ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସା ସିତୋଦାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତା ସୁପକ୍ଷଂ ପର୍ଵ୍ଵତଂ ଗତା। ସୁପକ୍ଷତସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଯୋଦାତ୍ତତୋ ଦେଵର୍ଷିସେଵିତା ।। ୪୨.

ଶିତୋଦ ହ୍ରଦରୁ ବାହାରି, ସେ ସୁପକ୍ଷ ପର୍ବତକୁ ଗଲା; ସୁପକ୍ଷରୁ ପୁଣ୍ୟୋଦକୁ, ତାପରେ ଦେବ ଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

ସୁପକ୍ଷକୂଟତଟଗା ତସ୍ମାଚ୍ଚ ସଂଶିତୋଦକା। ନିପପାତ ମହାଭାଗା ରମଣ୍ଯଂ ଶିଖିପର୍ଵ୍ଵତମ୍ ।। ୪୨.

ସୁପକ୍ଷ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ନେଇ, ସେ ଶୁଭ ନଦୀ ରମଣୀୟ ଶିଖି ପର୍ବତକୁ ଝରିଲା।

ଶିଖେଶ୍ଚ ପର୍ଵତାତ୍ କଙ୍କଂ କଙ୍କାଦ୍ଵୈଦୂର୍ଯ୍ଯପର୍ଵ୍ଵତମ୍। ଵୈଦୂର୍ଯ୍ଯାତ୍ କପିଲଂ ଶୈଲଂ ତସ୍ମାଚ୍ଚ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍ ।। ୪୨.

ଶିଖି ପର୍ବତରୁ ସେ କଙ୍କ ପର୍ବତକୁ, କଙ୍କରୁ ବୈଦୂର୍ୟ ପର୍ବତକୁ, ବୈଦୂର୍ୟରୁ କପିଳ ପର୍ବତକୁ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଗଲା।

ତସ୍ମାଦ୍ଗିରିଵରାତ୍ ପ୍ରାପ୍ତା ପିଞ୍ଜରଂ ଵରପର୍ଵ୍ଵତମ୍। ପିଞ୍ଜରାତ୍ ସରସଂ ଯାତା ତସ୍ମାଚ୍ଚ କୁମୁଦାଚଲମ୍ ।। ୪୨.

ସେଠାରୁ ସେ ପିଞ୍ଜର ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପର୍ବତକୁ ଗଲା; ପିଞ୍ଜରରୁ ଏକ ହ୍ରଦକୁ, ଏବଂ ସେଠାରୁ କୁମୁଦ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

ମଧୁମନ୍ତଂ ଜନଞ୍ଚୈଵ ମୁକୁଟଞ୍ଚ ଶିଲୋଚ୍ଚଯମ୍। ମୁକୁଟାଚ୍ଛୈଲଶିଖରାତ୍ କୃଷ୍ଣଂ ଯାତା ମହାଗିରିମ୍ ।। ୪୨.

ସେ ମଧୁମନ୍ତ, ଜନନ, ମୁକୁଟ ଓ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ମୁକୁଟ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ କୃଷ୍ଣ ନାମକ ମହାପର୍ବତକୁ ଗଲା।

କୃଷ୍ଣାତ୍ ଶ୍ଵେତଂ ମହାଶୈଲଂ ମହାନଗନିଷେଵିତମ୍। ଶ୍ଵେତାତ୍ ସହସ୍ରଶିଖରଂ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ପତିତା ପୁନଃ ।। ୪୨.

କୃଷ୍ଣ ପର୍ବତରୁ ସେ ଶ୍ୱେତ ମହାପର୍ବତକୁ ଗଲା, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ନଗର ଅଛି; ଶ୍ୱେତରୁ ପୁଣି ସେ ସହସ୍ରଶିଖର ନାମକ ପର୍ବତରେ ଝରିଲା।

ଅନେକାଭିଃ ସ୍ରଵନ୍ତୀଭିରାପ୍ଯାଯିତଜଲା ଶିଵା । ଏଵଂ ଶୈଲସହସ୍ରାଣି ସାଦଯନ୍ତୀ ମହାନଦୀ। ପାରିଜାତେ ମହାଶୈଲେ ନିପପାତାଶୁଗାମିନୀ ।। ୪୨.

