ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅନେକକନ୍ଦରଦରୀଗୁହାନିର୍ଝରମଣ୍ଡିତୌ। ନୈକକୁଞ୍ଜଵନୋପେତୌ ଚିତ୍ରଧାତୁଵିଭୂଷିତୌ ।। ୪୫.

ଏହି ପର୍ବତ ଅନେକ ଗୁହା, ଉପତ୍ୟକା ଓ ଝରଣାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ; ଅନେକ କୁଞ୍ଜ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ରହିଛି, ଏହା ରଙ୍ଗିନ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ।

ଅନେକଧାତୁକଲିଲୌ ସର୍ଵଧାତୁଵିଭୂଷିତୌ। ପୁଷ୍ପମୂଲଫଲୋପେତୌ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତୌ ।। ୪୫.

ଏଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧାତୁ ଓ ଖଣିଜ ରହିଛି, ସମସ୍ତ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ। ଏଠି ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ଫଳର ଅଧିକତା ଅଛି; ସିଧ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏଠି ଆସନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଵପ୍ଯେତୌ ସୁମହତାଵୁଚ୍ଛ୍ରିତୌ କୁଲ ପର୍ଵତୌ। ତାଭ୍ଯାଂ କୂଟଶତୈର୍ନୈକୈସ୍ତଦ୍ଦ୍ଵୀପମୁପସେଵିତମ୍ ।। ୪୫.

ଏହି ଦୁଇଟି ପର୍ବତ ବହୁତ ବଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ; ଏମାନେ ଅନେକ କୁଟ ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ଏହି ପର୍ବତ ଉପସେବିତ।

ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତଶ୍ଚ ଶୈଲଶ୍ଚ ସୂର୍ଯକାନ୍ତଶ୍ଚ ସାନୁମାନ୍ । ଯଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ନ ସା ଯାତା ଭଦ୍ରସୋମା ମହାନଦୀ ।। ୪୫.

ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ପର୍ବତ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ସହିତ ଅଛି; ଏହି ଦୁଇ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଭଦ୍ରସୋମା ମହାନଦୀ ବହିନାହିଁ।

ସହସ୍ରଶଶ୍ଚ ନଦ୍ଯୋଽନ୍ଯାଃ ପ୍ରସନ୍ନସୁରସୋଦକାଃ। ପର୍ଯାପ୍ତୋଦାଃ କୁରୂଣାଂ ହି ସ୍ନାନପାନାଵଗାହନୈଃ ।। ୪୫.

ଏଠି ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟ ନଦୀ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ଜଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ମିଠା। କୁରୁମାନେ ସ୍ନାନ, ପାନ ଓ ଡୁବିବା ପାଇଁ ଏହି ଜଳ ପ୍ରଚୁର।

ତଥାଽନ୍ଯାଃ କ୍ଷୀରଵାହିନ୍ଯୋ ମହାନଦ୍ଯଃ ସହସ୍ରଶଃ। ମଧୁମୈରେଯଵାହିନ୍ଯୋ ଘୃତଵାହିନ୍ଯ ଏଵ ଚ ।। ୪୫.

ଏପରି ଭାବରେ ଏଠି ହଜାର ହଜାର ଦୁଧର ନଦୀ, ମଧ ଓ ମେଦ ଭରି ନଦୀ, ଏବଂ ଘିଅ ଭରି ନଦୀ ଅଛି।

ଦଧ୍ନଃ ଶତହ୍ରଦାଶ୍ଚାନ୍ଯାସ୍ତତଃ ସ୍ଵାଦ୍ଵନ୍ନପର୍ଵତଃ। ଅମୃତସ୍ଵାଦୁକଲ୍ପାନି ଫଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ।। ୪୫.

ଅନ୍ୟଠାରେ ଶତ ଶତ ଦହି ଝିଲି ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟର ପର୍ବତ ଅଛି; ଏଠି ନିମ୍ନ ରସ ଓ ଅମୃତ ସ୍ୱାଦର ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ମିଳିଥାଏ।

ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସାଢ୍ଯାନି ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ। ପଞ୍ଚଯୋଜନମାନାନି ମହାଗନ୍ଧାନି ସର୍ଵଶଃ ।। ୪୫.

ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ ଓ ସ୍ୱାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧରେ ଉତ୍ତମ।

ନାନାଵର୍ଣପ୍ରକାରାଣି ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ସହସ୍ରଶଃ। ଉପ ଭୋଗସହସ୍ରାଣି ଭଦ୍ରାଣି ଚ ମହାନ୍ତି ଚ ।। ୪୫.

ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ପ୍ରକାରର ହଜାର ହଜାର ଫୁଲ, ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଆନନ୍ଦ ଓ ବଡ଼ ଉପଭୋଗ ଅଛି।

ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସାଢ୍ଯାନି ସ୍ପର୍ଶୋପେତାନି ସର୍ଵଶଃ। ତମାଲାଗୁରୁଗନ୍ଧାନାଂ ଚନ୍ଦନାନାଂ ଵନାନି ଚ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ସ୍ୱାଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏଠି ତମାଳ, ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି।

ଭ୍ରମରୈରୁପଗୀତାନି ପ୍ରଫୁଲ୍ଲାନି ସଦୈଵ ଚ। ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମଲତାଢଯାନି ଵନାନି ସୁସୁଖାନି ଚ ।। ୪୫.

