ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପୁଷ୍ମୌଡୁପଵହାଭିଶ୍ଚ ସ୍ରଵନ୍ତୀଭିରଲଂକୃତଃ। କିନ୍ନରାଚରିତାଭିଶ୍ଚ ଦରୀଭିଃ ସର୍ଵତସ୍ତତଃ ।। ୩୯.

ଏହି ପାହାଡ଼ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଭରିଥିବା ଝରଣା ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ଗୁହାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୋଭିତ।

ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵଚରିତୈରନେକୈଃ କନ୍ଦରୋଦରୈଃ। ଶୋଭିତଶ୍ଚ ସୁଖାସେଵ୍ଯୈଶ୍ଚିତ୍ରୈର୍ଗହନସଙ୍କଟୈଃ ।। ୩୯.

ଏଠାରେ ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବାସ କରୁଥିବା ଅନେକ ଗୁହା ଓ ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଅପୂର୍ବ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ମନ ହରି ଯାଏ।

ନାନାସତ୍ଵଗଣାକୀର୍ଣୈଃ ସୁପାନୀଯୈଃ ସୁଖାଶ୍ରଯୈଃ। ନାନାପୁଷ୍ପଫଲୋପେତୈଃ ପାଦପୈଃ ସମଲଂକୃତଃ ।। ୩୯.୯ . ତସ୍ମିନ୍ ଗୁହାଶ୍ରଯାକୀର୍ଣେ ଅନେକୋଦରକନ୍ଦରେ। କ୍ରୀଡାଵନଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵକାମଗୁଣୈର୍ଯୁତମ୍ ।। ୩୯.

ଏଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ, ଶୁଭ୍ର ପାଣି ଓ ଢାଳି ଛାୟା ଦେଉଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଅଛି; ଏଠି ଗୁହା ଓ ଗଭୀର ଗଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କ୍ରୀଡ଼ାବନ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତତ୍ର ତଦ୍ଦେଵରାଜସ୍ଯ ପାରିଜାତଵନଂ ମହତ୍। ପ୍ରକାଶଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଗୀଯତେ ଶ୍ରୁତିନିଶ୍ଚଯାତ୍ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ଦେବରାଜଙ୍କର ଏହି ବିଶାଳ ପାରିଜାତ ବନ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ।

ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶୈ ର୍ମହାଗନ୍ଧୈର୍ମନୋହରୈଃ। ପୁଷ୍ପୈର୍ଭାତି ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୁଦୀପ୍ତ ଇଵ ସର୍ଵଶଃ ।। ୩୯.

ଏହି ପାହାଡ଼ ସବୁଠାରେ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଫୁଲ, ମହାନ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଆକର୍ଷଣରେ ଭରିଥିବା, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ଚମକୁଛି।

ସମଗ୍ରଂ ଯୋଜନଶତଂ ତଂ ଗନ୍ଧମନିଲୋ ଵଵୌ। ପାରିଜାତକପୁଷ୍ମାଣାଂ ମାହେନ୍ଦ୍ର ଵନନିର୍ଗତଃ ।। ୩୯.

ମହେନ୍ଦ୍ର ଅରଣ୍ୟରୁ ପାରିଜାତ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ବୋକା ହାବା ଏକଶଏ ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହିଗଲା।

ଵୈଢୂର୍ଯନୀଲୈଃ କମଲୈଃ ସୌଵର୍ଣୈର୍ଵଜ୍ରକେସରୈଃ। ସର୍ଵଗନ୍ଧବଲୋପେତୈର୍ମତ୍ତଷଟ୍ପଦନାଦିତୈଃ ।। ୩୯.

