ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସୁମେଧେ ଧାତୁଚିତ୍ରାଢ୍ଯେ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରେ ମେଘସନ୍ନିଭେ। ନୈକୋଦରଦରୀଵପ୍ରନିକୁଞ୍ଜୈଶ୍ଚୋପଶୋଭିତେ ।। ୩୯.

ସୁମେଧ ପାହାଡ଼, ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଅନେକ ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ଵସୂନାଞ୍ଚ ରୁଦ୍ରାଣାଞ୍ଚାମିତୌଜସାମ୍। ତତ୍ରାଯତନଵିନ୍ଯାସା ରମ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାଶ୍ଵିନୋରପି ।। ୩୯.

ସେଠି ଅଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ଅମିତ ଶକ୍ତିର ରୁଦ୍ରମାନେ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କର ରମ୍ୟ ଆୟତନ ଅଛି।

ସ୍ଥାନାନି ସିଦ୍ଧୈର୍ଦେଵାନାଂ ସ୍ଥାପିତାନି ନଗୋତ୍ତମେ। ତତ୍ର ପୂଜାପରା ନିତ୍ଯଂ ଯକ୍ଷ ଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ ।। ୩୯.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ଆସନ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ସେଠି ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସଦା ପୂଜାରେ ଲଗିଥିବା।

ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୀ ସ୍ଫୀତା ହେମକକ୍ଷେ ନଗୋତ୍ତମେ। ଅଶୀତ୍ଯାମରପୁର୍ଯ୍ଯାଭା ମହାପ୍ରାକାରତୋରଣା ।। ୩୯.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଫୁଲିଥିବା ନଗର ହେମକକ୍ଷ ଅଛି, ଏହା ଏଠି ଅଶୀ ଦିବ୍ୟନଗର ସମାନ ମହାପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ସିଦ୍ଧା ହ୍ଯପତ୍ତନା ନାମ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଯୁଦ୍ଧ ଶାଲିନଃ। ଯେଷାମଧିପତିର୍ଦେଵୋ ରାଜରାଜଃ କପିଞ୍ଜଲଃ ।। ୩୯.

ସିଦ୍ଧମାନେ ଅପତ୍ତନା ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଦେବ କପିଞ୍ଜଳ, ରାଜାରାଜ।

ଅନଲେ ରାକ୍ଷସାଵାସାଃ ପଞ୍ଚକୂଟେଽପି ଦାନଵାଃ। ଊର୍ଜିତା ଦେଵରିପଵୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୯.

ଅନଳ ପାହାଡ଼ରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସନ୍ତି, ପଞ୍ଚକୁଟ ପାହାଡ଼ରେ ଦାନବମାନେ ବସନ୍ତି; ଏମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ।

ଶତଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ପୁରଶତଂ ଯକ୍ଷାଣାମମିତୌଜସାମ୍। ତାମ୍ରାଭେ କାଦ୍ରଵେଯସ୍ଯ ତକ୍ଷକସ୍ଯ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ ।। ୩୯.

ଶତଶ୍ରିଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ ଅମିତ ଶକ୍ତିର ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଶତଟି ନଗର ଅଛି, ଏବଂ କଦ୍ରୁପୁତ୍ର ତକ୍ଷକଙ୍କର ତାମ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀ।

ଵିଶାଖେ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠେ ନୈକଵପ୍ରଦରୀଶୁଭେ। ଗୁହାନିରତଵାସସ୍ଯ ଗୁହସ୍ଯାଯତନଂ ମହତ୍ ।। ୩୯.

ବିଶାଖ ପାହାଡ଼, ଅନେକ ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଗୁହାରେ ଆନନ୍ଦ ନେଉଥିବା ଗୁହାଙ୍କର ବଡ଼ ଆସନ ଅଛି।

ଶ୍ଵେତୋଦରେ ମହାଶୈଲେ ମହାଭଵନମଣ୍ଡିତେ। ପୁରଂ ଗରୁଢପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୁନାଭସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୩୯.

ଶ୍ୱେତୋଦର ମହାପାହାଡ଼, ମହାଭବନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଗାରୁଡ଼ପୁତ୍ର ସୁନାଭ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ପିଶାଚକେ ଗିରିଵରେ ହର୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରାସାଦ ମଣ୍ଡିତମ୍। ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵଚରିତଂ କୁବେରଭଵନଂ ମହତ୍ ।। ୩୦.

ପିଶାଚ ପାହାଡ଼ରେ ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାଲିଥିବା, ମନ୍ଦିର ଓ ମହଲରେ ସଜିଥିବା ଏକ ଭବ୍ୟ କୁବେରଙ୍କର ଗୃହ ଅଛି।

ହରିକୂଟେ ହରିର୍ଦେଵଃ ସର୍ଵଭୂତନମସ୍କୃତଃ। ପ୍ରଭାଵାତ୍ତସ୍ଯ ଶୈଲୋଽସୌ ମହାନାଭଃ ପ୍ରକାଶତେ ।। ୩୯.

ହରିକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ, ହରି ଦେବତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଭଲଭାବରେ ଚମକେ।

କୁମୁଦେ କିନ୍ନରାଵାସା ଅଞ୍ଜନେ ଚ ମହୋରଗାଃ। କୃଷ୍ଣେ ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵନଗରା ମହାଭଵନଶାଲିନଃ ।। ୩୯.

କୁମୁଦ ପାହାଡ଼ରେ କିନ୍ନରମାନେ ବସନ୍ତି; ଅଞ୍ଜନାରେ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ରହନ୍ତି; କୃଷ୍ଣ ପାହାଡ଼ରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ସହର ଓ ଭବ୍ୟ ମହଲ ସହିତ ବସନ୍ତି।

ପାଣ୍ଡୁରେ ଚାରୁଶିଖରେ ମହାପ୍ରାକାରତୋରଣେ। ଵିଦ୍ଯାଧରପୁରଂ ତତ୍ର ମହାଭଵନମାଲିନମ୍ ।। ୩୯.

ପାଣ୍ଡୁର ପାହାଡ଼ର ଚମତ୍କାର ଚୁଡ଼ା, ବଡ଼ ପ୍ରାକାର ଓ ଦ୍ବାର ସହିତ, ଏଠାରେ ଭବ୍ୟ ମହଲରେ ଶୋଭିତ ଏକ ବିଦ୍ୟାଧର ସହର ଅଛି।

ସହସ୍ରଶିଖରେ ଶୈଲେ ଦୈତ୍ଯାନାମୁଗ୍ରକର୍ମ୍ମଣାମ୍। ପୁରାଣି ସମୁଦୀର୍ଣାନାଂ ସହସ୍ରଂ ହେମମାଲିନାମ୍ ।। ୩୯.

ସହସ୍ରଶିଖର ପାହାଡ଼ରେ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ହଜାରଟି ପୁରାତନ ସହର ରଖିଛନ୍ତି, ସବୁ ସହର ସୁନାରେ ଶୋଭିତ।

ମୁକୁଟେ ପନ୍ନଗାଵାସା ଅନେକାଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ। ପୁଷ୍ପକେ ଵୈ ମୁନିଗଣା ନିତ୍ଯମେଵ ମୁଦା ଯୁତାଃ ।। ୩୯.

ମୁକୁଟ ପାହାଡ଼ରେ ବହୁ ସର୍ପମାନେ ବସନ୍ତି; ପୁଷ୍ପକ ପାହାଡ଼ରେ ମୁନିମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି।

ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ଵାଯୋର୍ନାଗାଧିପସ୍ଯ ଚ। ସୁପକ୍ଷେ ପର୍ଵତଵରେ ଚତ୍ଵାର୍ଯ୍ଯାଯତନାନି ଚ ।। ୩୯.

ସୁପର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ରେ, ଭଲ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, ବୈବସ୍ବତ, ସୋମ, ବାୟୁ ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କର ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅଛି।

ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କିନ୍ନରୈର୍ଯକ୍ଷୈର୍ନ୍ନାଗୈର୍ଵିଦ୍ଯାଧରୋତ୍ତମୈଃ। ସିଦ୍ଧୈର୍ହି ତେଷୁ ସ୍ଥାନେଷୁ ନିତ୍ଯମିଷ୍ଟଃ ପ୍ରପୂଜ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସଦା ଆଦର ଓ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି।

ମର୍ଯ୍ଯାଦାପର୍ଵତେ ଶୁଭ୍ରେ ଦେଵକୂଟେ ନିବୋଧତ। ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ସିଖରେ ତସ୍ଯ କୂଟେ ଗିରିଵରସ୍ଯ ହ ।। ୪୦.

ଶୁଭ୍ର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼, ଦେବକୂଟର ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ଚୁଡ଼ା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଶିଖର।

ସମନ୍ତାଦ୍ଯୋଜନଶତଂ ମହାଭଵନମଣ୍ଡିତମ୍। ଜନ୍ମକ୍ଷେତ୍ରଂ ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।। ୪୦.

ଏହାର ଚାରିପାଖରେ ଶତ ଯୋଜନ ଯାଏଁ, ଭବ୍ୟ ମହଲରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏହା ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ବିନତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ର ଜନ୍ମସ୍ଥଳ।

ନୈକୈର୍ମହା ପକ୍ଷିଗଣୈର୍ଗାରୁଡୈଃ ଶୀଗ୍ରଵିକ୍ରମୈଃ। ସମ୍ପୂର୍ଣଵୀର୍ଯସମ୍ପନ୍ନୈର୍ଦମନୈରୁରଗାରିଭିଃ ।। ୪୦.

