ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତତ୍ର ଵୃକ୍ଷା ମଧୁଫଲା ନିତ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଫଲୋପଗାଃ। ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ଫଲେଷ୍ଵାଭରଣାନି ଚ ।। ୪୫.

ସେଠି ଗଛମାନେ ସଦା ମଧୁମୟ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଫଳରୁ ପୋଷାକ ଓ ଅଳଙ୍କାର ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହୁଏ ।

ସର୍ଵକାମଫଲାସ୍ତତ୍ର ଵ୍କଚିଦ୍ଵୃକ୍ଷା ମନୋରମାଃ। ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋପେତଂ ପ୍ରକ୍ଷରନ୍ତି ମଧୂତ୍ତମମ୍ ।। ୪୫.

ସେଠି କିଛି ମନୋହର ଗଛ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଠି ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଗଛମାନେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧୁ ଝରାନ୍ତି ।

ଅପରେ କ୍ଷୀରିଣୋ ନାମ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତତ୍ର ମନୋରମାଃ। ଯେ କ୍ଷରନ୍ତି ସଦା କ୍ଷୀରଂ ଷଡ୍ରସଂ ହ୍ଯମୃତୋପମମ୍ ।। ୪୫.

ଅନ୍ୟ କିଛି ମନୋହର କ୍ଷୀରିଣ ଗଛ ଅଛି, ସେମାନେ ସଦା ଛଅ ରସର ଦୁଧ ଝରାନ୍ତି, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ ।

ସର୍ଵା ମଣିମଯୀ ଭୂମିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମକାଞ୍ଚନ ଵାଲୁକା। ସର୍ଵାତଃ ସୁଖସଂସ୍ପର୍ଶା ନିଷ୍ପଙ୍କା ନୀରୁଜା ଶୁଭା ।। ୪୫.

ସମଗ୍ର ଭୂମି ମଣିର, ସୂକ୍ଷ୍ମ ସୁନାର ବାଲି ରହିଛି । ସବୁଦିଗରେ ସ୍ପର୍ଶକୁ ମଧୁର, କେଉଁସି ଦାଗ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ।

ଦେଵଲୋକାଚ୍ଚ୍ଯୁତାସ୍ତତ୍ର ଜାଯନ୍ତେ ମାନଵାଃ ଶୁଭାଃ। ଶୁକ୍ଲାଭିଜନସମ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ଚ ସ୍ଥିର ଯୌଵନାଃ ।। ୪୫.

ସେଠି ଦେବଲୋକରୁ ତଳି ପଡ଼ିଥିବା ଶୁଭ ମାନବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି । ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଯୁବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି ।

ମିଥୁନାନି ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାତିମନୋହରାଃ। ତେ ଚ ତଂ କ୍ଷୀରିଣଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପିବନ୍ତି ହ୍ଯମୃତୋପମମ୍ ।। ୪୫.

ସେଠି ଦମ୍ପତିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ଅତି ମନୋହର । ସେମାନେ କ୍ଷୀରିଣ ଗଛର ଅମୃତ ସମାନ ଦୁଧ ପିଅନ୍ତି ।

ମିଥୁନଂ ଜାଯତେ ସଦ୍ଯଃ ସମଞ୍ଚୈଵ ଵିଵର୍ଦ୍ଧତେ। ସମଂ ଶୀଲଞ୍ଚ ରୂପଂ ଚ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଚୈଵ ତେ ସମମ୍ ।। ୪୫.

ସେଠି ଦମ୍ପତିମାନେ ସାଙ୍ଗସାଙ୍ଗ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ଓ ଏକସାଥି ବଢ଼ନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଓ ରୂପ ସମାନ ଥାଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ଏକସାଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି ।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମନୁରକ୍ତାଶ୍ଚ ଚକ୍ରଵାକସଧର୍ମିଣଃ। ଅନାମଯା ହ୍ଯଶୋକାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ସୁଖନିଷେଵିଣଃ ।। ୪୫.

ସେମାନେ ପରସ୍ପରରେ ଗଭୀର ଭଲପାଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପରି। ସେମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି।

ତ୍ରଯୋଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଦଶପଞ୍ଚ ଚ। ଜୀଵନ୍ତି ତେ ମହାଵୀର୍ଯା ନ ଚାନ୍ଯସ୍ତ୍ରୀନିଷେଵିଣଃ ।। ୪୫.

ଏଠାରେ ତେରେ ହଜାର ପନ୍ଦର ଶତ ଶୂରବୀର ଲୋକ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଜନାନୀଙ୍କ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ନୁହନ୍ତି।

କୁରୂଣାମପି ଚୈତେଷାଂ ଶ୍ରୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ। ଜାରୁଧେଃ ଶୈଲରାଜସ୍ଯାପ୍ଯୁତ୍ତରେଣୋତ୍ତରସ୍ଯ ହି। ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଯଦ୍ଯତ୍ର କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧତ ।। ୪୫.