ଏଠାରେ ବୈଢୂର୍ୟ ନୀଳ ଅଭିରୁଚି ଅଳିଙ୍ଗିତ ନୀଳ କମଳ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଓ ହୀରା ରେଶା ଥିବା କମଳ, ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା, ମଦମତ ମଧୁମକ୍ଷିର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମନୋହର।

ଵ୍ଯାକୋଶୌର୍ଵିକଚୈଶ୍ଚାପି ଶତପତ୍ରୈର୍ମନୋହରୈଃ। ସପଙ୍କଜୈର୍ମହା ପତ୍ରୈର୍ଵାପ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଵିଭୂଷିତାଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ତାଳାବଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲିଥିବା ଓ ଖୋଲିଯାଇଥିବା ଶତପତ୍ର କମଳ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ବଡ଼ ପତ୍ର ଥିବା କମଳ ସହିତ ଅଳଙ୍କୃତ।

ଵିରେଜୁରନ୍ତରମ୍ବୁସ୍ଥାଃ ସୌଵର୍ଣମଣିଭୂଷିତାଃ। ପରିପ୍ସନ୍ଦେକ୍ଷଣା ନିତ୍ଯଂ ମୀନଯୂଥାଃ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୩୯.

ପାଣି ଭିତରେ ସୁନା ମଣିରେ ଶୋଭିତ ମାଛ ହଜାର-ହଜାର ଦଳରେ ସବୁଦିନ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଚମକୁଛି, ସେମାନଙ୍କର ଆଖି ସବୁଦିଗରେ ଘୁରୁଛି।

କୂର୍ମୈଶ୍ଚାନେକସଂସ୍ଥାନୈର୍ହେମରତ୍ନପରିଷ୍କୃତୈଃ। ଚଞ୍ଚୂର୍ଯମାଣୈଃ ସଲିଲୈର୍ଭାତି ଚିତ୍ରଂ ସମନ୍ତତଃ ।। ୩୯.

ଏଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆକୃତିର କଛୁଆ, ସୁନା ଓ ମଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ତାଙ୍କର ଚଳାଚଳରେ ପାଣି ହଲଚଲ ହେଉଛି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅପୂର୍ବ ଲାଗୁଛି।

ନାନାଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ଶଖୁନୈର୍ନାନାରତ୍ନତନୂରୁହୈଃ। ସୁଵର୍ଣପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚାନେକୈର୍ମଣିତୁଣ୍ଡୈର୍ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ ।। ୩୯.

ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଦେହ, ଏବଂ ସୁନା ଫୁଲ ଓ ମଣି ଠୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦ୍ୱିଜ ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି।

ଵଲ୍ଗୁସ୍ଵରୈଃ ସଦୋନ୍ମତ୍ତୈଃ ସମ୍ପତଦ୍ଭିଃ ସମନ୍ତତଃ। ଶୁଶୁଭେ ତଦ୍ଵନଂ ରମ୍ଯଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।। ୩୯.

ସଦା ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ସେହି ଧୀର ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟଙ୍କର ରମ୍ୟ ବନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚମକୁଥିଲା।

ମତ୍ତଭ୍ରମରସନ୍ନାଦୈର୍ଵିହଙ୍ଗାନାଞ୍ଚ କୂଜିତୈଃ। ନିତ୍ଯମା ନନ୍ଦିତଵନଂ ତସ୍ମାତ୍ କ୍ରୀଡାଵନଂ ମହତ୍ ।। ୩୯.

ମଦମତ ମଧୁମକ୍ଷିର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୁହୁକିରେ ସେହି ବଡ଼ କ୍ରୀଡ଼ାବନ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ରହେ।

ସୁଵର୍ଣପାର୍ଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ନଗୈର୍ମଣିମୁକ୍ତାପୁରସ୍କୃତୈଃ। ମଣିଶ୍ରୃଙ୍ଗକଲାପନ୍ନୈଃ ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ ।। ୩୯.

ସୁନାଗର ପାହାଡ଼ର ପାର୍ଶ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ସୁନା ରେ ଢାକା, ମଣି ଓ ମୁକ୍ତା ରେ ସଜିତ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ମଣି ର ଗୁଛ ରେ ମୁଡ଼ି, ଚାରିପାଖରେ ମଣି ଖସିଯାଉଛି।

ଶାଖାମୃଗୈଶ୍ଚ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗୈର୍ନାନାରତ୍ନତନୂରୁହୈଃ। ନାନାଵର୍ଣପ୍ରକାରୈଶ୍ଚ ସତ୍ଵୈରନ୍ଯୈଃ ସମାକୁଲମ୍ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ଶାଖା ଉପରେ ରହୁଥିବା ମୃଗ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ଓ ରଙ୍ଗ ରେ, ଶରୀର ରେ ନାନା ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଲଗାଇଥିବା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗ ଓ ଆକୃତି ର ପଶୁ ରେ ଭରିଯାଇଛି।

