୂଜ୍ଯତେ ସ୍ଥାଣୁର୍ମଧ୍ଯେ ଜନପଦସ୍ଯ ହି। ସ ଚାପୀକ୍ଷୁରସୋଦ୍ଦେଶଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପସମାଵୃତଃ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଚୈଵେହ ଵୈପୁଲ୍ଯାଦ୍ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ ।। ୪୯.

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡସାକରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଏଠାରେ ବିଶାଳ ଓ ବିସ୍ତୃତ ହେବାରୁ, ସେଠାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆବୃତ କରିଛି।

ଇତ୍ଯେଷ ସନ୍ନିଵେଶୋଵଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପସ୍ଯ କୀର୍ତିତଃ। ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ସମାସେନ ଶାଲ୍ମଲନ୍ତନ୍ନିବୋଧତ ।। ୪୯.

ଏଭଳି ଅନୁକ୍ରମରେ ଏବଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପର ବିନ୍ୟାସ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏବେ ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ତତସ୍ତୃତୀଯଂ ଦ୍ଵୀପାନାଂ ଶାଲ୍ମଲଂ ଦ୍ଵୀପମୁତ୍ତମମ୍। ଶାଲ୍ମଲେନ ସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ଦ୍ଵୀପେନେକ୍ଷୁରସୋଦକଃ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରାଦ୍‌ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ସମାଵୃତଃ ।। ୪୯.

ତାପରେ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତୃତୀୟ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉଛି ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପ। ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଘେରି ଥିବା ସମୁଦ୍ର ଖଣ୍ଡସାକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ବିସ୍ତାରରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଆବୃତ।

ତତ୍ରାପି ପର୍ଵତାଃ ସପ୍ତ ଵିଜ୍ଞେଯା ରତ୍ନଯୋନଯଃ। ରତ୍ନାକରାସ୍ତଥା ନଦ୍ଯସ୍ତେଷୁ ଵର୍ଷେଷୁ ସପ୍ତସୁ ।। ୪୯.

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରୁ ମଣି ଓ ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେହିପରି, ସେଠାର ସାତଟି ଅଞ୍ଚଳରେ ମଣିର ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ପ୍ରଥମଃ ସୂର୍ଯସଙ୍କାଶଃ କୁମୁଦୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ। ସର୍ଵଧାତୁମଯୈଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗୈଃ ଶିଲାଜାଲସମୁଦ୍ଗତୈଃ ।। ୪୯.

ପ୍ରଥମ ପର୍ବତଟିଏ କୁମୁଦ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ପାହାଡ଼ ଶିଳା ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଛି।

ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପର୍ଵତସ୍ତସ୍ଯ ଉନ୍ନତୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ହରିତାଲମଯୈଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗୈର୍ଦିଵମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ।। ୪୯.

ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ବତଟିଏ ଉନ୍ନତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ବହୁତ ଉଚ୍ଚ। ଏହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ହରିତାଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ରହିଛି।

ତୃତୀଯଃ ପର୍ଵତସ୍ତସ୍ଯ ବଲାହକ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ। ଜାତ୍ଯଞ୍ଜନମଯୈଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗୈର୍ଦିଵମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ।। ୪୯.

ତୃତୀୟ ପର୍ବତଟିଏ ବଳାହକ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଏହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ଜାତି ଅଞ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ରହିଛି।

ଚତୁର୍ଥଃ ପର୍ଵତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଯତ୍ରୌଷଧ୍ଯୋ ମହାବଲାଃ। ଵିଶଲ୍ଯକରଣୀ ଚୈଵ ମୃତସଞ୍ଜୀଵନୀ ତଥା ।। ୪୯.

ଚତୁର୍ଥ ପର୍ବତଟିଏ ଡ୍ରୋଣ ନାମରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେମିତି ବିଶଳ୍ୟକରଣୀ ଓ ମୃତସଞ୍ଜୀବନୀ।

କଙ୍କସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମସ୍ତତ୍ର ପର୍ଵତଃ ସୁମହୋଦଯଃ। ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପଫଲୋ ପେତୋ ଵୃକ୍ଷଵୀରୁତ୍ସମାଵୃତଃ ।। ୪୯.

ପଞ୍ଚମ ପର୍ବତଟିଏ କଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହା ବହୁତ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ ଯେପରି ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ଚାରିପାଖରେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ।

ଷଷ୍ଠସ୍ତୁ ପର୍ଵତସ୍ତତ୍ର ମହିଷୋ ମେଘସନ୍ନିଭଃ। ଯସ୍ମିନ୍ ସୋଽଗ୍ନିର୍ନିଵସତି ମହିଷୋ ନାମ ଵାରିଜଃ ।। ୪୯.