ଏଠି ସଦା ଫୁଲିଥିବା ଫୁଲ, ମଧୁମକୁରା ଗୀତ ଗାଇଥିବା, ଗଛ, ଝାଡ଼ ଓ ଲତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖଦ।

ଷଟ୍ପଦୈରୁପଗୀତାନି ଦ୍ଵିଜୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ। ପଝୋତ୍ପଲଵନାଢ୍ଯାନି ସରାଂସି ଚ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୪୫.

ମଧୁମକୁରା ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ପକ୍ଷୀମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିବା, ହଜାର ହଜାର ଜଳପଦ୍ମ ଓ ନୀଳଶାଳୁ ଭରିଥିବା ଝିଲି ଅଛି।

ଭକ୍ଷ୍ଯମାଲ୍ଯସମୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ବହୁମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ। ମନୋହରମୁଖୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ପକ୍ଷିସଙ୍ଘୈର୍ନିକୂଜିତାଃ ।। ୪୫.

ଏଠି ଖାଇବା ଫଳ ଓ ମାଳାର ଅଧିକତା, ବହୁ ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇବା ଉପକରଣ ଅଛି; ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରର ପକ୍ଷୀମାନେ ଦଳ ଦଳ ରେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି।

ଶଯନାସନୋପଭୋଗାଶ୍ଚ ଅନେକଗୁଣଵିସ୍ତରାଃ। ଵିହାରଭୂମଯୋ ରମ୍ଯାଃ ସର୍ଵର୍ତୁଷୁ ସୁଖପ୍ରଦାଃ ।। ୪୫.

ଏଠି ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଉପଭୋଗ ଅନେକ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏଠି ରମ୍ୟ ବିହାର ଭୂମି, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।

ଆକ୍ରୀଡାଃ ସର୍ଵତଃ ସ୍ଫୀତାଃ ମଣିହେମପରିଷ୍କୃତାଃ। ଶିଲାଗୃହା ଵୃକ୍ଷଗୃହା ଵରେଣ୍ଯାଃ କଦଲୀ ଗୃହାଃ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖେଳଭୂମି, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ; ଶିଳା ଘର, ଗଛ ଘର ଓ କଦଳୀ ଘର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ।

ଲତାଗୃହସହସ୍ରାଣି ସୁସୁଖାନି ସମନ୍ତତଃ। ଶୁଦ୍ଧଶଙ୍ଖଦଲାଭାନି ଭୂମିଵେଶ୍ମଶତାନି ଚ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଲତା ରେ ଢକା ହଜାର ଘର ଅତି ସୁବିଧାଜନକ ଅଛି । ଭୂମିରେ ଶୁଭ୍ର ଶଙ୍ଖ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶତ ଶତ ଘର ରହିଛି ।

ତପନୀଯଗଵାକ୍ଷାଣି ମାଣିଜାଲାନ୍ତରାଣି ଚ। ସୁଵର୍ଣମଣିଚିତ୍ରାଣି ସର୍ଵତ୍ର ଵିପୁଲାନି ଚ ।। ୪୫.

ସୁନା ଜାଲି ଜାଲି ଜାଣ୍ଡି ଓ ମଣିର ଜାଲା ଦେଖାଯାଉଛି । ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁନା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭା ପାଇଥିବା ବଡ଼ ଘର ରହିଛି ।

ମହାଵୃକ୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵରେଣ୍ଯାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ। ନାନାକାରାଣି ଵାସାଂସି ସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ସୁସୁଖାନି ଚ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହଜାର ହଜାର ଉତ୍ତମ ଗଛ ରହିଛି । ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ନରମ ଓ ସୁବିଧାଜନକ ପୋଶାକ ମିଳିଥାଏ ।

ମୃଦଙ୍ଗ ଵେଣୁପଣଵଵୀଣାଦ୍ଯା ବହୁଵିସ୍ତରାଃ। ଫଲନ୍ତି କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଚ ।। ୪୫.

ହଜାର ହଜାର କଳ୍ପତରୁ ଫଳ ଭଳି ମୃଦଙ୍ଗ, ବାଁଶୀ, ପଣବ, ବୀଣା ଓ ଅନେକ ବାଦ୍ୟ ଦେଉଛି ।

ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ତଥୋଦ୍ଯାନଂ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ହି ତତ୍ପୁରମ୍। ସର୍ଵଦ୍ଵୀପପ୍ରମୁଦିତଂ ନରନାରୀ ସମାକୁଲମ୍। ପ୍ରଵାତି ଚାନିଲସ୍ତତ୍ର ନାନାପୁଷ୍ପାଧିଵାସିତଃ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସେହି ପୁର ରହିଛି । ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପୁରୁଷ ନାରୀରେ ଭରିଯାଇଛି । ସେଠି ନାନା ପୁଷ୍ପର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ପବନ ବହୁଛି ।

ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତା ନରଵରାଃ ଶ୍ଯାମାଙ୍କାଃ ପୂର୍ଵକୂଲଜାଃ। ଶ୍ଯାମାଵଦାତାଃ ସୁଖିନଃ ସୂର୍ଯକାନ୍ତା ଵରାଃ ପ୍ରଜାଃ ।। ୪୫.

