ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତତ୍ରାପି ପର୍ଵତାଃ ଶୁଭ୍ରାଃ ସପ୍ତୈଵ ମଣିଭୂଷଣାଃ। ରତ୍ନାକରାସ୍ତଥା ନଦ୍ଯସ୍ତାସାନ୍ନାମାନି ଵଚ୍ମି ଭୋଃ ।। ୪୯.

ସେଠି ମଧ୍ୟ ସାତଟି ଚମକୁଥିବା ମଣି ଭୂଷିତ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ରତ୍ନ ଖଣ୍ଡ ଓ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ନାମ ଏବେ କହିବି।

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପାଦିଷୁ ତେଷୁ ସପ୍ତ ସପ୍ତସୁ ସପ୍ତସୁ। ଋଜ୍ଵାଯତାଃ ପ୍ରତିଦିଶଂ ନିଵିଷ୍ଟାଃ ପର୍ଵତାଃ ସଦା ।। ୪୯.

ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଅନ୍ୟ ଛଅଟି ଦ୍ୱୀପରେ, ସାତଟି ଦ୍ୱୀପରେ ସାତଟି ପାହାଡ଼ ସବୁ ଦିଗରେ ସିଧା ଭାବରେ ସଦା ବିସ୍ତାରିତ।

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସପ୍ତ ଦ୍ଵୀପାନ୍ମହାଚଲାନ୍। ଗୋମେଦ କୋଽତ୍ର ପ୍ରଥମଃ ପର୍ଵତୋ ମେଘସନ୍ନିଭଃ। ଖ୍ଯାଯତେ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ଵୈ ଵର୍ଷଂ ଗୋମେଦକନ୍ତୁ ତତ୍ ।। ୪୯.

ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପରେ ମୁଁ ସାତଟି ମହାପାହାଡ଼ ବିବରଣା କରିବି; ପ୍ରଥମ ପାହାଡ଼ ଗୋମେଦ, ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଗୋମେଦକ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପର୍ଵତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ସର୍ଵୌଷଧିସମନ୍ଵିତଃ। ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯାମମୃତସ୍ଯାର୍ଥେ ଓଷଧ୍ଯସ୍ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୪୯.

ଦ୍ୱିତୀୟ ପାହାଡ଼ ଚନ୍ଦ୍ର ନାମକ, ସମସ୍ତ ଔଷଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏଠି ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଅମୃତ ପାଇଁ ଔଷଧି ରଖିଥିଲେ।

ତୃତୀଯୋ ନାରଦୋ ନାମ ଦୁର୍ଗଶୈଲୋ ମହୋଚ୍ଛ୍ରଯଃ। ତତ୍ରାଚଲେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୌ ପୂର୍ଵଂ ନାରଦପର୍ଵତୌ ।। ୪୯.

ତୃତୀୟ ପାହାଡ଼ ନାରଦ ନାମକ, କଠିନ ଓ ଉଚ୍ଚ; ସେଠି ପାହାଡ଼ରେ ପୂର୍ବରୁ ନାରଦ ପର୍ବତ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା।

ଚତୁର୍ଥସ୍ତତ୍ର ଵୈ ଶୈଲୋ ଦୁନ୍ଦୁଭିର୍ନାମ ନାମତଃ। ଶବ୍ଦମୃତ୍ଯୁଃ ପୁରା ତସ୍ମିନ୍ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ତାଡିତଃ ସୁରୈଃ । ରଜ୍ଜୁଦାରୋ ରଜ୍ଜୁମଯଃ ଶାଲ୍ମଲସ୍ଵାସୁରାନ୍ତକୃତ୍ ।। ୪୯.

ଚତୁର୍ଥ ପାହାଡ଼ଟି ଏଠାରେ ଡୁନ୍ଦୁଭି ନାମରେ ପରିଚିତ। ପୁରୁଣା କାଳରେ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଡୁନ୍ଦୁଭିକୁ ମାରିଥିଲେ, ଯାହା ଶବ୍ଦର ମୃତ୍ୟୁ। ରଜ୍ଜୁଦାର, ଯାହା ରଜ୍ଜୁରେ ତିଆରି, ଏବଂ ଶାଲମଲସ୍ୱା, ଯାହା ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।

ପଞ୍ଚମଃ ସୋମକୋ ନାମ ଦେଵୈ ର୍ଯତ୍ରାମୃତଂ ପୁରା। ସମ୍ଭୃତଞ୍ଚ ହୃତଂ ଚୈଵ ମାତୁରର୍ଥେ ଗରୁତ୍ମତା ।। ୪୯.

