ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯ ପର୍ଵତରାଜସ୍ଯ ପୂର୍ଵେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ମହୋଚିତମ୍। କୁମୁଞ୍ଚଂ ଶୈଲରାଜାନଂ ନୈକନିର୍ଝରକନ୍ଦରମ୍ ।। ୩୯.

ସେ ପାହାଡ଼ର ଆଗ ଦିଗରେ ବଡ଼ ଏବଂ ମହାନ କୁମୁଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଝରଣା ଓ ଗୁହା ଅଛି।

ତସ୍ଯ ଧାତୁଵିଚିତ୍ରେଷୁ କୂଟେଷୁ ବହୁଵିସ୍ତରାଃ। ଅଷ୍ଟୌ ପୁର୍ଯୋ ହ୍ଯୁଦୀର୍ଣାଶ୍ଚ ଦାନଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।। ୩୯.

ସେ ପାହାଡ଼ର ଧାତୁ ରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଶିଖର ଓ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳ ରେ, ମହାତ୍ମା ଦାନବ ମାନଙ୍କର ଏଠାରେ ଆଠଟି ବଡ଼ ନଗର ଅଛି।

ଵଜ୍ରକେ ପର୍ଵତେ ଚାପି ଅନେକଶିଖରୋଦରୈଃ। ଉଦୀର୍ଣା ରାକ୍ଷସାଵାସା ନରନାରୀସମାକୁଲାଃ ।। ୩୯.

ବଜ୍ରକ ପାହାଡ଼ର ଅନେକ ଶିଖର ଓ ଉପତ୍ୟକା ରେ, ରାକ୍ଷସ ମାନଙ୍କର ଉତ୍ତର ଅବସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ରେ ଭରିଯାଇଛି।

ନୀଲକା ନାମ ତେ ଘୋରା ରାକ୍ଷସାଃ କାମରୂପିଣଃ। ତତ୍ର ତେଽଭିରତା ନିତ୍ଯଂ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ନୀଳକ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଆକୃତି ବଦଳାଇପାରନ୍ତି, ସବୁବେଳେ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ ରେ ରହନ୍ତି, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ମହାନୀଲେଽପି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରେ ପୁରାଣି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ। ହଯାନନାନାଂ ଵିଖ୍ଯାତାଃ କିନ୍ନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।। ୩୯.

ମହାନୀଳ ପାହାଡ଼ରେ ପନ୍ଦରଟି ପୁରାତନ ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଘୋଡ଼ ମୁହଁ ଥିବା ଉଚ୍ଚ କିନ୍ନର ମାନଙ୍କର ନିବାସ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଦେଵସେନୋ ମହାବାହୁର୍ବଲମିନ୍ଦ୍ରାଦଯସ୍ତଥା। ତତ୍ର କିନ୍ନରରାଜାନୋ ଦଶପଞ୍ଚ ଚ ଗର୍ଵିତାଃ ।। ୩୯.

ଦେବସେନା, ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ପନ୍ଦରଟି ଗର୍ବିତ କିନ୍ନର ରାଜା ମାନେ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।

ସୁଵର୍ଣପାର୍ଶ୍ଵାଃ ପ୍ରାଯେଣ ନାନାପର୍ଣସମାକୁଲୈଃ। ବିଲପ୍ରଵେଶୈର୍ନଗରୈଃ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ ସୋଽଭ୍ଯଲଂକୃତଃ ।। ୩୯.

ସେ ପାହାଡ଼ର ଅଧିକାଂଶ ପାର୍ଶ୍ୱ ସୁନା ରେ ଢାକା, ନାନା ପତ୍ର ରେ ଭରି, ଗୁହା ମୁହଁ ଥିବା ନଗର ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ।

ଅତିଦାରୁଣା ଦୃଷ୍ଟିଵିଷା ହ୍ଯଗ୍ନିକୋପା ଦୁରାସଦାଃ। ମହୋରଗଶତାସ୍ତତ୍ର ସୁଵର୍ଣଵଶଵର୍ତିନଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ଶତ ଶତ ମହା ନାଗ ଅଛି, ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଦୃଷ୍ଟି ରେ ବିଷ ଓ ଅଗ୍ନି ର କ୍ରୋଧ ରେ, ନିକଟ ଯିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ସେମାନେ ସୁନା ର ଅଧୀନ।

ସୁନାଗେଽପି ମହାଶୈଲେ ଦୈତ୍ଯାଵାସା- ସହସ୍ରଶଃ। ହର୍ମ୍ଯପ୍ରାସାଦ କଲିଲାଃ ପ୍ରାଂଶୁପ୍ରାକାରତୋରଣାଃ ।। ୩୯.

