ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଉଲୂକୋ ରୋମଶଶ୍ଚୈଵ ମହାନେତ୍ରଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵିଦ୍ଯାଧରଵରାସ୍ତତ୍ର ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୯.

ଉଲୂକ, ରୋମଶ ଓ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାନେତ୍ର, ଏହି ଭିଦ୍ୟାଧର ମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରି, ସେଠାରେ ନିବାସ କରନ୍ତି।

ଵୈକଙ୍କେ ଶୈଲଶିଖରେ ହ୍ଯନ୍ତଃକନ୍ଦରନିର୍ଝରେ। ମହୋଚ୍ଚଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ରୁଚିରେ ରତ୍ନଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତେ ।। ୩୯.

ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ଭାଇକଙ୍କର ଶିଖରରେ, ତାହାର ଗୁହା ଓ ଝରଣା ମଧ୍ୟରେ, ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ରତ୍ନ ଓ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଅଛି।

ତତ୍ରାସ୍ତେ ଗାରୁଡିର୍ନିତ୍ଯଂ ଉରଗାରିର୍ଦୁରାସଦଃ। ମହାଵାଯୁଜଵଶ୍ଚଣ୍ଡଃ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୩୯.

ସେଠି ସର୍ପଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗାରୁଡ଼ ନିତ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ତିନି ମହାବାୟୁ ପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଶୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଶୂର ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ।

ମହାପ୍ରମାଣୈ ର୍ଵିକ୍ରାନ୍ତୈର୍ମହାବଲପରାକ୍ରମୈଃ। ସଶୈଲୋ ହ୍ଯାଵୃତଃ ସର୍ଵଃ ପକ୍ଷିଭିଃ ପନ୍ନଗାରିଭିଃ ।। ୩୯.

ସେହି ପାହାଡ଼ ସହିତ ସମସ୍ତ ଶିଖର ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀମାନେ, ସର୍ପଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।

କରଞ୍ଜେଽଭିରତୋ ନିତ୍ଯଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭୂତପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଵୃଷଭାଙ୍କୋ ମହାଦେଵଃ ଶଙ୍କରୋ ଯୋଗିନାଂ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୯.

କରଞ୍ଜ ପାହାଡ଼ରେ ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ ମହାଦେବ, ବୃଷଭ ଚିହ୍ନିତ ଶଙ୍କର, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଅଛନ୍ତି।

ନାନାଵେଷଧରୈର୍ଭୂତୈଃ ପ୍ରମଥୈଶ୍ଚ ଦୁରାସଦୈଃ। କରଞ୍ଜେ ସାନଵଃ ସର୍ଵେ ହ୍ଯଵକୀର୍ଣାଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୩୯.

କରଞ୍ଜ ପାହାଡ଼ର ସମସ୍ତ ଶିଖର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପର ଭୂତ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ପ୍ରମଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହିଛି।

ଵସୁଧାରେ ଵସୁମତାଂ ଵସୂନାମମିତୌଜସାମ୍। ଅଷ୍ଟାଵାଯତନାନ୍ଯାହୁଃ ପୂଜିତାନି ମହାତ୍ମନାମ୍ ।। ୩୯.

ବସୁଧାରା ଉପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସୁମାନେ ପୂଜିତ ଅଠଟି ଆୟତନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମହାତ୍ମାମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

ରତ୍ନଧାତୌ ଗିରିଵରେ ଋଷୀଣାଞ୍ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ସପ୍ତାଶ୍ରମାଣି ପୁଣ୍ଯାନି ସିଦ୍ଧାଵାସଯୁତାନି ଚ ।। ୩୯.

ରତ୍ନ ଓ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ, ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କର ସାତଟି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସନ୍ତି।

ମହାପ୍ରଜାପତେଃ ସ୍ଥାନଂ ହେମଶ୍ରୃଙ୍ଗୋ ନଗୋତ୍ତମେ। ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତନମସ୍କୃତମ୍ ।। ୩୦.

ହେମଶ୍ରିଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପୂଜିତ ଚତୁର୍ମୁଖ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଆସନ ଅଛି।

ଗଜଶୈଲେ ଭଗଵତୋ ନାନାଭୂତଗଣାଵୃତାଃ । ରୁଦ୍ରାଃ ପ୍ରମୁଦିତା ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତନମସ୍କୃତାଃ ।। ୩୯.

ଗଜଶୈଳ ପାହାଡ଼ରେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ରୁଦ୍ରମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ସୁମେଧେ ଧାତୁଚିତ୍ରାଢ୍ଯେ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରେ ମେଘସନ୍ନିଭେ। ନୈକୋଦରଦରୀଵପ୍ରନିକୁଞ୍ଜୈଶ୍ଚୋପଶୋଭିତେ ।। ୩୯.