ଅନେକ ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଶୁଭ ନଦୀ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ନେଇ, ହଜାର ହଜାର ପର୍ବତ ଅଟକାଇ ଚାଲି, ପରିଜାତ ମହାପର୍ବତକୁ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଝରିଲା।

ଅନେକନିର୍ଝରନଦୀ ଗୁହାସାନୁଷୁ ରାଜତେ। ତସ୍ଯ କୁକ୍ଷିଷ୍ଵନେକାସୁ ଭ୍ରାନ୍ତତୋଯା ତରଙ୍ଗିଣୀ ।। ୪୨.

ଅନେକ ଝରଣା ଓ ନଦୀ ସହିତ, ସେ ପର୍ବତର ଗୁହା ଓ ଢାଳିରେ ଉଜ୍ୱଳ; ତାଙ୍କର ଜଳ ଅନେକ ଧାରା ମଧ୍ୟରେ ଘୂରିଘୂରି ବହୁଛି।

ଵ୍ଯାହନ୍ଯମାନସଂଵେଗା ଗଣ୍ଡଶୈଲୈରନେକଶଃ। ସଂଵିଦ୍ଯମାନସଲିଲା ଗତା ଚ ଧରଣୀତଲେ ।। ୪୨.

ଅନେକ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ବାରମ୍ବାର ଆଘାତ ପାଇ, ତାଙ୍କର ଜଳ ଛିଟିଯାଇ, ସେ ଧରା ଉପରେ ପହଞ୍ଚିଲା।

କେତୁମାଲଂ ମହାଦ୍ଵୀପଂ ନାନାମ୍ଲେଚ୍ଛ ଗଣୈର୍ଯୁତମ୍ । ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀ ମହାଭାଗା ପ୍ରଯାତା ପଶ୍ଚିମାର୍ଣଵମ୍ ।। ୪୨.

କେତୁମାଳ ମହାଦ୍ବୀପକୁ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାର ବିଦେଶୀ ଲୋକମାନେ ରହୁଛନ୍ତି, ଏହି ମହାନଦୀ ଜଳରେ ବୁଡାଇ ଦେଇ, ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ଯାଇପାରିଲା ।

ସୁଵର୍ଣଚିତ୍ରପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ସୁପାର୍ଶ୍ଵେଽପ୍ଯୁତ୍ତରେ ଗିରୌ । ମେରୋଶ୍ଚିତ୍ରମହାପାଦେ ମହାସତ୍ତ୍ଵନିଷେଵିତେ ।। ୪୨.

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପାର୍ଶ୍ୱ ଥିବା ଉତ୍ତର ପାହାଡ଼, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ବଡ଼ ପାଦ, ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆସନ୍ତି—

ମେରୁକୂଟତଟାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟା ପଵନେନେରିତୋଦକା। ଅନେକାଭୋଗଵକ୍ରାଙ୍ଗୀ କ୍ଷିପ୍ଯମାଣା ନଭସ୍ତଲେ ।। ୪୨.

ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ତଳୁଠାରୁ ତଳେ ପଡ଼ି, ବାତାସରେ ଚାଳିତ ଏହି ନଦୀର ଜଳ, ବହୁ ବେଙ୍କା ଓ ମୁଡ଼ା ହୋଇ, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଉଡ଼ିଗଲା ।

ଷଷ୍ଟିଯୋଜନସାହସ୍ରେ ନିରାଲମ୍ବେଽମ୍ବରେ ଶୁଭେ। ଵିକୀର୍ଯମାଣା ମାଲେଵ ନିପପାତ ମହାନଦୀ ।। ୪୨.

ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂର, ନିରାଧାର ଶୁଭ୍ର ଆକାଶରେ, ମାଳା ପରି ବିକିରଣ ହେଇ, ଏହି ମହାନଦୀ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲା ।

ଏଵଂ କୂଟତଟୈର୍ଭ୍ରଷ୍ଟା ନୈକୈର୍ଦେଵର୍ଷିସେଵିତୈଃ। ଵିକୀର୍ଯମାଣସଲିଲା ନୈକପୁଷ୍ପୋଡୁପୋତ୍କଚା ।। ୪୨.

