ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଭଦ୍ରାନଦୀଂ ଶୁକନଦୀଂ ପଲାଶାଞ୍ଚ ମହାନଦୀମ୍। ଭୀମାଂ ପ୍ରଭଞ୍ଜନାଂ କାଞ୍ଚୀଂ ପୁଣ୍ଯାଞ୍ଚୈଵ କୁଶାଵତୀମ୍ ।। ୪୩.

ସେମାନେ ଭଦ୍ରା ନଦୀ, ଶୁକ ନଦୀ, ପଲାଶା ଓ ମହା ନଦୀ, ଭୀମା, ପ୍ରଭଞ୍ଜନା, କାଞ୍ଚୀ ଓ ପବିତ୍ର କୁଶାବତୀ ନଦୀର ଜଳ ପିଉନ୍ତି।

ଦକ୍ଷାଂ ଶାକଵତୀଞ୍ଚୈଵ ପୁଣ୍ଯୋ ଦାଞ୍ଚ ମହାନଦୀମ୍। ଚନ୍ଦ୍ରାଵତୀଂ ସୁମୂଲାଞ୍ଚ ଋଷଭାଞ୍ଚାପଗୋତ୍ତମାମ୍ ।। ୪୪.

ସେମାନେ ଦକ୍ଷା, ଶାକବତୀ, ପବିତ୍ର ଦା ନଦୀ, ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ, ସୁମୂଳା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷଭା ନଦୀର ଜଳ ପିଉନ୍ତି।

ନଦୀଂ ସମୁଦ୍ରମାଲାଞ୍ଚ ତଥା ଚମ୍ପାଵତୀମପି। ଏକାକ୍ଷାଂ ପୁଷ୍କଲାଂ ଵାହାଂ ସୁଵର୍ଣାଂ ନନ୍ଦି ନୀମପି ।। ୪୪.

ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରମାଳା ନଦୀ, ଚମ୍ପାବତୀ, ଏକାକ୍ଷା, ପୁଷ୍କଳା, ବାହା, ସୁବର୍ଣ୍ଣା ଓ ନନ୍ଦିନୀ ନଦୀର ଜଳ ପିଉନ୍ତି।

କାଲିନ୍ଦୀଞ୍ଚୈଵ ପୁଣ୍ଯୋଦାଂ ଭାରତୀଞ୍ଚ ମହାନଦୀମ୍ । ସୀତୋଦାମ୍ପାତିକାଂ ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ଵିଶାଲାଞ୍ଚ ମହାନଦୀମ୍ ।। ୪୪.

ସେମାନେ କାଲିନ୍ଦୀ, ପବିତ୍ର ପୁଣ୍ୟୋଦା, ଭାରତୀ ମହା ନଦୀ, ସୀତୋଦାମ୍ପାତିକା, ବ୍ରାହ୍ମୀ ଓ ବିଶାଳ ମହା ନଦୀର ଜଳ ପିଉନ୍ତି।

ପୀଵରୀଂ କୁମ୍ଭକାରୀଞ୍ଚ ରୁଷା ଞ୍ଚୈଵାପଗୋତ୍ତମାମ୍। ମହିଷୀଂ ମାନୁଷୀଂ ଦଣ୍ଡାଂ ତଥା ନଦନଦୀଂ ଶୁଭାମ୍ ।। ୪୪.

ସେମାନେ ପୀବରୀ, କୁମ୍ଭକାରୀ, ରୁଷା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀ, ମହିଷୀ, ମାନୁଷୀ, ଦଣ୍ଡା ଓ ଶୁଭ ନଦନଦୀର ଜଳ ପିଉନ୍ତି।

ଏତାଞ୍ଚାନ୍ଯାଞ୍ଚ ପୀଯନ୍ତେ ବହ୍ଵଯୋ ହି ସରିତୋତ୍ତମାଃ । ଦେଵର୍ଷିସିଦ୍ଧଚରିତାଃ ପୁଣ୍ଯୋଦାଃ ପାପହାଃ ଶୁଭାଃ ।। ୪୪.

ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀମାନେ ଅନେକ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତାଯାଉଛନ୍ତି; ଏହି ନଦୀମାନେ ପବିତ୍ର, ପାପ ଦୂର କରିଥିବା ଓ ଶୁଭ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।

ନାନାଜନପଦାସ୍ଫୀତଂ ମହାପଗାଵିଭୂଷିତମ୍। ନାନାରତ୍ନୌଘସମ୍ପୂର୍ଣଂ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଦିତଂ ଶିଵମ୍ ।। ୪୪.

ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଜନପଦର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ମହା ନଦୀମାନେ ଏଠାକୁ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନର ଭଣ୍ଡାର ସଦା ଭରି ରହିଛି, ଏଠା ସଦା ଆନନ୍ଦ ଓ ଶିବମୟ।

ଉଦୀର୍ଣଂ ଧନଧାନ୍ଯାର୍ଥୈର୍ନରଵାସୈଃ ସମନ୍ତତଃ। ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟଂ ମହାଦ୍ଵୀପଂ ପଶ୍ଚିମଂ ସୁକୃତାତ୍ମନାମ୍ । ନିସର୍ଗଃ କେତୁମାଲାନାମେଷ ଵଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ ।। ୪୪.

ଏଠା ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ଉନ୍ନତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଲୋକ ରହୁଛନ୍ତି, ଏହି ପଶ୍ଚିମ ମହାଦ୍ୱୀପ ଶୁଭ କର୍ମବାନ୍ଧା ଲୋକଙ୍କର; କେତୁମାଳାର ଏହି ସ୍ୱଭାବ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଇଛି।

ଇତି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ଭୁଵନଵିନ୍ଯାସୋ ନାମ ଚତୁଶ୍ଵତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣରେ ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା 'ଭୁବନ ବିନ୍ୟାସ' ନାମକ ଚଉଉଁଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।

ପୂର୍ଵାପରୌ ସମାଖ୍ଯାତୌ ଦ୍ଵୌ ଦେଶୌ ନସ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରଭୋ। ଉତ୍ତରାଣାଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣାଂ ଦକ୍ଷିଣାନାଞ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ନୋ ଯଥାତଥ୍ଯଂ ଯେ ଚ ପର୍ଵତଵାସିନଃ ।। ୪୫.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦୁଇଟି ଦେଶ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହିଛନ୍ତି । ଏବେ ଦୟାକରି ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ସମସ୍ତ ଦେଶ ବିଷୟରେ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଯେଉଁମାନେ ବସୁଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ ।

ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ନୀଲସ୍ଯୈଵୋତ୍ତରେଣ ତୁ। ଵର୍ଷଂ ରମଣକଂ ନାମ ଜାଯନ୍ତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ ।। ୪୫.

ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନୀଳ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରମଣକ ନାମକ ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ସେଠାରେ ମାନବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ।

ସର୍ଵର୍ତୁକାମଦାଃ ସତ୍ତ୍ଵା ଜରାଦୁର୍ଗନ୍ଧଵର୍ଜିତାଃ। ଶୁକ୍ରାଭିଜନସମ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ଚ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ ।। ୪୫.

ସେଠିରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ବୟସ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ମଧୁର ।

ତତ୍ରାପି ସୁମହାନ୍ ଦିଵ୍ଯୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ରୋହିଣୋ ମହାନ୍। ତସ୍ଯ ପୀତ୍ଵା ଫଲରସଂ ପିବନ୍ତୋ ଵର୍ତ୍ତଯନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୪୫.

ସେଠି ଏକ ବଡ଼ ଦିବ୍ୟ ବଟବୃକ୍ଷ ଓ ଏକ ବଡ଼ ରୋହିଣୀ ଗଛ ଅଛି । ସେମାନେ ସେହି ଗଛର ଫଳରସ ପିଇ ସେଠି ବଞ୍ଚନ୍ତି ।

ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଦଶପଞ୍ଚ ଚ। ଜୀଵନ୍ତି ତେ ମହାଭାଗା ସଦା ହୃଷ୍ଟା ନରୋତ୍ତମାଃ ।। ୪୫.