ସୁମେଧ ପାହାଡ଼, ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଅନେକ ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ଵସୂନାଞ୍ଚ ରୁଦ୍ରାଣାଞ୍ଚାମିତୌଜସାମ୍। ତତ୍ରାଯତନଵିନ୍ଯାସା ରମ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାଶ୍ଵିନୋରପି ।। ୩୯.

ସେଠି ଅଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ଅମିତ ଶକ୍ତିର ରୁଦ୍ରମାନେ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କର ରମ୍ୟ ଆୟତନ ଅଛି।

ସ୍ଥାନାନି ସିଦ୍ଧୈର୍ଦେଵାନାଂ ସ୍ଥାପିତାନି ନଗୋତ୍ତମେ। ତତ୍ର ପୂଜାପରା ନିତ୍ଯଂ ଯକ୍ଷ ଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ ।। ୩୯.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ଆସନ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ସେଠି ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସଦା ପୂଜାରେ ଲଗିଥିବା।

ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୀ ସ୍ଫୀତା ହେମକକ୍ଷେ ନଗୋତ୍ତମେ। ଅଶୀତ୍ଯାମରପୁର୍ଯ୍ଯାଭା ମହାପ୍ରାକାରତୋରଣା ।। ୩୯.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଫୁଲିଥିବା ନଗର ହେମକକ୍ଷ ଅଛି, ଏହା ଏଠି ଅଶୀ ଦିବ୍ୟନଗର ସମାନ ମହାପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ସିଦ୍ଧା ହ୍ଯପତ୍ତନା ନାମ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଯୁଦ୍ଧ ଶାଲିନଃ। ଯେଷାମଧିପତିର୍ଦେଵୋ ରାଜରାଜଃ କପିଞ୍ଜଲଃ ।। ୩୯.

ସିଦ୍ଧମାନେ ଅପତ୍ତନା ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଦେବ କପିଞ୍ଜଳ, ରାଜାରାଜ।

ଅନଲେ ରାକ୍ଷସାଵାସାଃ ପଞ୍ଚକୂଟେଽପି ଦାନଵାଃ। ଊର୍ଜିତା ଦେଵରିପଵୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୯.

ଅନଳ ପାହାଡ଼ରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସନ୍ତି, ପଞ୍ଚକୁଟ ପାହାଡ଼ରେ ଦାନବମାନେ ବସନ୍ତି; ଏମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ।

ଶତଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ପୁରଶତଂ ଯକ୍ଷାଣାମମିତୌଜସାମ୍। ତାମ୍ରାଭେ କାଦ୍ରଵେଯସ୍ଯ ତକ୍ଷକସ୍ଯ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ ।। ୩୯.

ଶତଶ୍ରିଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ ଅମିତ ଶକ୍ତିର ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଶତଟି ନଗର ଅଛି, ଏବଂ କଦ୍ରୁପୁତ୍ର ତକ୍ଷକଙ୍କର ତାମ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀ।

ଵିଶାଖେ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠେ ନୈକଵପ୍ରଦରୀଶୁଭେ। ଗୁହାନିରତଵାସସ୍ଯ ଗୁହସ୍ଯାଯତନଂ ମହତ୍ ।। ୩୯.

ବିଶାଖ ପାହାଡ଼, ଅନେକ ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଗୁହାରେ ଆନନ୍ଦ ନେଉଥିବା ଗୁହାଙ୍କର ବଡ଼ ଆସନ ଅଛି।

ଶ୍ଵେତୋଦରେ ମହାଶୈଲେ ମହାଭଵନମଣ୍ଡିତେ। ପୁରଂ ଗରୁଢପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୁନାଭସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୩୯.

ଶ୍ୱେତୋଦର ମହାପାହାଡ଼, ମହାଭବନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଗାରୁଡ଼ପୁତ୍ର ସୁନାଭ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ନଗର ଅଛି।

ପିଶାଚକେ ଗିରିଵରେ ହର୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରାସାଦ ମଣ୍ଡିତମ୍। ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵଚରିତଂ କୁବେରଭଵନଂ ମହତ୍ ।। ୩୦.