ଏଠାରେ ବହୁ ଗାରୁଡ଼ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସନ୍ତି, ତେବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦ୍ରୁତଗତି, ସର୍ପମାନେ ଦମନ କରୁଥିବା ଶୂରମାନେ।

ପକ୍ଷିରାଜସ୍ଯ ଭଵନଂ ପ୍ରଥମଂ ତନ୍ମହାତ୍ମନଃ। ମହାଵାଯୁପ୍ରଵେଶସ୍ଯ ଶାଲ୍ମଲି ଦ୍ଵୀପଵାସିନଃ ।। ୪୦.

ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କର ପ୍ରଥମ ମହଲ ଏଠାରେ ଅଛି, ମହାବାୟୁର ନିବାସ, ଶାଲମଲୀଦ୍ୱୀପର ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତି।

ତସ୍ଯୈଵ ଚାରୁମୂର୍ଧ୍ନସ୍ତୁ କୂଟେଷୁ ଚ ମହର୍ଦ୍ଧିଷୁ। ଦକ୍ଷିଣେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ସପ୍ତସ୍ଵପି ତୁ ଶୋଭିନଃ ।। ୪୦.

ଏହାର ଚମତ୍କାର ଚୁଡ଼ା, ବଡ଼ ଶ୍ରୀମୟ ପାହାଡ଼ର ମଧ୍ୟରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଜବ ସାତଟି ଚୁଡ଼ା ଅଛି, ସବୁ ଚୁଡ଼ା ଚମକୁଛି।

ସନ୍ଧ୍ଯାଭ୍ରାଭାଃ ସମୁଦିତା ରୁକ୍ମପ୍ରାକାରତୋରଣାଃ। ମହାଭଵନମାଲାଭିଃ ଶୋଭିତା ଦେଵନିର୍ମିତାଃ ।। ୪୦.

ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘର ଆଭା ପରି, ସୁନାର ପ୍ରାକାର ଓ ଦ୍ବାର ସହିତ, ଭବ୍ୟ ମହଲର ଶାରୀ ଦେଇ ଶୋଭିତ, ସବୁ ଦେବମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା।

ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣାଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତମାଯତାଃ। ସପ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରା ନର ନାରୀସମାକୁଲାଃ ।। ୪୦.

ତିରିଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଚାଳିଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ସାତଟି ଗନ୍ଧର୍ବ ସହର ଅଛି, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀର ଭିଡ଼ରେ ଭରିଯାଇଛି।

ଆଗ୍ନେଯା ନାମ ଗନ୍ଧର୍ଵା ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ। କୁବେରାନୁଚରା ଦୀପ୍ତାସ୍ତେଷାନ୍ତେ ଭଵନୋତ୍ତମାଃ ।। ୪୦.

ଆଗ୍ନେୟ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ, କୁବେରଙ୍କର ସହାୟକ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା, ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହଲ ସହର ଶେଷରେ ଅଛି।

ତସ୍ଯ ଚୋତ୍ତରକୂଟେଷୁ ଭୁଵନସ୍ଯ ମହାଗିରେଃ। ହର୍ମ୍ଯପ୍ରାସାଦବଦ୍ଧଂ ଚ ଉଦ୍ଯାନଵନଶୋଭିତମ୍ ।। ୪୦.

ସେହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଚୁଡ଼ାଗୁଡ଼ିକରେ, ମହଲ ଓ ପ୍ରାସାଦରେ ବନ୍ଧା ଏକ ସହର ଅଛି, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଅଟାରେ ଶୋଭିତ।

ପୁରମାଶୀଵିଷୈଃ ପୁର୍ଣଂ ମହାପ୍ରାକାରତୋରଣମ୍। ଵାଦିତ୍ରଶତନିର୍ଘୋଷୈରାନନ୍ଦିତଵନାନ୍ତରମ୍ ।। ୪୦.

ସହରଟି ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ରହିଥିବା, ବଡ଼ ପ୍ରାକାର ଓ ଦ୍ବାର ସହିତ, ଏହାର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳ ଶତ ଶତ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଶବ୍ଦରେ ଆନନ୍ଦିତ।

ଦୁଷ୍ପ୍ରସହ୍ଯମମିତ୍ରାଣାଂ ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନମଣ୍ଡଲମ୍। ନଗରଂ ସୈଂହିକେଯାନାମୁଦୀର୍ଣଂ ଦେଵଵିଦ୍ଵିଷାମ୍। ସିଦ୍ଧଦେଵର୍ଷିଚରିତଂ ଦେଵକୂଟେ ନିବୋଧତ ।। ୪୦.

ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ସାଂହିକେୟ ଦାନବମାନେ ତିରିଶ ଯୋଜନ ଚଉଁଡା ଏକ ନଗର ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଏହି ନଗର ଦେବକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ।

ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲ ମର୍ଯ୍ଯାଦାପର୍ଵତେ ଶୁଭେ। ମହାଭଵନମାଲାଭିର୍ନାନାଵର୍ଣାଭିରାଵୃତମ୍ ।। ୪୦.

ଦ୍ବିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱିତୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼ରେ ଏକ ମହାନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଭବନ ମାଳା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।