ଏଭଳି, ବହୁ ଶିଖର ତଳୁଠାରୁ ପଡ଼ି, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠି ଆସନ୍ତି, ଏହି ନଦୀର ଜଳ ବିକିରଣ ହେଇ, ବହୁ ଫୁଲ ଓ ତାରା ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ହେଲା ।

ନାନାରତ୍ନଵନୋଦ୍ଦେଶମରଣ୍ଯଂ ସଵିତୁର୍ଵ୍ଵନମ୍। ମହାଵନଂ ମହାଭାଗା ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ।। ୪୨.

ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଅଟ, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଜଙ୍ଗଲ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଟ, ଏବଂ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ, ଏହି ମହାଭାଗ ନଦୀ ଜଳରେ ବୁଡାଇ ଦେଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଘୂଞ୍ଚିଲା ।

ସରୋଵରଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ମହାଭାଗନିଷେଵିତମ୍। ତତ୍ରାଵିଵେଶ କଲ୍ଯାଣୀ ମହାଭଦ୍ରଂ ସିତୋଦକା ।। ୪୨.

ସେଠାରେ, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ନଦୀ, ଏକ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ହ୍ରଦକୁ, ଯେଉଁଠି ମହାଭାଗମାନେ ଆସନ୍ତି, ପ୍ରବେଶ କଲା ।

ଭଦ୍ରସୋମେତି ନାମ୍ନା ହି ମହାପାରା ମହାଜଵା। ମହାନଦୀ ମହାପୁଣ୍ଯା ମହାଭଦ୍ରା ଵିନିର୍ଗତା ।। ୪୨.

ଭଦ୍ରସୋମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବଡ଼ ଓ ତେଜସ୍ବୀ, ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଭଦ୍ର ନଦୀ ବାହାରିଲା ।

ନୈକନିର୍ଝରଵପ୍ରାଢ୍ଯା ଶଂଖକୂଟତଟେ ତୁ ସା। ତତ୍ର କୂଟେ ଗିରିତଟେ ନିପପାତାଶୁଗାମିନୀ ।। ୪୨.

ଅନେକ ଝରଣା ଓ ଗହ୍ୱର ଥିବା, ଶଂଖ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ, ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ ତଳକୁ ଏହି ତେଜସ୍ବୀ ନଦୀ ପଡ଼ିଲା ।

ଶଂଖକୂଟତଟାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟା ପପାତ ଵୃଷପର୍ଵ୍ଵତମ୍। ଵୃଷପର୍ଵ୍ଵତାଦ୍ଵତ୍ସଗିରିଂ ନାଗଶୈଲଂ ତତୋ ଗତା ।। ୪୨.

ଶଂଖ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ତଳୁଠାରୁ ପଡ଼ି, ଏହି ନଦୀ ବୃଷପର୍ବତକୁ ଗଲା; ବୃଷପର୍ବତରୁ ଭଟ୍ସଗିରିକୁ, ତାପରେ ନାଗଶୈଳକୁ ଗଲା ।

ତସ୍ମାନ୍ନୀଲଂ ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଵର୍ଷପର୍ଵ୍ଵତମ୍। ନୀଲାତ୍ କପିଞ୍ଜଲଞ୍ଚୈଵ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲଂ ଚ ନିମ୍ନଗା ।। ୪୨.

ସେଠାରୁ ନୀଳ ପାହାଡ଼, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ବର୍ଷପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ନୀଳରୁ କପିଞ୍ଜଳ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳକୁ ଏହି ନଦୀ ଗଲା ।

ତତଃ ପରଂ ମହାନୀଲଂ ହେମଶ୍ରୃଙ୍ଗଞ୍ଚ ସା ଯଯୌ । ହେମଶ୍ରୃଙ୍ଗାଦ୍ଗତା ଶ୍ଵେତଂ ଶ୍ଵେତାଚ୍ଚ ସୁନଗଂ ଯଯୌ ।। ୪୨.

ତାପରେ ମହାନୀଳ ଏବଂ ହେମଶୃଙ୍ଗକୁ ଗଲା; ହେମଶୃଙ୍ଗରୁ ଶ୍ୱେତ, ଶ୍ୱେତରୁ ସୁନଗକୁ ଗଲା ।

ସୁନଗାତ୍ ଶତଶ୍ରୃଙ୍ଗଞ୍ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ସା ମହାନଦୀ। ଶତଶ୍ରୃଙ୍ଗାନ୍ମହାଶୈଲଂ ପୁଷ୍କରଂ ପୁଷ୍ପମଣ୍ଡିତମ୍ ।। ୪୨.

