ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତୌ କାମରୂପିଣୌ ଘୋରୌ ଵିକୃତାଜ୍ଞୌ ସ୍ଵଭାଵତଃ। ରୂପାନୁରୂପୈରାହାରୈଃ ପ୍ରଭଵେତାମୁଭାଵପି ॥ ୮.

ସେଇ ଦୁଇଁଜଣ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ସ୍ଵଭାବରେ ବିକୃତ ମନ ଥିଲେ, ନିଜ ରୂପ ଅନୁଯାୟୀ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଅଧିକ କରିପାରନ୍ତି ।

ଦେଵା ସୁରାନୃଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ କିନ୍ନରାନପି। ପିଶାଚାଂଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପନ୍ନଗାନ୍ ପକ୍ଷିଣଃ ପଶୂନ୍ ॥ ୮.

ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ପିଶାଚ, ମଣିଷ, ସର୍ପ, ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ—

ଭକ୍ଷାର୍ଥମପି ଲିପ୍ସନ୍ତୌ ସର୍ଵତସ୍ତୌ ନିଶାଚରୌ। ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ତୁ ଵରୌ ଚୈଵ ଧୃତୌ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଵଧ୍ଯତାମ୍ ॥ ୮.

ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଲାଗି ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ନିଶାରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ଏବଂ ସହଜରେ ବଧ୍ୟ ହେବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଲେ ।

ଯକ୍ଷସ୍ତୁ ନ କଦାଚିଦ୍ଵୈ ନିଶୀଥୈ ହ୍ଯେକକଶ୍ଚିରମ୍। ଆହାରଂ ସ ପରୀପ୍ସନ୍ ଵୈ ଶବ୍ଦେନାନୁଚଚାର ହ ॥ ୮.

ଯକ୍ଷଟିଏ କେବେ ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ଏକାକି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁରିବାକୁ ଯାଏନି; ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜି ଚାଲିବା ସମୟରେ ସେ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା।

ଆସସାଦ ପିଶାଚୌ ଦ୍ଵୌ ଜନ୍ତୁଚଣ୍ଡୌ ଚ ତାଵୁଭୌ। ପିଙ୍ଗାକ୍ଷାଵୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵରୋମାଣୌ ଵୃତ୍ତାକ୍ଷୌ ତୁ ସୁଦାରୂଣୌ ॥ ୮.

ସେଠାରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ଭୟଙ୍କର ପିଶାଚ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ସେମାନେ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ଉଠିଯାଇଥିବା କେଶ, ଗୋଲାକାର ଆଖି ଓ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ଅସୃଙ୍ମାଂସଵସାହାରୌ ପୁରୁଷାଦୌ ମହାବଲୌ। କନ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ସହିତୌ ତୌ ତୁ ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା ॥ ୮.

ସେମାନେ ରକ୍ତ, ମାଂସ ଓ ଚର୍ବି ଖାଉଥିବା, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନବ ଖାଦ୍ୟକ, ଦୁଇଜଣ କନ୍ୟା ସହିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।

ଦ୍ଵେ କନ୍ଯେ କାମରୂପିଣ୍ଯୌ ତଦାଚାରେ ଚ ତେ ଶୁଭେ। ଆହାରାର୍ଥମଟନ୍ତୌ ତୌ କନ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ସହିତାଵୁଭୌ ॥ ୮.

ସେ ଦୁଇଜଣ କନ୍ୟା ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଲେ ସେମିତି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ଭଲ ଆଚରଣରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଘୁରୁଥିଲେ।

ତେଽପଶ୍ଯନ୍ ରାକ୍ଷସଂ ତତ୍ର କାମରୂପଂ ମହାବଲମ୍। ସହସା ସନ୍ନିପାତେ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈଵ ପରସ୍ପରମ୍ ॥ ୮.

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏକ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ବଦଳାଇପାରେ ଓ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ହଠାତ୍ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ସମୟରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିଲେ।

ରକ୍ଷମାଣୌ ତତୋଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପରସ୍ପରଜିଘୃକ୍ଷଵଃ। ପିତରାଵୂଚତୁଃ କନ୍ଯେ ଯୁଵାମାନଯତ ଦ୍ରୁତମ୍ ॥ ୮.