ପଞ୍ଚମ ପାହାଡ଼ଟି ସୋମକ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଣା କାଳରେ ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ତାହାକୁ ନିଜ ମାଆ ପାଇଁ ନେଇଗଲେ।

ଷଷ୍ଠସ୍ତୁ ସୁମନା ନାମ ସ ଏଵର୍ଷଭ ଉଚ୍ଯତେ। ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ଵରାହେଣ ତସ୍ମିନ୍ ଶୈଲେ ନିଷୂଦିତଃ ।। ୪୯.

ଷଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ଟି ସୁମନା ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଏହାକୁ ଋଷଭ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ବରାହ ମାରିଥିଲେ।

ଵୈଭ୍ରାଜଃ ସପ୍ତମସ୍ତତ୍ର ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଫାଟିକୋ ମହାନ୍। ଯସ୍ମାଦ୍ଵିଭ୍ରାଜତେଽର୍ଚିର୍ଭିର୍ଵୈଭ୍ରାଜସ୍ତେନ ସ ସ୍ମୃତଃ ।। ୪୯.

ସପ୍ତମ ପାହାଡ଼ଟି ଏଠାରେ ବୈଭ୍ରାଜ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହା ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ବଡ଼ ସ୍ଫାଟିକ ପରି। ଏହାର ରଶ୍ମିରେ ଚମକୁଥିବାରୁ ବୈଭ୍ରାଜ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ।

ତେଷାଂ ଵର୍ଷାଣି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାମତସ୍ତୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ଗୋମେଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ନାମ୍ନା ଶାନ୍ତଭଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୪୯.

ଏବେ ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକର ନାମ କ୍ରମରେ କୁହିବି। ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳ ଗୋମେଦ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଯାହାକୁ ଶାନ୍ତଭୟ କୁହାଯାଏ।

ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶିଖରଂ ନାମ ନାରଦସ୍ଯ ସୁଖୋଦଯମ୍। ଆନନ୍ଦଂ ଦୁନ୍ଦୁଭେର୍ଵର୍ଷ ସୋମକସ୍ଯ ଶିଵଂସ୍ମୃତମ୍। କ୍ଷେମକଂ ଋଷଭସ୍ଯାପି ଵୈଭ୍ରାଜସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଂ ତଥା ।। ୪୯.

ଚନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ନାମରେ ନାରଦଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଅଞ୍ଚଳ। ଡୁନ୍ଦୁଭିର ଅଞ୍ଚଳ ଆନନ୍ଦ, ସୋମକର ଅଞ୍ଚଳ ଶିବ, ଋଷଭର ଅଞ୍ଚଳ କ୍ଷେମକ, ବୈଭ୍ରାଜର ଅଞ୍ଚଳ ଧ୍ରୁବ ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଏତେଷୁ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସହଚାରଣୈଃ ଵିହରନ୍ତି ରମନ୍ତେ ଚ ଦୃଶ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ତୈଃ ସହ ।। ୪୯.

ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଚାରଣମାନେ ସହ ଘୁଞ୍ଚିବା ଏବଂ ଆନନ୍ଦ କରିବା, ସେମାନେ ଏକାଠି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ତେଷାଂ ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ସପ୍ତୈଵ ପ୍ରତିଵର୍ଷଂ ସମୁଦ୍ରଗାଃ। ନାମତସ୍ତାଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସପ୍ତଗଙ୍ଗା ମହାନଦୀ ।। ୪୯.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାତଟି ନଦୀ ଅଛି, ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଛି। ମୁଁ ଏହି ସାତ ଗଙ୍ଗା ମହାନଦୀର ନାମ କୁହିବି।

ଅଭିଗଚ୍ଛନ୍ତି ତା ନଦ୍ଯସ୍ତାଭ୍ଯଶ୍ଚାନ୍ଯାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ବହୂଦକାଶ୍ଚୌଘଵତ୍ଯୋ ଯତୋ ଵର୍ଷତି ଵାସଵଃ ।। ୪୯.