ସୁନଗରୁ ଶତଶୃଙ୍ଗକୁ, ଏହି ମହାନଦୀ ପହଞ୍ଚିଲା; ଶତଶୃଙ୍ଗରୁ ମହାପାହାଡ଼, ପୁଷ୍କରକୁ, ଯେଉଁଠି ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ।

ପୁଷ୍କରାଚ୍ଚ ମହାଶୈଲଂ ଦ୍ଵିରାଜଂ ସୁମହାବଲମ୍ । ଵରାହପର୍ଵ୍ଵତଂ ତସ୍ମାନ୍ମଯୂରଞ୍ଚ ଶିଲୋଚ୍ଚଯମ୍ ।। ୪୨.

ପୁଷ୍କରରୁ ମହାପାହାଡ଼ ଦ୍ବିରାଜକୁ, ଯାହା ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତାପରେ ବରାହ ପାହାଡ଼, ଏବଂ ମୟୂର ଶିଳାଶିଖରକୁ ଗଲା ।

ମଯୂରାଚ୍ଚୈକଶିଖରଂ କନ୍ଦରୋଦରମଣ୍ଡିତମ୍ । ଜାରୁଧିଂ ଶୈଲ ଶିଖରଂ ନିପପାତାଶୁଗାମିନୀ ।। ୪୨.

ମୟୂରରୁ ଏକ ଶିଖର, ଗୁହା ଓ ଗହ୍ୱରରେ ଶୋଭିତ; ଜାରୁଧି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ଏହି ତେଜସ୍ବୀ ନଦୀ ପଡ଼ିଲା ।

ଏଵଂ ଗିରିସହସ୍ରାଣି ଦାରଯନ୍ତୀ ମହାନଦୀ। ତ୍ରିଶ୍ରୃଙ୍ଗଂ ଶ୍ରୃଙ୍ଗକଲିଲଂ ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତଂ ଗତା ।। ୪୨.

ଏଭଳି, ହଜାର ହଜାର ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗି, ଏହି ମହାନଦୀ ତିନି ଶିଖର ଥିବା ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼, ଶିଖରରେ ଭିଡ଼ିତ, ଟ୍ରିଶୃଙ୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲା ।

ତ୍ରିଶ୍ରୃଙ୍ଗତଟଵିଭ୍ରଷ୍ଟା ମହାଭାଗନିଷେଵିତା। ମେରୁକୂଟତଟାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟା ପଵନେନେରିତୋଦକା ।। ୪୨.

ଟ୍ରିଶୃଙ୍ଗର ଶିଖର ତଳୁଠାରୁ ପଡ଼ି, ମହାଭାଗମାନେ ଯେଉଁଠି ଆସନ୍ତି, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ତଳୁଠାରୁ, ବାତାସରେ ଚାଳିତ ଏହି ନଦୀର ଜଳ—

ଵିରୁଦ୍ଧଂ ପର୍ଵତଵରଂ ପପାତ ଵିମଲୋଦକା। ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀ ମହାଭାଗା ପ୍ରଯାତା ପଶ୍ଚିମାର୍ଣଵମ୍ ।। ୪୨.

ବିରୋଧୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଥିବା ନଦୀ ପଡ଼ିଲା; ମହାଭାଗ ଭୂମିକୁ ଜଳରେ ବୁଡାଇ ଦେଇ, ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ଯାଇପାରିଲା ।

ସୁଵର୍ଣଭୁଵି ପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ସୁପାର୍ଶ୍ଵେପ୍ଯୁତ୍ତରେ ଗିରୌ ୪୨.

ସୁବର୍ଣ୍ଣଭୂମି ପାଖରେ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅଛି।

କନ୍ଦରୋଦରଵିଭ୍ରଷ୍ଟା ତସ୍ମାଦପି ତରଙ୍ଗିଣୀ। ନୈକଭୋଗା ପପାତୋର୍ଵୀଂ ଚିତ୍ରପୁଷ୍ପୋଢୁପୋତ୍କଚା ।। ୪୨.

ସେଠାରୁ ପାହାଡ଼ର କନ୍ଦରା ଭିତରୁ ଏକ ନଦୀ ନିମ୍ନକୁ ପଡ଼ି, ଅନେକ ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ଅସ୍ତି।