ପରସ୍ପରକୁ ଧରିବା ଓ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ବାପା କନ୍ୟାମାନେକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣ।'

ଜୀଵଗ୍ରାହଂ ଵିଗୃହ୍ଯୈନଂ ଵିସ୍ଫୁରନ୍ତଂ ପଦେ ପଦେ। ତତଃ ସମଭିସୃତ୍ଯୈନଂ କନ୍ଯେ ଜଗୃହତୁସ୍ତଦା। ଗୃହୀତ୍ଵା ହସ୍ତଯୋସ୍ତାଭ୍ଯାମାନୀତେ ପିତୃସଂସଦି ॥ ୮.

ତାଙ୍କୁ ସଜୀବ ଅବସ୍ଥାରେ ଧରି, ଯଦିଓ ସେ ପ୍ରତି ପଦକୁ ହଁସିଲା, କନ୍ୟାମାନେ ଆଗକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ତାଙ୍କୁ ବାପାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣିଲେ।

ତାଭ୍ଯାଂ କରେ ଗୃହୀତଂ ତଂ ପିଶାଚମଥ ରାକ୍ଷସମ୍। ପୃଚ୍ଛତାଂ କୋଽସି କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ସ ଚ ସର୍ଵମଭାଷତ ॥ ୮.

ସେ ଦୁଇଜଣ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ହାତରେ ରାକ୍ଷସ-ପିଶାଚକୁ ଧରି ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? କାହାର?' ସେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲା।

ତସ୍ଯ କର୍ମାଭିଵିଜ୍ଞାତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୌ ରାକ୍ଷସର୍ଷଭୌ। ଅଜଞ୍ଚ ଶଣ୍ଡଂ ତସ୍ଯୈତେ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତାଂ ସୁତେ। ତୌ ତୁଷ୍ଟୌ କର୍ମଣା ତସ୍ଯ କନ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଦଦତୁଃ ସୁତେ ॥ ୮.

ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣି, ସେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅଜ ଓ ଶଣ୍ଡକୁ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୁଇ କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦେଲେ।

ପୈଶାଚେଵ ଵିଵାହେନ ସୁଦତ୍ଯା ବୁଦ୍ଧଵାହନଃ। ଅଜଃ ଖଣ୍ଡଶ୍ଚ ତାଭ୍ଯାଂ ତୌ ତଦାଶ୍ରାଵଯତାଂ ଧନମ୍ ॥ ୮.

ପିଶାଚ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧବାହନ ସୁଦତୀକୁ ପାଇଲେ, ଏବଂ ଅଜ ଓ ଖଣ୍ଡ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ସେଇ ସମୟରେ ଧନ ଲାଗିଲେ।

ଇଯଂ ବ୍ରହ୍ମଧନା ନାମ ମମ କନ୍ଯା ହ୍ଯଲୋମିକା । ବ୍ରହ୍ମସତ୍ତ୍ଵଧନାହାରା ଇତି ଖଣ୍ଡୋଭ୍ଯଭାଷତ ॥ ୮.

'ଏହି ମୋର କନ୍ୟା ଅଲୋମିକା, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମଧନା ବୋଲାଯାଏ, ଯାହାର ଜୀବିକା ବ୍ରହ୍ମପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଧନରେ ନିର୍ଭର କରେ,' ବୋଲି ଖଣ୍ଡ କହିଲେ।

ଇଯଂ ଜନ୍ତୁଧନା ନାମ କନ୍ଯା ସର୍ଵାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ। ଜନ୍ତଵୋଽସ୍ଯା ଧନାହାରାସ୍ତାଵଶ୍ରାଵଯତାଂ ଧନମ୍ ॥ ୮.

'ଏହି ମୋର କନ୍ୟା, ଯାହାକୁ ଜନ୍ତୁଧନା ବୋଲାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦରୀ; ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଧନରେ ନିର୍ଭର କରେ।' ଏଭଳି ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଧନ ଘୋଷଣା କଲେ।

ସର୍ଵାଙ୍ଗକେଶୀ ନାମ୍ନା ଚ କନ୍ଯା ଜନ୍ତୁଧନା ତଥା। ଅକର୍ଣାନ୍ତାପ୍ଯରୋମା ଚ କନ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଧନା ତୁ ଯା ॥ ୮.

ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ କେଶ ଥିବା କନ୍ୟା ହେଉଛି ଜନ୍ତୁଧନା, ଏବଂ କାନ ନଥିବା ଓ କେଶ ନଥିବା କନ୍ୟା ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମଧନା।

ବ୍ରହ୍ମଧନଂ ପ୍ରସୂତା ସା ଧନାନାଚ୍ଚୈଵ କନ୍ଯକା। ଏଵଂ ପିଶାଚକନ୍ଯେ ତେ ମିଥୁନେ ଦ୍ଵେ ପ୍ରସୂଯତାମ୍। ତଯୋଃ ପ୍ରଜାଵିସର୍ଗଞ୍ଚ ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ନିବୋଧତ ॥ ୮.

ବ୍ରହ୍ମଧନା ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଧନନା ମଧ୍ୟ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏଭଳି, ସେ ଦୁଇ ପିଶାଚ କନ୍ୟା ଦୁଇଟି ଦମ୍ପତିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବିବରଣୀ ଶୁଣ।

ହେତିଃ ପ୍ରହେତିରୁଗ୍ରଶ୍ଚ ପୌରୁଷେଯୋ ଵଧସ୍ତଥା। ଵିସ୍ଫୂର୍ଜିଶ୍ଚୈଵ ଵାତଶ୍ଚ ଆପୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୮.

ହେତି, ପ୍ରହେତି, ଉଗ୍ର, ପୌରୁଷେୟ, ବଧ, ବିସ୍ଫୁର୍ଜି, ବାତ, ଆପ, ଓ ବ୍ୟାଘ୍ର—ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ।

ସର୍ପଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସା ହ୍ଯେତେ ଯାତୁଧାନାତ୍ମଜା ଦଶ। ସୂର୍ଯସ୍ଯାନୁଚରା ହ୍ଯେତେ ସହ ତେନ ଭ୍ରମନ୍ତି ଚ ॥ ୮.

ଏବଂ ସର୍ପ; ଏହି ଦଶଜଣ ହେଉଛନ୍ତି ଯାତୁଧାନ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ପୁଅ। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସହଚର ଏବଂ ସେଉଁଥିରେ ଘୁରୁଥିଲେ।

ହେତିପୁତ୍ରସ୍ତଥା ଲଙ୍କୁର୍ଲଙ୍କୋର୍ଦ୍ଵାଵେଵ ଚାତ୍ମଜୌ। ମାଲ୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ସୁମାଲୀ ଚ ପ୍ରହେତିତନଯାନ୍ ଶ୍ରୃଣୁ। ପ୍ରହେତିତନଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପୁଲୋମା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ ୮.

ହେତିଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଲଙ୍କୁ, ଲଙ୍କୁଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରହେତିଙ୍କ ପୁଅ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ଓ ସୁମାଳି। ଏବେ ପ୍ରହେତିଙ୍କ ଅନ୍ୟ ପୁଅ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପୁଲୋମା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଵଧପୁତ୍ରୋ ନିକୁମ୍ଭଶ୍ଚ କ୍ରୂରୋ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଃ। ଵାତପୁତ୍ରୋ ଵିରାଗସ୍ତୁ ଆପପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଜମ୍ବୁକଃ ॥ ୮.

ବଧଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ନିକୁମ୍ଭ, ଯିଏ ଏକ କ୍ରୂର ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ; ବାତଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ବିରାଗ, ଏବଂ ଆପଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଜମ୍ବୁକ।

ଵ୍ଯାଘ୍ରପୁତ୍ରୋ ନିରାନନ୍ଦୋ ଜନ୍ତୂନାଂ ଵିଘ୍ନକାରକଃ। ଇତ୍ଯେତେ ଵୈ ପରିକ୍ରାନ୍ତାଃ କ୍ରୂରାଃ ସର୍ଵେ ତୁ ରାକ୍ଷସାଃ ॥ ୮.