ପୂର୍ବ କୂଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶ୍ୟାମ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି । ଶ୍ୟାମ ଓ ଧଳା ରଙ୍ଗର ସୁଖୀ ନାରୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ।

ତସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ନରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦେଵସତ୍ତ୍ଵପରାକ୍ରମାଃ। ସଦା ଵିହାରିଣଃ ସର୍ଵେ କାମଵୃତ୍ତ୍ଯା ସୁଵର୍ଚସଃ ।। ୪୫.

ସେହି ଦେଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଦେବତା ଭଳି ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ରଖିଥାନ୍ତି । ସମସ୍ତେ ସଦା ବିହାର କରନ୍ତି, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅଛନ୍ତି ।

ଵଲଯାଙ୍ଗଦକେଯୂରହାରକୁଣ୍ଡଲଭୂଷିତାଃ । ସ୍ରଗ୍ଵିଣଶ୍ଚିତ୍ର ମୁକୁଟାଶ୍ଚିତ୍ରାଚ୍ଛାଦନଵାସସଃ ।। ୪୫.

ସେମାନେ ବଳୟ, ଆଙ୍ଗଦ, କେୟୂର, ହାର, କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ଫୁଲମାଳା, ଚିତ୍ର ମୁକୁଟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଶୋଭାମୟ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି ।

ଅଜୀର୍ଣଯୌଵନଧରାଃ ସୁପ୍ରିଯାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ। ପ୍ରଜା ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଜୀଵନ୍ତି ସୁବହୂନ୍ଯୁତ ।। ୪୫.

ସେମାନେ ଯୁବାବସ୍ଥା କେବେ ହରାଇନାହାନ୍ତି, ଅତି ପ୍ରିୟ ଓ ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର । ସେଠି ଲୋକ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି ।

ନ ତାଃ ପ୍ରସଵଧର୍ମିଣ୍ଯୋ ନ ଵଂଶପ୍ରକ୍ଷଯୋ ଵିଧିଃ। ମିଥୁନଂ ଜାଯତେ ଵୃକ୍ଷାଦୁପକ୍ଷମମନୀଦୃଶମ୍ ।। ୪୫.

ସେମାନେ ସାଧାରଣ ଜନ୍ମ ନିୟମ ଅନୁସରନ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ବଂଶ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ । ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଗଛରୁ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।

ସାମାନ୍ଯଵିଭଵାଃ ସର୍ଵେ ମମତ୍ଵପରିଵର୍ଜିତାଃ। ନ ତତ୍ର ଵିଦ୍ଯତେ ଧର୍ମୋ ନାଧର୍ମଃ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତେ ସମାନ ଧନ ରଖିଥାନ୍ତି, କୌଣସି ମମତା ନାହିଁ । ସେଠି ନ ଧର୍ମ ଅଛି, ନ ଅଧର୍ମ ଚାଲିଥାଏ ।

ନ ଵ୍ଯଧିର୍ନ ଜରା ତତ୍ର ନ ଦୁର୍ମେଧା ନ ଚ କ୍ଲମଃ। ପୂର୍ଣେ କାଲେ ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ଜଲବୁଦ୍ବୁଦଵଚ୍ଚ ତେ ।। ୪୫.

ସେଠି ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମନର ଅସ୍ତିରତା ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ନାହିଁ । ସମୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସେମାନେ ଜଳର ବୁଦ୍ବୁଦ ଭଳି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି ।

ଏଵମତ୍ଯନ୍ତସୁଖିନଃ ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତାଃ। ରକ୍ତା ଧର୍ମଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଦୁଃଖାଦ୍ଧର୍ମୋଽଭିଜାଯତେ ।। ୪୫.

ସେମାନେ ଅତି ସୁଖୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ । ସୁଖରେ ଆସକ୍ତ ଥିବାରୁ ଧର୍ମକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, କାରଣ ଦୁଃଖରୁ ଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।

ଉତ୍ତରାଣାଂ କୁରୂଣାନ୍ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଜ୍ଞେଯନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ। ସମୁଦ୍ରମୂର୍ମିମାଲାଢ୍ଯଂ ନାନାସ୍ଵରଵିଭୂଷିତମ୍ ।। ୪୫.

ଉତ୍ତର କୁରୁମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତରଙ୍ଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନାନା ସ୍ୱରରେ ଶୋଭିତ ସମୁଦ୍ର ଅଛି ।