ସେଠିରେ ଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ତମ ମାନବମାନେ ଦଶ ହଜାର ପାଞ୍ଚ ଶତ ବର୍ଷ ଅବଧି ସଦା ଖୁସିରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ।

ଉତ୍ତରେଣ ତୁ ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ଶ୍ରୃଙ୍ଗସାହ୍ଵସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ। ଵର୍ଷଂ ହିରଣ୍ଯତଂ ନାମ ଯତ୍ର ହୈରଣ୍ଯତୀ ନଦୀ ।। ୪୫.

ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଓ ଶୃଙ୍ଗସାହ୍ୱ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣରେ ହିରଣ୍ୟତ ନାମକ ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ସେଠି ହେଉଛି ହୈରଣ୍ୟତୀ ନଦୀ ।

ମହାବଲାଃ ସୁତେଜସ୍କାଜାଯନ୍ତେତତ୍ର ମାନଵାଃ। ସର୍ଵର୍ତୁକାମଦାଃ ସତ୍ଵା ଧନିନଃ ପ୍ରିଯ ଦର୍ଶନାଃ ।। ୪୫.

ସେଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ମାନବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେଠିର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଧନୀ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭଲ ।

ଏକାଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତେଽମିତୌଜସଃ। ଆଯୁଷ୍ପ୍ରମାଣଂ ଜୀଵନ୍ତି ଶତାନି ଦଶପଞ୍ଚ ଚ ।। ୪୫.

ସେଠିରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଏଗାର ହଜାର ପାଞ୍ଚ ଶତ ବର୍ଷ ଅବଧି ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଏହା ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ।

ତସ୍ମିନ୍ ଵର୍ଷେ ମହାଵୃକ୍ଷୋ ଲକୁଚଃ ଷଡ୍ରସାଶ୍ରଯଃ। ତସ୍ଯପୀତ୍ଵା ଫଲରସଂ ତତ୍ର ଜୀଵନ୍ତି ମାନଵାଃ ।। ୪୫.

ସେଠି ଏକ ବଡ଼ ଲକୁଚ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ଛଅ ରସ ଥାଏ । ସେଠି ଲୋକମାନେ ଏହି ଫଳରସ ପିଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି ।

ତ୍ରୀଣି ଶ୍ରୃଙ୍ଗଵତଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗାଣ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତାନି ମହାନ୍ତି ଚ । ଏକଂ ମଣିମଯଂ ତେଷାମେକଞ୍ଚୈଵ ହିରଣ୍ଯଯମ୍। ସର୍ଵରତ୍ନ ମଯଂ ଚୈକଂ ଭଵନୈରୁପଶୋଭିତମ୍ ।। ୪୫.

ଶୃଙ୍ଗବତ ପାହାଡ଼ର ତିନିଟି ବଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଅଛି — ଗୋଟିଏ ମଣିର, ଗୋଟିଏ ସୁନାର, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥରର, ଯାହାରେ ଅନେକ ରହଣୀ ଶୋଭା ପାଉଛି ।

ଉତ୍ତରସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତେ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ। କୁରଵସ୍ତତ୍ର ତଦ୍ଵର୍ଷଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସିଦ୍ଧନିଷେଵିତମ୍ ।। ୪୫.

ଉତ୍ତର ସମୁଦ୍ର ଓ ସେହି ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ କୁରୁମାନେ ରହୁଥିବା ପବିତ୍ର ଦେଶ ଅଛି, ଯାହା ସିଦ୍ଧମାନେ ବାସ କରନ୍ତି ।

ତତ୍ର ଵୃକ୍ଷା ମଧୁଫଲା ନିତ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଫଲୋପଗାଃ। ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ଫଲେଷ୍ଵାଭରଣାନି ଚ ।। ୪୫.

ସେଠି ଗଛମାନେ ସଦା ମଧୁମୟ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଫଳରୁ ପୋଷାକ ଓ ଅଳଙ୍କାର ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହୁଏ ।

ସର୍ଵକାମଫଲାସ୍ତତ୍ର ଵ୍କଚିଦ୍ଵୃକ୍ଷା ମନୋରମାଃ। ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋପେତଂ ପ୍ରକ୍ଷରନ୍ତି ମଧୂତ୍ତମମ୍ ।। ୪୫.