ଛଅଟିଏ ପର୍ବତ ମହିଷ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ, ଏହା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ଏହିଠାରେ ଅଗ୍ନି ନିବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତଟିଏ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ମହିଷ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ସପ୍ତମଃ ପର୍ଵତସ୍ତତ୍ର କକୁଝାନ୍ନାମ ଭାଷ୍ଯତେ। ତତ୍ର ରତ୍ନାନ୍ଯନେକାନି ସ୍ଵଯଂ ଵର୍ଷତି ଵାସଵଃ। ପ୍ରଜାପତିମୁପାଦାଯ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେ ଵିଧିସ୍ତ୍ଵଯମ୍ ।। ୪୯.

ସପ୍ତମ ପର୍ବତଟିଏ କକୁଧ ନାମରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ବହୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସାଥିରେ ନେଇ, ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ।

ଇତ୍ଯେତେ ପର୍ଵତାଃ ସପ୍ତ ଶାଲ୍ମଲେ ମଣିଭୂଷିତାଃ । ତେଷାଂ ଵର୍ଷାଣି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସପ୍ତୈଵ ତୁ ଶୁଭାନି ଵୈ। କୁମୁଦାତ୍ ପ୍ରଥମଂ ଶ୍ଵେତମୁନ୍ନତସ୍ଯ ତୁ ଲୋହିତମ୍ ।। ୪୯.

ଏହି ସାତି ପର୍ବତ ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପରେ ମଣିରେ ଶୋଭିତ। ଏମାନଙ୍କର ସାତି ଶୁଭ ଭୂମିକୁ ଏବେ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି: କୁମୁଦ ପର୍ବତରୁ ପ୍ରଥମ ଭୂମି ଧଳା, ଉନ୍ନତ ପର୍ବତରୁ ଲାଲ।

ବଲାହକସ୍ଯ ଜୀମୂତଂ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ହରିତଂ ସ୍ମୃତମ୍ । କଙ୍କସ୍ଯ ଵୈଦ୍ଯୁତଂ ନାମ ମହିଷସ୍ଯ ତୁ ମାନସମ୍ ।। ୪୯.

ବଳାହକରୁ ଯିଁମୂତ ନାମ ହୁଏ, ଦ୍ରୋଣରୁ ଏହାକୁ ହରିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କଙ୍କରୁ ବୈଦ୍ୟୁତ ନାମ ମିଳେ, ମହିଷରୁ ମାନସ ନାମ ହୁଏ।

କକୁଦଃ ସୁପ୍ରଭଂ ନାମ ସପ୍ତୈତାନି ତୁ ସପ୍ତଧା। ଵର୍ଷାଣି ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚୈଵ ନଦୀସ୍ତେଷୁ ନିବୋଧତ ।। ୪୯.

କକୁଦ ନାମକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁପ୍ରଭା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ସାତଟି ଅଞ୍ଚଳ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଛି। ଏବେ ସେଠାରେ ଥିବା ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ।

ପାନିତୋଯା ଵିତୃଷ୍ଣା ଚ ଚନ୍ଦ୍ରା ଶୁକ୍ରା ଵିମୋଚନୀ। ନିଵୃତ୍ତିଃ ସପ୍ତମୀ ତାସାଂ ପ୍ରତିଵର୍ଷଂ ତୁ ତାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୪୯.

ପାନିତୋୟା, ବିତୃଷ୍ଣା, ଚନ୍ଦ୍ରା, ଶୁକ୍ରା, ବିମୋଚନୀ ଓ ନିୃତ୍ତି — ଏହି ସାତଟି ନଦୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଚିହ୍ନଟ।

ତାସାଂ ସମୀପଗାଶ୍ଚାନ୍ଯାଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ଅଶକ୍ଯାଃ ପରିସଂଖ୍ଯାତୁଂ ଶ୍ରଦ୍ଧେଯାସ୍ତୁ ବୁଭୂଷତା ।। ୪୯.

ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା, ଏଠାରେ ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଗଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ମାନିବା ଉଚିତ।

ଇତ୍ଯେଷ ସନ୍ନିଵେଶୋ ଵଃ ଶାଲ୍ମଲସ୍ଯାପି କୀର୍ତିତଃ। ପ୍ଲକ୍ଷଵୃକ୍ଷେଣ ସଂଖ୍ଯାତସ୍ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ମହାଦ୍ରୁମଃ ।। ୪୯.

ଏଭଳି ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପର ବ୍ୟବସ୍ଥା ତୁମେ ଜାଣିଲା। ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁପରି ଗଣନା କରାଯାଏ, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଅଛି।

ଶାଲ୍ମଲିର୍ଵିପୁଲସ୍କନ୍ଧ ସ୍ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ସ ଉଚ୍ଯତେ। ଶାଲ୍ମଲିସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ରେଣ ସୁରୋଦେନ ସମନ୍ତତଃ। ଵିସ୍ତାରାଚ୍ଛାଲ୍ମଲସ୍ଯୈଵ ସମେନ ତୁ ସମନ୍ତତଃ ।। ୪୯.

ଶାଲ୍ମଳୀ ଗଛ ତାର ଚଉଡ଼ ତଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ପରିଚିତ। ଏହି ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇଛି, ଏହି ସମୁଦ୍ର ମଧୁର ପାଣିର। ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପର ଯେପରି ଚଉଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସେହିପରି ଏହି ସମୁଦ୍ରର ଚଉଡ଼ି ଅଛି।

ଉତ୍ତରେଷୁ ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ। ଯଥାଶ୍ରୁତଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ନିବୋଧତ ।। ୪୯.

