ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତତ୍ ସିଦ୍ଧଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରା ଉରଗାସ୍ତଥା। ଵିଦ୍ଯାଧରାଶ୍ଚ ମୁଦିତା ଉପଜୀଵନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୩୮.

ସେଠି ସିଧ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ନାଗ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିତ୍ୟ ରହନ୍ତି ।

ପ୍ରସନ୍ନସ୍ଵାଦୁସଲିଲାସ୍ତତ୍ର ନଦ୍ଯୋ ବହୂଦକାଃ। ସୁରସାମଲତୋଯାସ୍ତାଃ ସରାଂସି ଚ ସମନ୍ତତଃ ।। ୩୮.

ସେଠି ନଦୀମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ସ୍ୱାଦୁ ଜଳରେ ଭରିଥିବା, ଜଳ ସୁରସା ଓ ଅମଳା ମିଶିଥିବା, ଚାରିପାଖରେ ହ୍ରଦ ଅଛି ।

ତତ୍ରାଶ୍ରମଂ ଭଗଵତଃ କର୍ଦ୍ଦମସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ। ରମ୍ଯଂ ସୁରଗଣାକୀର୍ଣଂ ସର୍ଵତଶ୍ଚିତ୍ରକାନନମ୍। ସମନ୍ତାଦ୍ଯୋଜନଶତଂ ତଦ୍ଵନଂ ପରିମଣ୍ଡଲମ୍ ।। ୩୮.

ସେଠି ପ୍ରଜାପତି କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଏହା ସୁନ୍ଦର ଓ ଦେବମାନେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚିତ୍ର କାନନ ଘେରି ରହିଛି । ସେ ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଳ ।

ତାମ୍ରଵର୍ଣସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ପତଙ୍ଗସ୍ଯାନ୍ତରେଣ ତୁ। ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଦ୍ଵିଯୋଜନଶତାଯତମ୍ ।। ୩୮.

ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଓ ପତଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହାର ପ୍ରସ୍ତ ଶତଯୋଜନ ଓ ଲମ୍ବ ଦୁଇଶଯୋଜନ।

ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶୈଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୈଃ ସମନ୍ତତଃ। ସହସ୍ରପତ୍ରୈର୍ଵିକଚୈର୍ମହାପଦ୍ମୈରଲଙ୍କୃତମ୍ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ହଜାର ପତ୍ର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।

ତଥା ଭ୍ରମରସଂଲୀନୈଃ ଶତପତ୍ରୈଃ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ। ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ୍ଲୈଃ ଶୋଭିତଜଲଂ ରକ୍ତନୀଲୈର୍ମହୋତ୍ପଲୈଃ ।। ୩୮.

ସେଠାର ଜଳ ଲାଲ ଓ ନୀଳ ମହୋତ୍ପଳ ଓ ଶତପତ୍ରୀ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝୁଣ୍ଡ ଲାଗିଥିବା, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଫୁଲରେ ଭରିଛି।

ସରୋଵରଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଦେଵଦାନଵସେଵିତମ୍। ମହୋରଗୈରଧ୍ଯୁଷିତଂ ନୀଲଜାଲ ଵିଭୂଷିତମ୍ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ପବିତ୍ର ସରୋବର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ବଡ଼ ସାପମାନେ ବସିଥାନ୍ତି, ନୀଳ ଶାଳୁକ ଝୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭିତ।

ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଜନପଦୋ ହ୍ଯାଯତଃ ଶତଯୋଜନଃ। ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣୋ ରକ୍ତଧାତୁଵିଭୂଷିତଃ ।। ୩୮.

ସେ ସରୋବର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବସତି ଅଛି, ଯାହାର ଲମ୍ବ ଶତଯୋଜନ ଓ ପ୍ରସ୍ତ ତିରିଶିଯୋଜନ, ଲାଲ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ।

ତସ୍ଯୋପରି ମହାରମ୍ଯା ପ୍ରାଂଶୁ ପ୍ରାକାରତୋରଣା। ନରନାରୀଗଣାକୀର୍ଣା ସ୍ଫୀତା ଵିଭଵଵିସ୍ତରୈଃ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣା ସହିତ ଏକ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଫୁଲିଉଠିଛି।

ଵଲଭୀକୂଟନିର୍ଵ୍ଯୂହୈର୍ମଣିଭକ୍ତିଵିଚିତ୍ରିତୈଃ। ରତ୍ନଚିତ୍ରାର୍ପିତତଲୈଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଚିତ୍ରୋତ୍ତରଚ୍ଛଦୈଃ ।। ୩୮.