ମୁଞ୍ଚନ୍ତି ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଞ୍ଚ ତତ୍ର ବାଲଲତା ଦ୍ରୁମାଃ। ପାରିଜାତକପୁଷ୍ପାଣାଂ ମନ୍ଦମାରୁତ କମ୍ପିତାଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ତରୁଣ ଲତା ଓ ଗଛ, ହଳୁକା ପବନ ରେ ହଲି, ପାରିଜାତ ଫୁଲ ଭିତରେ ଫୁଲ ର ବର୍ଷା ଛାଡ଼ିଦେଇଥାଏ।

ଶଯନାସନନିର୍ଵ୍ଯୂହୈଃ ସ୍ତୀର୍ଣୈ ରତ୍ନଵିଭୂଷିତୈଃ। ଵିହାରଭୂମଯସ୍ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜାଃ ଶକ୍ରଵନେ ଶୁଭାଃ। ନ ଚ ଶୀତୋ ନ ଚାପ୍ଯୁଷ୍ଣୋ ରଵିସ୍ତତ୍ର ସମଃ ସଦା ।। ୩୯.

ଶକ୍ରବନ ରେ, ଦ୍ବିଜଗଣ, ରତ୍ନ ରେ ଭୂଷିତ ଶୟନ ଓ ଆସନ ରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିହାର ଭୂମି ରହିଛି। ସେଠାରେ ନ ଥଣ୍ଡା, ନ ଗରମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସବୁବେଳେ ସମ ରହେ।

ନିତ୍ଯମୁନ୍ମାଦଜନନୋ ମଧୁମାଧଵସମ୍ଭଵଃ। ଵାତି ଚାପ୍ଯନିଲସ୍ତତ୍ର ନାନାପୁଷ୍ପାଧିଵାସିତଃ। ନିତ୍ଯଂ ସଙ୍ଗସୁଖାହ୍ଲାଦୀ ଶ୍ରମକ୍ଲମଵିନାଶନଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ମଧୁ ଓ ବସନ୍ତ ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପବନ ବହେ, ନାନା ପ୍ରକାର ଫୁଲ ର ଗନ୍ଧ ରେ ଭରି, ସମ୍ମିଳନ ର ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଶ୍ରମ ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରେ।

ତସ୍ମିନ୍ନିନ୍ଦ୍ରଵନେ ଶୁଭ୍ରେ ଦେଵଦାନଵପନ୍ନଗାଃ। ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସଗୁହ୍ଯାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚାମିତୌଜସଃ ।। ୩୯.

ସେ ଶୁଭ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରବନ ରେ ଦେବ, ଦାନବ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗୁହ୍ୟକ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତି ର ଗନ୍ଧର୍ବ ରହନ୍ତି।

ଵିଦ୍ଯାଧରାଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ କିନ୍ନରାଶ୍ଚ ମୁଦା ଯୁତାଃ। ଅଥାପ୍ସରୋଗଣାଶ୍ଚୈଵ ନିତ୍ଯଂ କ୍ରୀଡାପରାଯଣାଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ଭିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ ଓ କିନ୍ନର ଆନନ୍ଦ ରେ ଭରିଥିବା, ଏବଂ ଅପ୍ସରା ଗଣ ସବୁବେଳେ ଖେଳା ରେ ଲଗିଥିବା।

ତସ୍ଯ ପର୍ଵତରାଜସ୍ଯ ପୂର୍ଵେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ମହୋଚିତମ୍। କୁମୁଞ୍ଚଂ ଶୈଲରାଜାନଂ ନୈକନିର୍ଝରକନ୍ଦରମ୍ ।। ୩୯.

ସେ ପାହାଡ଼ର ଆଗ ଦିଗରେ ବଡ଼ ଏବଂ ମହାନ କୁମୁଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଝରଣା ଓ ଗୁହା ଅଛି।

ତସ୍ଯ ଧାତୁଵିଚିତ୍ରେଷୁ କୂଟେଷୁ ବହୁଵିସ୍ତରାଃ। ଅଷ୍ଟୌ ପୁର୍ଯୋ ହ୍ଯୁଦୀର୍ଣାଶ୍ଚ ଦାନଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।। ୩୯.