ସୁନାଗ ପାହାଡ଼ରେ ମହାନ ଦୈତ୍ୟ ମାନଙ୍କର ନିବାସ ହଜାର ହଜାର, ମହଲ ଓ ଦୁର୍ଗ ରେ ଭରି, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ ରେ ଶୋଭିତ।

ଵେଣୁମନ୍ତେ ମହାଶୈଲେ ଵିଦ୍ଯାଧରପୁରତ୍ରଯମ୍। ତ୍ରିଂଶଦଦ୍ଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଯୋଜନାଯତମ୍ ।। ୩୯.

ବେଣୁମନ୍ତ ପାହାଡ଼ରେ ଭିଦ୍ୟାଧର ମାନଙ୍କର ତିନିଟି ନଗର ଅଛି, ତିରିଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ପଞ୍ଚାଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।

ଉଲୂକୋ ରୋମଶଶ୍ଚୈଵ ମହାନେତ୍ରଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵିଦ୍ଯାଧରଵରାସ୍ତତ୍ର ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୯.

ଉଲୂକ, ରୋମଶ ଓ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାନେତ୍ର, ଏହି ଭିଦ୍ୟାଧର ମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରି, ସେଠାରେ ନିବାସ କରନ୍ତି।

ଵୈକଙ୍କେ ଶୈଲଶିଖରେ ହ୍ଯନ୍ତଃକନ୍ଦରନିର୍ଝରେ। ମହୋଚ୍ଚଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ରୁଚିରେ ରତ୍ନଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତେ ।। ୩୯.

ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ଭାଇକଙ୍କର ଶିଖରରେ, ତାହାର ଗୁହା ଓ ଝରଣା ମଧ୍ୟରେ, ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ରତ୍ନ ଓ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଅଛି।

ତତ୍ରାସ୍ତେ ଗାରୁଡିର୍ନିତ୍ଯଂ ଉରଗାରିର୍ଦୁରାସଦଃ। ମହାଵାଯୁଜଵଶ୍ଚଣ୍ଡଃ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୩୯.

ସେଠି ସର୍ପଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗାରୁଡ଼ ନିତ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ତିନି ମହାବାୟୁ ପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଶୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଶୂର ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ।

ମହାପ୍ରମାଣୈ ର୍ଵିକ୍ରାନ୍ତୈର୍ମହାବଲପରାକ୍ରମୈଃ। ସଶୈଲୋ ହ୍ଯାଵୃତଃ ସର୍ଵଃ ପକ୍ଷିଭିଃ ପନ୍ନଗାରିଭିଃ ।। ୩୯.

ସେହି ପାହାଡ଼ ସହିତ ସମସ୍ତ ଶିଖର ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀମାନେ, ସର୍ପଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।

କରଞ୍ଜେଽଭିରତୋ ନିତ୍ଯଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭୂତପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଵୃଷଭାଙ୍କୋ ମହାଦେଵଃ ଶଙ୍କରୋ ଯୋଗିନାଂ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୯.

କରଞ୍ଜ ପାହାଡ଼ରେ ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ ମହାଦେବ, ବୃଷଭ ଚିହ୍ନିତ ଶଙ୍କର, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଅଛନ୍ତି।

ନାନାଵେଷଧରୈର୍ଭୂତୈଃ ପ୍ରମଥୈଶ୍ଚ ଦୁରାସଦୈଃ। କରଞ୍ଜେ ସାନଵଃ ସର୍ଵେ ହ୍ଯଵକୀର୍ଣାଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୩୯.

କରଞ୍ଜ ପାହାଡ଼ର ସମସ୍ତ ଶିଖର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପର ଭୂତ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ପ୍ରମଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହିଛି।

ଵସୁଧାରେ ଵସୁମତାଂ ଵସୂନାମମିତୌଜସାମ୍। ଅଷ୍ଟାଵାଯତନାନ୍ଯାହୁଃ ପୂଜିତାନି ମହାତ୍ମନାମ୍ ।। ୩୯.

ବସୁଧାରା ଉପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସୁମାନେ ପୂଜିତ ଅଠଟି ଆୟତନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମହାତ୍ମାମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

ରତ୍ନଧାତୌ ଗିରିଵରେ ଋଷୀଣାଞ୍ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ସପ୍ତାଶ୍ରମାଣି ପୁଣ୍ଯାନି ସିଦ୍ଧାଵାସଯୁତାନି ଚ ।। ୩୯.

ରତ୍ନ ଓ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ, ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କର ସାତଟି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସନ୍ତି।

ମହାପ୍ରଜାପତେଃ ସ୍ଥାନଂ ହେମଶ୍ରୃଙ୍ଗୋ ନଗୋତ୍ତମେ। ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତନମସ୍କୃତମ୍ ।। ୩୦.