ସେଠାର ମହଳମାନେ ଉଚ୍ଚ ମଣ୍ଡପ ଓ ବାଲକନୀରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମାଟି ରତ୍ନ ଲାଗିଥିବା ତଳ ଓ ମୃଦୁ ରଙ୍ଗିନ ଛାଦରେ ଢାକା।

ମହାଭଵନମାଲାଭିର୍ମହାପ୍ରାଂଶୁଭିରୁତ୍ତମୈଃ। ଵିଦ୍ଯାଧରପୁରଂ ତତ୍ର ଶୋଭତେ ଭ୍ରାଜଯଚ୍ଛୁଭମ୍ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ବଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଶାରି ଶାରି ଥିବା ଏକ ବିଦ୍ୟାଧର ନଗର ଅଛି, ଯାହା ଶୁଭ ତେଜରେ ଚମକୁଛି।

ଵିଦ୍ଯାଧରପତିସ୍ତତ୍ର ପୁଲୋମା ତତ୍ର ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଚିତ୍ରଵେଷଧରଃ ସ୍ରଗ୍ଵୀ ମାହେନ୍ଦ୍ରସଦୃଶଦ୍ଯୁତିଃ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରଭୁ ପୁଲୋମା ବସିଛନ୍ତି, ଜଣେ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷା ଧାରଣ କରିଥିବା, ମହେନ୍ଦ୍ର ସମ ତେଜସ୍ୱୀ।

ଦୀପ୍ତାନାଂ ଚିତ୍ରଵେଷାଣାଂ ସୂର୍ଯପ୍ରତିମତେଜସାମ୍। ଵିଦ୍ଯାଧରସହସ୍ରାଣାମନେକେଷାଂ ସ ରାଜରାଟ୍ ।। ୩୮.

ସେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେହ, ଚିତ୍ର ଭୂଷା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଵିଶାଖସ୍ଯାଚଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପତଙ୍ଗସ୍ଯାନ୍ତରେଣ ଚ। ସରସସ୍ତାମ୍ରଵର୍ଣସ୍ଯ ପୂର୍ଵେ ତୀରେ ପରିଶ୍ରୁତମ୍ ।। ୩୮.

ବିଶାଖ ପାହାଡ଼ ଓ ପତଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ସରୋବରର ପୂର୍ବ କୂଳରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।

ପଞ୍ଚେଷୁକ୍ଷେପଣୈର୍ଵିଦ୍ଧଂ ସୁଶାଖଂ ଵର୍ଣଶୋଭିତମ୍ । ସର୍ଵ କାଲଫଲଂ ତତ୍ର ସ୍ଫୀତଂ ଚାମ୍ରଵଣଂ ମହତ୍ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଆମ୍ବ ବନ ଅଛି, ଯାହାର ଗଛମାନେ ଚମତ୍କାର ଡାଳି ଓ ସବୁବେଳେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ପାଞ୍ଚଟି ଶର ଲାଗିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।

ଫଲୈଃ କନକସଙ୍କାଶୈର୍ମହାସ୍ଵାଦୈଃ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ। ମହାକୁମ୍ଭପ୍ରମାଣୈଶ୍ଚାତନୁଶାଖୈଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୩୮.

ସେଠାର ଆମ୍ବ ଫଳ ସୁନା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, ବଡ଼ ଘଡ଼ା ପରି ଆକାରର, ଏବଂ ଏହାର ଡାଳି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ।

ଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରା ଯକ୍ଷା ନାଗା ଵିଦ୍ଯାଧରାସ୍ତଥା। ପିବନ୍ତ୍ଯାମ୍ରରସଂ ତତ୍ର ସୁସ୍ଵାଦୁଂ ହ୍ଯମୃତୋପମମ୍ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଇ ଆମ୍ବର ରସ ପିଉଛନ୍ତି, ଯାହା ଅମୃତ ସମ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ।

ତତ୍ରାମ୍ରରସପୀତାନାଂ ମୁଦିତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ହୃଷ୍ଟ ପୁଷ୍ଟାନାଂ ନାଦାସ୍ତସ୍ମିନ୍ ମହାଵନେ ।। ୩୮.