ପିଶାଚ ପାହାଡ଼ରେ ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାଲିଥିବା, ମନ୍ଦିର ଓ ମହଲରେ ସଜିଥିବା ଏକ ଭବ୍ୟ କୁବେରଙ୍କର ଗୃହ ଅଛି।

ହରିକୂଟେ ହରିର୍ଦେଵଃ ସର୍ଵଭୂତନମସ୍କୃତଃ। ପ୍ରଭାଵାତ୍ତସ୍ଯ ଶୈଲୋଽସୌ ମହାନାଭଃ ପ୍ରକାଶତେ ।। ୩୯.

ହରିକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ, ହରି ଦେବତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଭଲଭାବରେ ଚମକେ।

କୁମୁଦେ କିନ୍ନରାଵାସା ଅଞ୍ଜନେ ଚ ମହୋରଗାଃ। କୃଷ୍ଣେ ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵନଗରା ମହାଭଵନଶାଲିନଃ ।। ୩୯.

କୁମୁଦ ପାହାଡ଼ରେ କିନ୍ନରମାନେ ବସନ୍ତି; ଅଞ୍ଜନାରେ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ରହନ୍ତି; କୃଷ୍ଣ ପାହାଡ଼ରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ସହର ଓ ଭବ୍ୟ ମହଲ ସହିତ ବସନ୍ତି।

ପାଣ୍ଡୁରେ ଚାରୁଶିଖରେ ମହାପ୍ରାକାରତୋରଣେ। ଵିଦ୍ଯାଧରପୁରଂ ତତ୍ର ମହାଭଵନମାଲିନମ୍ ।। ୩୯.

ପାଣ୍ଡୁର ପାହାଡ଼ର ଚମତ୍କାର ଚୁଡ଼ା, ବଡ଼ ପ୍ରାକାର ଓ ଦ୍ବାର ସହିତ, ଏଠାରେ ଭବ୍ୟ ମହଲରେ ଶୋଭିତ ଏକ ବିଦ୍ୟାଧର ସହର ଅଛି।

ସହସ୍ରଶିଖରେ ଶୈଲେ ଦୈତ୍ଯାନାମୁଗ୍ରକର୍ମ୍ମଣାମ୍। ପୁରାଣି ସମୁଦୀର୍ଣାନାଂ ସହସ୍ରଂ ହେମମାଲିନାମ୍ ।। ୩୯.

ସହସ୍ରଶିଖର ପାହାଡ଼ରେ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ହଜାରଟି ପୁରାତନ ସହର ରଖିଛନ୍ତି, ସବୁ ସହର ସୁନାରେ ଶୋଭିତ।

ମୁକୁଟେ ପନ୍ନଗାଵାସା ଅନେକାଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ। ପୁଷ୍ପକେ ଵୈ ମୁନିଗଣା ନିତ୍ଯମେଵ ମୁଦା ଯୁତାଃ ।। ୩୯.

ମୁକୁଟ ପାହାଡ଼ରେ ବହୁ ସର୍ପମାନେ ବସନ୍ତି; ପୁଷ୍ପକ ପାହାଡ଼ରେ ମୁନିମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି।

ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ଵାଯୋର୍ନାଗାଧିପସ୍ଯ ଚ। ସୁପକ୍ଷେ ପର୍ଵତଵରେ ଚତ୍ଵାର୍ଯ୍ଯାଯତନାନି ଚ ।। ୩୯.

ସୁପର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ରେ, ଭଲ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, ବୈବସ୍ବତ, ସୋମ, ବାୟୁ ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କର ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅଛି।

ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କିନ୍ନରୈର୍ଯକ୍ଷୈର୍ନ୍ନାଗୈର୍ଵିଦ୍ଯାଧରୋତ୍ତମୈଃ। ସିଦ୍ଧୈର୍ହି ତେଷୁ ସ୍ଥାନେଷୁ ନିତ୍ଯମିଷ୍ଟଃ ପ୍ରପୂଜ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସଦା ଆଦର ଓ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି।

ମର୍ଯ୍ଯାଦାପର୍ଵତେ ଶୁଭ୍ରେ ଦେଵକୂଟେ ନିବୋଧତ। ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ସିଖରେ ତସ୍ଯ କୂଟେ ଗିରିଵରସ୍ଯ ହ ।। ୪୦.

ଶୁଭ୍ର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼, ଦେବକୂଟର ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ଚୁଡ଼ା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଶିଖର।

ସମନ୍ତାଦ୍ଯୋଜନଶତଂ ମହାଭଵନମଣ୍ଡିତମ୍। ଜନ୍ମକ୍ଷେତ୍ରଂ ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।। ୪୦.

ଏହାର ଚାରିପାଖରେ ଶତ ଯୋଜନ ଯାଏଁ, ଭବ୍ୟ ମହଲରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏହା ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ବିନତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ର ଜନ୍ମସ୍ଥଳ।