ଉତ୍ତର ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକରେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ, ମୁଁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି ଏବଂ ଯେପରି ଯଥାଯଥିକ, ସେପରି ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁଛି; ଆପଣମାନେ ଭଲଭାବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।

କୁଶଦ୍ଵୀପଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଚତୁର୍ଥଂ ତଂ ସମାସତଃ। ସୁରୋଦକଃ ପରିଵୃତଃ କୁଶଦ୍ଵୀପେନ ସର୍ଵତଃ ।। ୪୯.

ମୁଁ ଚତୁର୍ଥ କୁଶଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିବି; ସେ ଦ୍ୱୀପଟି ସୁରୋଦ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଘିରି ରହିଛି।

ସପ୍ତୈଵ ଗିରଯସ୍ତତ୍ର ଵର୍ଣ୍ଯମାନାନ୍ନିବୋଧତ। ଶାଲ୍ମଲସ୍ଯ ତୁ ଵିସ୍ତାରାଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ସମନ୍ତତଃ ।। ୪୯.

ସେଠାରେ ସାତଟି ପାହାଡ଼ ଅଛି—ମୁଁ ଏଗୁଡିକ ବିଷୟରେ କହୁଛି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣନ୍ତୁ। କୁଶଦ୍ୱୀପର ଆକାର ଶାଲମଲଦ୍ୱୀପର ଆକାର ଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ଆକାର ଅଛି।

କୁଖଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପର୍ଵତୋ ଵିଦ୍ରୁମୋଚ୍ଚଯଃ। ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ପ୍ରଥମସ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ହେମପର୍ଵତଃ ।। ୪୯.

କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ପ୍ରଥମ ପାହାଡ଼ଟି ହେଉଛି ବିଦ୍ରୁମୋଚ୍ଚୟ; ଦ୍ୱିତୀୟ ପାହାଡ଼ଟି ହେଉଛି ହେମପର୍ବତ।

ତୃତୀଯୋ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ନାମ ଜୀମୂତସଦୃଶୋ ଗିରିଃ। ଚତୁର୍ଥଃ ପୁଷ୍ପଵାନ୍ନାମ ପଞ୍ଚମସ୍ତୁ କୁଶେଶଯଃ ।। ୪୯.

ତୃତୀୟ ପାହାଡ଼ଟି ହେଉଛି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ଯାହା ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଚତୁର୍ଥ ପାହାଡ଼ଟି ହେଉଛି ପୁଷ୍ପବାନ୍, ପଞ୍ଚମ ପାହାଡ଼ଟି ହେଉଛି କୁଶେଶୟ।

ଷଷ୍ଠୋ ହରିଗିରିର୍ନାମ ସପ୍ତମୋ ମନ୍ଦରଃ ସ୍ମୃତଃ । ମନ୍ଦା ଇତି ହ୍ଯପାଂ ନାମ ମନ୍ଦରୋ ଦାରଣାଦପାମ୍ ।। ୪୯.

ଷଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ଟି ହେଉଛି ହରିଗିରି, ସପ୍ତମ ପାହାଡ଼ଟି ହେଉଛି ମନ୍ଦର; ମନ୍ଦରକୁ ମନ୍ଦା ଭି ଡାକାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ପାହାଡ଼ ଜଳକୁ ଭାଗ କରେ।

ତେଷାମନ୍ତରଵିଷ୍କମ୍ଭୋ ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ପରିଵାରିତଃ। ଉଦ୍ଭିଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵେଣୁମଣ୍ଡଲମ୍ ।। ୪୯.

ଏହି ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତା ପୂର୍ବ ଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା; ପ୍ରଥମ ଭାଗ ହେଉଛି ଉଦ୍ଭିଦ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ହେଉଛି ବେଣୁମଣ୍ଡଳ।

ତୃତୀଯଂ ସ୍ଵୈରଥାକାରଂ ଚତୁର୍ଥଂ ଲଵଣଂ ସ୍ମୃତମ୍। ପଞ୍ଚମଂ ଧୃତିମଦ୍ଵର୍ଷଂ ଷଷ୍ଠଂ ଵର୍ଷ ପ୍ରଭାକରମ୍। ସପ୍ତମଂ କପିଲଂ ନାମ ସପ୍ତୈତେ ଵର୍ଷପର୍ଵତାଃ ।। ୪୯.

ତୃତୀୟ ଭାଗ ହେଉଛି ସ୍ୱଯଥାକାର, ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ହେଉଛି ଲବଣ; ପଞ୍ଚମ ଭାଗ ହେଉଛି ଧୃତିମତ୍, ଷଷ୍ଠ ଭାଗ ହେଉଛି ବର୍ଷପ୍ରଭାକର, ସପ୍ତମ ଭାଗ ହେଉଛି କପିଳ—ଏହି ସାତଟି ପାହାଡ଼ ଭାଗ।