ବାଘର ପୁଅ ନିରାନନ୍ଦ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ; ଏହି ସମସ୍ତେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ କ୍ରୁର ରାକ୍ଷସ।

କୀର୍ତିତା ଯାତୁଧାନାସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଧାନାନ୍ ନିବୋଧତ। ଯଜ୍ଞଃ ପିତା ଧୁନିଃ କ୍ଷେମୋ ବ୍ରହ୍ମା ପାପୋଽଥ ଯଜ୍ଞହା ॥ ୮.

ଯାତୁଧାନମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଏବେ ବ୍ରହ୍ମଧାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କର ବାପା, ଧୁନି ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ, ବ୍ରହ୍ମା ଅପବିତ୍ର, ଯଜ୍ଞହା ହେଉଛି ଯଜ୍ଞକୁ ନାଷ୍ଟ କରୁଥିବା।

ସ୍ଵାକୋଟକଃ କଲିଃ ସର୍ପୋ ବ୍ରହ୍ମଧାନାତ୍ମଜା ଦଶ। ସ୍ଵସାରୋ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ୍ଯସ୍ତେଷାଞ୍ଚେମାଃ ସୁଦାରୁଣାଃ ॥ ୮.

ସ୍ୱାକୋଟକ, କଳି, ସର୍ପ ଓ ବ୍ରହ୍ମଧାନଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ; ତାଙ୍କର ଭଉଣୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସୀ। ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର।

ରକ୍ତକର୍ଣା ମହାଜିହ୍ଵାଽକ୍ଷଯା ଚୈଵୋପହାରିଣୀ। ଏତାସାମନ୍ଵଯେ ଜାତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସାଃ ॥ ୮.

ରକ୍ତକର୍ଣ୍ଣା, ମହାଜିହ୍ୱା, ଅକ୍ଷୟା ଓ ଉପହାରିଣୀ—ଏମାନେ ଯେଉଁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ହେଇ ଜନ୍ମିଲେ।

ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକତରୁଷ୍ଵେତେ ପ୍ରାଯଶସ୍ତୁ କୃତାଲଯାଃ। ଇତ୍ଯେତେ ରାକ୍ଷସାଃ କ୍ରାନ୍ତା ଯକ୍ଷସ୍ଯାପି ନିବୋଧତ ॥ ୮.

ଏମାନେ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଳେଷ୍ମାତକ ଗଛରେ ନିବାସ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ରାକ୍ଷସମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ। ଏବେ ଯକ୍ଷ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଚକମେଽପ୍ସରସଂ ଯକ୍ଷ ପଞ୍ଚସ୍ଥୂଲାଂ କ୍ରତୁସ୍ଥଲୀମ୍। ତାଂ ଲିପ୍ସୁଶ୍ଚିନ୍ତମାନଶ୍ଚ ନନ୍ଦନଂ ସ ଚଚାର ହ ॥ ୮.

ଏକ ଯକ୍ଷ କ୍ରତୁସ୍ଥଳୀ ନାମକ ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ, ସେ ପାଞ୍ଚ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ପାଇବା ଆଶାରେ ଓ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଘୁରୁଥିଲେ।

ଵୈଭ୍ରାଜଂ ସୁରଭିଞ୍ଚୈଵ ତଥା ଚୈତ୍ରରଥଞ୍ଚ ଯତ୍। ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ନନ୍ଦନେ ତସ୍ମିନ୍ନପ୍ସରୋଭିଃ ସହାସତୀମ୍ ॥ ୮.

ସେଠାରେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ, ସେ ବୈଭ୍ରାଜ, ସୁରଭି ଓ ଚୈତ୍ରରଥଙ୍କୁ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ।

ନୋପାଯଂ ଵିନ୍ଦତେ ତତ୍ର ତସ୍ଯା ଲାଭାଯ ଚିନ୍ତଯନ୍। ଦୂଷିତଃ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ କର୍ମ୍ମଣା ତେନ ଦୂଷିତଃ ॥ ୮.

ତାଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ନିଜ ରୂପ ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର ହେଲେ।