ସେହି ନଦୀମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଠୁ ଅନ୍ୟ ନଦୀ ହଜାର ହଜାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଚୁର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି।

ତାଃ ପିବନ୍ତି ସଦା ହୃଷ୍ଟା ନଦୀର୍ଜନପଦାସ୍ତୁ ତେ। ଶୁଭାଃ ଶାନ୍ତଵହାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରମୋଦା ଯେ ଚ ତେ ଶିଵାଃ ।। ୪୯.

ସେଠାର ଲୋକମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ରହି, ସେହି ନଦୀମାନଙ୍କୁ ପିଇଥିବା। ଯେମାନେ ଶୁଭ, ଶାନ୍ତିମୟ ଏବଂ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ବସିଥିବା।

ଆନନ୍ଦାଶ୍ଚ ଧ୍ରୁଵାଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷେମକାଶ୍ଚ ଶିଵୈ ସହ। ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତେଷ୍ଵଥ ସର୍ଵଶଃ ।। ୪୯.

ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ, ଧ୍ରୁବ, କ୍ଷେମକ ଏବଂ ଶିବ ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ଜାତି ଏବଂ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିପୁଣ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏଠାରେ ଜନସମୂହ।

ସର୍ଵେଷ୍ଵରୋଗାଃ ସୁବଲା- ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵାମଯଵର୍ଜିତାଃ। ଅଧଃସର୍ପିଣୀ ନ ତେଷ୍ଵସ୍ତି ତଥୈଵୋତ୍ସର୍ପିଣୀ ନ ଚ ।। ୪୯.

ସମସ୍ତେ ରୋଗମୁକ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ରୋଗ ନଥିବା। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଅବନତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଅତି ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ନ ତତ୍ରାସ୍ତି ଯୁଗାଵସ୍ଥା ଚତୁର୍ଯୁଗକୃତା ଵ୍କଚିତ୍। ତ୍ରେତାଯୁଗସମଃ କାଲଃ ସର୍ଵଦା ତତ୍ର ଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୪୯.

ସେଠାରେ ଚାରି ଯୁଗର ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ, ଯୁଗମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ। ସମୟ ସଦା ତ୍ରେତା ଯୁଗ ପରି ଅଛି।

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପାଦିଷୁ ଜ୍ଞେଯଃ ପଞ୍ଚସ୍ଵେତେଷୁ ସର୍ଵଶଃ। ଦେଶସ୍ଯାନୁଵିଧାନେନ କାଲସ୍ଯାନୁଵିଧାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୪୯.

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାଞ୍ଚଟି ଦ୍ୱୀପରେ ଜଣାଯିବା ଯେ, ଦେଶର ଭାଗ ଅନୁସାରେ ସମୟର ଭାଗ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଥାଏ।

ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତେଷୁ ଜୀଵନ୍ତି ମାନଵାଃ। ସୁରୂପାଶ୍ଚ ସୁଵେଷାଶ୍ଚ ଅରୋଗା ବଲିନସ୍ତଥା ।। ୪୯.

ସେଠାରେ ମାନବମାନେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ରହନ୍ତି। ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର, ଭଲ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିବା, ରୋଗମୁକ୍ତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ସୁଖମାଯୁର୍ବଲଂ ରୂପମାରୋଗ୍ଯଂ ଧର୍ମ ଏଵ ଚ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପାଦିଷୁ ଜ୍ଞେଯଂ ଶାକଦ୍ଵୀପାନ୍ତକେଷୁ ଚ ।। ୪୯.

ସୁଖ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଶକ୍ତି, ସୁନ୍ଦରତା, ଆରୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଶେଷ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳିଥାଏ।

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପଃ ପୃଥୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସର୍ଵତୋ ଧନଧାନ୍ଯଵାନ୍। ଦିଵ୍ଯୌଷଧି ଫଲୋପେତଃ ସର୍ଵୌଷଧିଵନସ୍ପତିଃ ।। ୪୯.