ସେ ପାହାଡ଼ର ଧାତୁ ରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଶିଖର ଓ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳ ରେ, ମହାତ୍ମା ଦାନବ ମାନଙ୍କର ଏଠାରେ ଆଠଟି ବଡ଼ ନଗର ଅଛି।

ଵଜ୍ରକେ ପର୍ଵତେ ଚାପି ଅନେକଶିଖରୋଦରୈଃ। ଉଦୀର୍ଣା ରାକ୍ଷସାଵାସା ନରନାରୀସମାକୁଲାଃ ।। ୩୯.

ବଜ୍ରକ ପାହାଡ଼ର ଅନେକ ଶିଖର ଓ ଉପତ୍ୟକା ରେ, ରାକ୍ଷସ ମାନଙ୍କର ଉତ୍ତର ଅବସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ରେ ଭରିଯାଇଛି।

ନୀଲକା ନାମ ତେ ଘୋରା ରାକ୍ଷସାଃ କାମରୂପିଣଃ। ତତ୍ର ତେଽଭିରତା ନିତ୍ଯଂ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ନୀଳକ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଆକୃତି ବଦଳାଇପାରନ୍ତି, ସବୁବେଳେ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ ରେ ରହନ୍ତି, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ମହାନୀଲେଽପି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରେ ପୁରାଣି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ। ହଯାନନାନାଂ ଵିଖ୍ଯାତାଃ କିନ୍ନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।। ୩୯.

ମହାନୀଳ ପାହାଡ଼ରେ ପନ୍ଦରଟି ପୁରାତନ ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଘୋଡ଼ ମୁହଁ ଥିବା ଉଚ୍ଚ କିନ୍ନର ମାନଙ୍କର ନିବାସ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଦେଵସେନୋ ମହାବାହୁର୍ବଲମିନ୍ଦ୍ରାଦଯସ୍ତଥା। ତତ୍ର କିନ୍ନରରାଜାନୋ ଦଶପଞ୍ଚ ଚ ଗର୍ଵିତାଃ ।। ୩୯.

ଦେବସେନା, ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ପନ୍ଦରଟି ଗର୍ବିତ କିନ୍ନର ରାଜା ମାନେ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।

ସୁଵର୍ଣପାର୍ଶ୍ଵାଃ ପ୍ରାଯେଣ ନାନାପର୍ଣସମାକୁଲୈଃ। ବିଲପ୍ରଵେଶୈର୍ନଗରୈଃ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ ସୋଽଭ୍ଯଲଂକୃତଃ ।। ୩୯.

ସେ ପାହାଡ଼ର ଅଧିକାଂଶ ପାର୍ଶ୍ୱ ସୁନା ରେ ଢାକା, ନାନା ପତ୍ର ରେ ଭରି, ଗୁହା ମୁହଁ ଥିବା ନଗର ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ।

ଅତିଦାରୁଣା ଦୃଷ୍ଟିଵିଷା ହ୍ଯଗ୍ନିକୋପା ଦୁରାସଦାଃ। ମହୋରଗଶତାସ୍ତତ୍ର ସୁଵର୍ଣଵଶଵର୍ତିନଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ଶତ ଶତ ମହା ନାଗ ଅଛି, ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଦୃଷ୍ଟି ରେ ବିଷ ଓ ଅଗ୍ନି ର କ୍ରୋଧ ରେ, ନିକଟ ଯିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ସେମାନେ ସୁନା ର ଅଧୀନ।

ସୁନାଗେଽପି ମହାଶୈଲେ ଦୈତ୍ଯାଵାସା- ସହସ୍ରଶଃ। ହର୍ମ୍ଯପ୍ରାସାଦ କଲିଲାଃ ପ୍ରାଂଶୁପ୍ରାକାରତୋରଣାଃ ।। ୩୯.

ସୁନାଗ ପାହାଡ଼ରେ ମହାନ ଦୈତ୍ୟ ମାନଙ୍କର ନିବାସ ହଜାର ହଜାର, ମହଲ ଓ ଦୁର୍ଗ ରେ ଭରି, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ ରେ ଶୋଭିତ।