ହେମଶ୍ରିଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପୂଜିତ ଚତୁର୍ମୁଖ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଆସନ ଅଛି।

ଗଜଶୈଲେ ଭଗଵତୋ ନାନାଭୂତଗଣାଵୃତାଃ । ରୁଦ୍ରାଃ ପ୍ରମୁଦିତା ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତନମସ୍କୃତାଃ ।। ୩୯.

ଗଜଶୈଳ ପାହାଡ଼ରେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ରୁଦ୍ରମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ସୁମେଧେ ଧାତୁଚିତ୍ରାଢ୍ଯେ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରେ ମେଘସନ୍ନିଭେ। ନୈକୋଦରଦରୀଵପ୍ରନିକୁଞ୍ଜୈଶ୍ଚୋପଶୋଭିତେ ।। ୩୯.

ସୁମେଧ ପାହାଡ଼, ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଅନେକ ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ଵସୂନାଞ୍ଚ ରୁଦ୍ରାଣାଞ୍ଚାମିତୌଜସାମ୍। ତତ୍ରାଯତନଵିନ୍ଯାସା ରମ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାଶ୍ଵିନୋରପି ।। ୩୯.

ସେଠି ଅଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ଅମିତ ଶକ୍ତିର ରୁଦ୍ରମାନେ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କର ରମ୍ୟ ଆୟତନ ଅଛି।

ସ୍ଥାନାନି ସିଦ୍ଧୈର୍ଦେଵାନାଂ ସ୍ଥାପିତାନି ନଗୋତ୍ତମେ। ତତ୍ର ପୂଜାପରା ନିତ୍ଯଂ ଯକ୍ଷ ଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ ।। ୩୯.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ଆସନ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ସେଠି ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସଦା ପୂଜାରେ ଲଗିଥିବା।

ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୀ ସ୍ଫୀତା ହେମକକ୍ଷେ ନଗୋତ୍ତମେ। ଅଶୀତ୍ଯାମରପୁର୍ଯ୍ଯାଭା ମହାପ୍ରାକାରତୋରଣା ।। ୩୯.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଫୁଲିଥିବା ନଗର ହେମକକ୍ଷ ଅଛି, ଏହା ଏଠି ଅଶୀ ଦିବ୍ୟନଗର ସମାନ ମହାପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ସିଦ୍ଧା ହ୍ଯପତ୍ତନା ନାମ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଯୁଦ୍ଧ ଶାଲିନଃ। ଯେଷାମଧିପତିର୍ଦେଵୋ ରାଜରାଜଃ କପିଞ୍ଜଲଃ ।। ୩୯.

ସିଦ୍ଧମାନେ ଅପତ୍ତନା ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଦେବ କପିଞ୍ଜଳ, ରାଜାରାଜ।

ଅନଲେ ରାକ୍ଷସାଵାସାଃ ପଞ୍ଚକୂଟେଽପି ଦାନଵାଃ। ଊର୍ଜିତା ଦେଵରିପଵୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୯.

ଅନଳ ପାହାଡ଼ରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସନ୍ତି, ପଞ୍ଚକୁଟ ପାହାଡ଼ରେ ଦାନବମାନେ ବସନ୍ତି; ଏମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ।

ଶତଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ପୁରଶତଂ ଯକ୍ଷାଣାମମିତୌଜସାମ୍। ତାମ୍ରାଭେ କାଦ୍ରଵେଯସ୍ଯ ତକ୍ଷକସ୍ଯ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ ।। ୩୯.

ଶତଶ୍ରିଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ ଅମିତ ଶକ୍ତିର ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଶତଟି ନଗର ଅଛି, ଏବଂ କଦ୍ରୁପୁତ୍ର ତକ୍ଷକଙ୍କର ତାମ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀ।

ଵିଶାଖେ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠେ ନୈକଵପ୍ରଦରୀଶୁଭେ। ଗୁହାନିରତଵାସସ୍ଯ ଗୁହସ୍ଯାଯତନଂ ମହତ୍ ।। ୩୯.

ବିଶାଖ ପାହାଡ଼, ଅନେକ ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଗୁହାରେ ଆନନ୍ଦ ନେଉଥିବା ଗୁହାଙ୍କର ବଡ଼ ଆସନ ଅଛି।

ଶ୍ଵେତୋଦରେ ମହାଶୈଲେ ମହାଭଵନମଣ୍ଡିତେ। ପୁରଂ ଗରୁଢପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୁନାଭସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୩୯.

ଶ୍ୱେତୋଦର ମହାପାହାଡ଼, ମହାଭବନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଗାରୁଡ଼ପୁତ୍ର ସୁନାଭ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ନଗର ଅଛି।