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ବଡ଼ ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧନ ଏବଂ ଧାନ୍ୟରେ ଭରିଆ। ଦିବ୍ୟ ଔଷଧି ଏବଂ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଏବଂ ଗଛ ଏଠାରେ ଅଛି।

ଆଵୃତଃ ପଶୁଭିଃ ସର୍ଵୈର୍ଗ୍ରାମାରଣ୍ଯୈଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷେଣ ସଂଖ୍ଯାତସ୍ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ। ପ୍ଲକ୍ଷୋ ନାମ୍ନା ମହାଵୃକ୍ଷସ୍ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ସ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୪୯.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପଶୁ, ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏଠାରେ ଭରିଆ। ଏହାର ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପ୍ଲକ୍ଷ ନାମର ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାର ନାମରୁ ଏହି ଦ୍ୱୀପର ନାମ ହୋଇଛି।

ସ ତତ୍ର ପୂଜ୍ଯତେ ସ୍ଥାଣୁର୍ମଧ୍ଯେ ଜନପଦସ୍ଯ ହି। ସ ଚାପୀକ୍ଷୁରସୋଦ୍ଦେଶଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପସମାଵୃତଃ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଚୈଵେହ ଵୈପୁଲ୍ଯାଦ୍ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ ।। ୪୯.

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡସାକରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଏଠାରେ ବିଶାଳ ଓ ବିସ୍ତୃତ ହେବାରୁ, ସେଠାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆବୃତ କରିଛି।

ଇତ୍ଯେଷ ସନ୍ନିଵେଶୋଵଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପସ୍ଯ କୀର୍ତିତଃ। ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ସମାସେନ ଶାଲ୍ମଲନ୍ତନ୍ନିବୋଧତ ।। ୪୯.

ଏଭଳି ଅନୁକ୍ରମରେ ଏବଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପର ବିନ୍ୟାସ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏବେ ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ତତସ୍ତୃତୀଯଂ ଦ୍ଵୀପାନାଂ ଶାଲ୍ମଲଂ ଦ୍ଵୀପମୁତ୍ତମମ୍। ଶାଲ୍ମଲେନ ସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ଦ୍ଵୀପେନେକ୍ଷୁରସୋଦକଃ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରାଦ୍‌ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ସମାଵୃତଃ ।। ୪୯.

ତାପରେ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତୃତୀୟ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉଛି ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପ। ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଘେରି ଥିବା ସମୁଦ୍ର ଖଣ୍ଡସାକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ବିସ୍ତାରରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଆବୃତ।

ତତ୍ରାପି ପର୍ଵତାଃ ସପ୍ତ ଵିଜ୍ଞେଯା ରତ୍ନଯୋନଯଃ। ରତ୍ନାକରାସ୍ତଥା ନଦ୍ଯସ୍ତେଷୁ ଵର୍ଷେଷୁ ସପ୍ତସୁ ।। ୪୯.

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରୁ ମଣି ଓ ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେହିପରି, ସେଠାର ସାତଟି ଅଞ୍ଚଳରେ ମଣିର ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ପ୍ରଥମଃ ସୂର୍ଯସଙ୍କାଶଃ କୁମୁଦୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ। ସର୍ଵଧାତୁମଯୈଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗୈଃ ଶିଲାଜାଲସମୁଦ୍ଗତୈଃ ।। ୪୯.

ପ୍ରଥମ ପର୍ବତଟିଏ କୁମୁଦ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ପାହାଡ଼ ଶିଳା ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଛି।

ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପର୍ଵତସ୍ତସ୍ଯ ଉନ୍ନତୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ହରିତାଲମଯୈଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗୈର୍ଦିଵମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ।। ୪୯.

ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ବତଟିଏ ଉନ୍ନତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ବହୁତ ଉଚ୍ଚ। ଏହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ହରିତାଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ରହିଛି।