ସେଠି କିଛି ମନୋହର ଗଛ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଠି ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଗଛମାନେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧୁ ଝରାନ୍ତି ।

ଅପରେ କ୍ଷୀରିଣୋ ନାମ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତତ୍ର ମନୋରମାଃ। ଯେ କ୍ଷରନ୍ତି ସଦା କ୍ଷୀରଂ ଷଡ୍ରସଂ ହ୍ଯମୃତୋପମମ୍ ।। ୪୫.

ଅନ୍ୟ କିଛି ମନୋହର କ୍ଷୀରିଣ ଗଛ ଅଛି, ସେମାନେ ସଦା ଛଅ ରସର ଦୁଧ ଝରାନ୍ତି, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ ।

ସର୍ଵା ମଣିମଯୀ ଭୂମିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମକାଞ୍ଚନ ଵାଲୁକା। ସର୍ଵାତଃ ସୁଖସଂସ୍ପର୍ଶା ନିଷ୍ପଙ୍କା ନୀରୁଜା ଶୁଭା ।। ୪୫.

ସମଗ୍ର ଭୂମି ମଣିର, ସୂକ୍ଷ୍ମ ସୁନାର ବାଲି ରହିଛି । ସବୁଦିଗରେ ସ୍ପର୍ଶକୁ ମଧୁର, କେଉଁସି ଦାଗ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ।

ଦେଵଲୋକାଚ୍ଚ୍ଯୁତାସ୍ତତ୍ର ଜାଯନ୍ତେ ମାନଵାଃ ଶୁଭାଃ। ଶୁକ୍ଲାଭିଜନସମ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ଚ ସ୍ଥିର ଯୌଵନାଃ ।। ୪୫.

ସେଠି ଦେବଲୋକରୁ ତଳି ପଡ଼ିଥିବା ଶୁଭ ମାନବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି । ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଯୁବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି ।

ମିଥୁନାନି ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାତିମନୋହରାଃ। ତେ ଚ ତଂ କ୍ଷୀରିଣଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପିବନ୍ତି ହ୍ଯମୃତୋପମମ୍ ।। ୪୫.

ସେଠି ଦମ୍ପତିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ଅତି ମନୋହର । ସେମାନେ କ୍ଷୀରିଣ ଗଛର ଅମୃତ ସମାନ ଦୁଧ ପିଅନ୍ତି ।

ମିଥୁନଂ ଜାଯତେ ସଦ୍ଯଃ ସମଞ୍ଚୈଵ ଵିଵର୍ଦ୍ଧତେ। ସମଂ ଶୀଲଞ୍ଚ ରୂପଂ ଚ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଚୈଵ ତେ ସମମ୍ ।। ୪୫.

ସେଠି ଦମ୍ପତିମାନେ ସାଙ୍ଗସାଙ୍ଗ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ଓ ଏକସାଥି ବଢ଼ନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଓ ରୂପ ସମାନ ଥାଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ଏକସାଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି ।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମନୁରକ୍ତାଶ୍ଚ ଚକ୍ରଵାକସଧର୍ମିଣଃ। ଅନାମଯା ହ୍ଯଶୋକାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ସୁଖନିଷେଵିଣଃ ।। ୪୫.

ସେମାନେ ପରସ୍ପରରେ ଗଭୀର ଭଲପାଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପରି। ସେମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି।

ତ୍ରଯୋଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଦଶପଞ୍ଚ ଚ। ଜୀଵନ୍ତି ତେ ମହାଵୀର୍ଯା ନ ଚାନ୍ଯସ୍ତ୍ରୀନିଷେଵିଣଃ ।। ୪୫.

ଏଠାରେ ତେରେ ହଜାର ପନ୍ଦର ଶତ ଶୂରବୀର ଲୋକ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଜନାନୀଙ୍କ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ନୁହନ୍ତି।