ଏବେ କୁରୁମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବଂ ଉତ୍ତରର ଉତ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜାରୁଧି ପର୍ବତରାଜ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣ। ଯେଉଁଠାରେ ଏହାର ଖ୍ୟାତି ଅଛି, ସେଉଁଠି ଲାଗି ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ନିଅ।

ଅନେକକନ୍ଦରଦରୀଗୁହାନିର୍ଝରମଣ୍ଡିତୌ। ନୈକକୁଞ୍ଜଵନୋପେତୌ ଚିତ୍ରଧାତୁଵିଭୂଷିତୌ ।। ୪୫.

ଏହି ପର୍ବତ ଅନେକ ଗୁହା, ଉପତ୍ୟକା ଓ ଝରଣାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ; ଅନେକ କୁଞ୍ଜ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ରହିଛି, ଏହା ରଙ୍ଗିନ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ।

ଅନେକଧାତୁକଲିଲୌ ସର୍ଵଧାତୁଵିଭୂଷିତୌ। ପୁଷ୍ପମୂଲଫଲୋପେତୌ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତୌ ।। ୪୫.

ଏଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧାତୁ ଓ ଖଣିଜ ରହିଛି, ସମସ୍ତ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ। ଏଠି ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ଫଳର ଅଧିକତା ଅଛି; ସିଧ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏଠି ଆସନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଵପ୍ଯେତୌ ସୁମହତାଵୁଚ୍ଛ୍ରିତୌ କୁଲ ପର୍ଵତୌ। ତାଭ୍ଯାଂ କୂଟଶତୈର୍ନୈକୈସ୍ତଦ୍ଦ୍ଵୀପମୁପସେଵିତମ୍ ।। ୪୫.

ଏହି ଦୁଇଟି ପର୍ବତ ବହୁତ ବଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ; ଏମାନେ ଅନେକ କୁଟ ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ଏହି ପର୍ବତ ଉପସେବିତ।

ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତଶ୍ଚ ଶୈଲଶ୍ଚ ସୂର୍ଯକାନ୍ତଶ୍ଚ ସାନୁମାନ୍ । ଯଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ନ ସା ଯାତା ଭଦ୍ରସୋମା ମହାନଦୀ ।। ୪୫.

ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ପର୍ବତ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ସହିତ ଅଛି; ଏହି ଦୁଇ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଭଦ୍ରସୋମା ମହାନଦୀ ବହିନାହିଁ।

ସହସ୍ରଶଶ୍ଚ ନଦ୍ଯୋଽନ୍ଯାଃ ପ୍ରସନ୍ନସୁରସୋଦକାଃ। ପର୍ଯାପ୍ତୋଦାଃ କୁରୂଣାଂ ହି ସ୍ନାନପାନାଵଗାହନୈଃ ।। ୪୫.

ଏଠି ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟ ନଦୀ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ଜଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ମିଠା। କୁରୁମାନେ ସ୍ନାନ, ପାନ ଓ ଡୁବିବା ପାଇଁ ଏହି ଜଳ ପ୍ରଚୁର।

ତଥାଽନ୍ଯାଃ କ୍ଷୀରଵାହିନ୍ଯୋ ମହାନଦ୍ଯଃ ସହସ୍ରଶଃ। ମଧୁମୈରେଯଵାହିନ୍ଯୋ ଘୃତଵାହିନ୍ଯ ଏଵ ଚ ।। ୪୫.

ଏପରି ଭାବରେ ଏଠି ହଜାର ହଜାର ଦୁଧର ନଦୀ, ମଧ ଓ ମେଦ ଭରି ନଦୀ, ଏବଂ ଘିଅ ଭରି ନଦୀ ଅଛି।

ଦଧ୍ନଃ ଶତହ୍ରଦାଶ୍ଚାନ୍ଯାସ୍ତତଃ ସ୍ଵାଦ୍ଵନ୍ନପର୍ଵତଃ। ଅମୃତସ୍ଵାଦୁକଲ୍ପାନି ଫଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ।। ୪୫.

ଅନ୍ୟଠାରେ ଶତ ଶତ ଦହି ଝିଲି ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟର ପର୍ବତ ଅଛି; ଏଠି ନିମ୍ନ ରସ ଓ ଅମୃତ ସ୍ୱାଦର ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ମିଳିଥାଏ।

ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସାଢ୍ଯାନି ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ। ପଞ୍ଚଯୋଜନମାନାନି ମହାଗନ୍ଧାନି ସର୍ଵଶଃ ।। ୪୫.

ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ ଓ ସ୍ୱାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧରେ ଉତ୍ତମ।

ନାନାଵର୍ଣପ୍ରକାରାଣି ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ସହସ୍ରଶଃ। ଉପ ଭୋଗସହସ୍ରାଣି ଭଦ୍ରାଣି ଚ ମହାନ୍ତି ଚ ।। ୪୫.

ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ପ୍ରକାରର ହଜାର ହଜାର ଫୁଲ, ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଆନନ୍ଦ ଓ ବଡ଼ ଉପଭୋଗ ଅଛି।

ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସାଢ୍ଯାନି ସ୍ପର୍ଶୋପେତାନି ସର୍ଵଶଃ। ତମାଲାଗୁରୁଗନ୍ଧାନାଂ ଚନ୍ଦନାନାଂ ଵନାନି ଚ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ସ୍ୱାଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏଠି ତମାଳ, ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି।

ଭ୍ରମରୈରୁପଗୀତାନି ପ୍ରଫୁଲ୍ଲାନି ସଦୈଵ ଚ। ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମଲତାଢଯାନି ଵନାନି ସୁସୁଖାନି ଚ ।। ୪୫.

ଏଠି ସଦା ଫୁଲିଥିବା ଫୁଲ, ମଧୁମକୁରା ଗୀତ ଗାଇଥିବା, ଗଛ, ଝାଡ଼ ଓ ଲତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖଦ।

ଷଟ୍ପଦୈରୁପଗୀତାନି ଦ୍ଵିଜୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ। ପଝୋତ୍ପଲଵନାଢ୍ଯାନି ସରାଂସି ଚ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୪୫.

ମଧୁମକୁରା ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ପକ୍ଷୀମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିବା, ହଜାର ହଜାର ଜଳପଦ୍ମ ଓ ନୀଳଶାଳୁ ଭରିଥିବା ଝିଲି ଅଛି।

ଭକ୍ଷ୍ଯମାଲ୍ଯସମୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ବହୁମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ। ମନୋହରମୁଖୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ପକ୍ଷିସଙ୍ଘୈର୍ନିକୂଜିତାଃ ।। ୪୫.

ଏଠି ଖାଇବା ଫଳ ଓ ମାଳାର ଅଧିକତା, ବହୁ ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇବା ଉପକରଣ ଅଛି; ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରର ପକ୍ଷୀମାନେ ଦଳ ଦଳ ରେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି।

ଶଯନାସନୋପଭୋଗାଶ୍ଚ ଅନେକଗୁଣଵିସ୍ତରାଃ। ଵିହାରଭୂମଯୋ ରମ୍ଯାଃ ସର୍ଵର୍ତୁଷୁ ସୁଖପ୍ରଦାଃ ।। ୪୫.

ଏଠି ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଉପଭୋଗ ଅନେକ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏଠି ରମ୍ୟ ବିହାର ଭୂମି, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।

ଆକ୍ରୀଡାଃ ସର୍ଵତଃ ସ୍ଫୀତାଃ ମଣିହେମପରିଷ୍କୃତାଃ। ଶିଲାଗୃହା ଵୃକ୍ଷଗୃହା ଵରେଣ୍ଯାଃ କଦଲୀ ଗୃହାଃ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖେଳଭୂମି, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ; ଶିଳା ଘର, ଗଛ ଘର ଓ କଦଳୀ ଘର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ।

ଲତାଗୃହସହସ୍ରାଣି ସୁସୁଖାନି ସମନ୍ତତଃ। ଶୁଦ୍ଧଶଙ୍ଖଦଲାଭାନି ଭୂମିଵେଶ୍ମଶତାନି ଚ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଲତା ରେ ଢକା ହଜାର ଘର ଅତି ସୁବିଧାଜନକ ଅଛି । ଭୂମିରେ ଶୁଭ୍ର ଶଙ୍ଖ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶତ ଶତ ଘର ରହିଛି ।

ତପନୀଯଗଵାକ୍ଷାଣି ମାଣିଜାଲାନ୍ତରାଣି ଚ। ସୁଵର୍ଣମଣିଚିତ୍ରାଣି ସର୍ଵତ୍ର ଵିପୁଲାନି ଚ ।। ୪୫.

ସୁନା ଜାଲି ଜାଲି ଜାଣ୍ଡି ଓ ମଣିର ଜାଲା ଦେଖାଯାଉଛି । ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁନା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭା ପାଇଥିବା ବଡ଼ ଘର ରହିଛି ।

ମହାଵୃକ୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵରେଣ୍ଯାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ। ନାନାକାରାଣି ଵାସାଂସି ସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ସୁସୁଖାନି ଚ ।। ୪୫.

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହଜାର ହଜାର ଉତ୍ତମ ଗଛ ରହିଛି । ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ନରମ ଓ ସୁବିଧାଜନକ ପୋଶାକ ମିଳିଥାଏ ।

ମୃଦଙ୍ଗ ଵେଣୁପଣଵଵୀଣାଦ୍ଯା ବହୁଵିସ୍ତରାଃ। ଫଲନ୍ତି କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଚ ।। ୪୫.

ହଜାର ହଜାର କଳ୍ପତରୁ ଫଳ ଭଳି ମୃଦଙ୍ଗ, ବାଁଶୀ, ପଣବ, ବୀଣା ଓ ଅନେକ ବାଦ୍ୟ ଦେଉଛି ।