ସେ ବଡ଼ ବନରେ, ଆମ୍ବର ରସ ପିଇ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ପୁଷ୍ଟିମାନ୍ ବଡ଼ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କର ଖୁସିର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ।

ସୁମୂଲସ୍ଯାଚଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵସୁଧାରସ୍ଯ ଚାନ୍ତରେ। ସମା ସୁରଭିପୂର୍ଣାଢ୍ଯା ଵିହଙ୍ଗୈରୁପଶୋଭିତା ।। ୩୮.

ପାହାଡ଼ର ମୂଳ ଓ ବସୁଧାରା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୂମି ଅଛି, ଯାହା ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି।

ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣା ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଯୋଜନାଯତା। ତତ୍ର ବିଲ୍ଵସ୍ଥଲୀ ଵିପ୍ରାଃ ଶୁଦ୍ଧା ନିମ୍ନଫଲଦ୍ରୁମାଃ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ମୁନିମାନେ, ତିରିଶିଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ ଓ ପଞ୍ଚାଶିଯୋଜନ ଲମ୍ବ ଏକ ବିଲ୍ବ ଗଛର ଜମି ଅଛି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ତଳେ ଫଳ ଧରିଥିବା ଗଛରେ ଭରିଛି।

ସୁସ୍ଵାଦୈର୍ଵିଦ୍ରୁମନିଭୈଃ ଫଲୈର୍ବିଲ୍ଵୈର୍ମହୋପମୈଃ। ଶୀର୍ଯମାଣୈର୍ଵିଶୀର୍ଣୈଶ୍ଚ ପ୍ରକ୍ଲିନ୍ନତଲମୃତ୍ତିକାଃ ।। ୩୮.

ସେଠାର ମାଟି ବଡ଼ ଓ ଲାଲ କୋରାଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ବିଲ୍ବ ଫଳ ଝରି ଓ ଛିଟି ହୋଇ ଭିଜିଯାଏ।

ତାଂ ସ୍ଥଲୀମୁପଜୀଵନ୍ତି ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ। ସିଦ୍ଧା ନାଗାଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ନିତ୍ଯଂ ବିଲ୍ଵଫଲାଶିନଃ ।। ୩୮.

ସେଇ ସ୍ଥଳୀରେ ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ ଓ ନାଗମାନେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ସଦା ବିଲ୍ବ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।

ଅନ୍ତରେ ଵସୁଧାରସ୍ଯ ରତ୍ନଧାରସ୍ଯ ଚାନ୍ତରେ। ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣମାଯତଂ ଶତଯୋଜନମ୍ ।। ୩୮.

ମାଟିର ଧାରା ଓ ରତ୍ନ ଧାରା ମଧ୍ୟରେ ତିରିଶ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଓ ଶତ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।

ସୁଗନ୍ଧଂ କିଂଶୁକଵନଂ ନିତ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପିତପାଦପମ୍। ପୁଷ୍ପଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଵୃତଂ ଭାତି ପ୍ରଦୀପ୍ତମିଵ ସର୍ଵତଃ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଭରା, ସଦା ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲର ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଏ।

ଯସ୍ଯ ଗନ୍ଧେନ ଦିଵ୍ଯେନ ଵାସ୍ଯତେ ପରିମଣ୍ଡଲମ୍। ସମଗ୍ରଂ ଯୋଜନଶତଂ କାନନାନି ସମନ୍ତତଃ ।। ୩୮.

ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ପରିମାଣର ଚାରିପାଖର ଜଙ୍ଗଲ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମହକିଯାଏ।

ତତ୍ ସିଦ୍ଧଚାରଣଗଣୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ସେଵିତମ୍ । ରମ୍ଯଂ ତତ୍ କିଂଶୁକ ଵନଂ ଜଲାଶଯଵିଭୂଷିତମ୍ ।। ୩୮.

ସେଇ ରମଣୀୟ କିମ୍ଶୁକ ଜଙ୍ଗଲ ଜଳାଶୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ବହୁଳ ଭାବେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି।

ତତ୍ରାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଦୀପ୍ତମାଯତନଂ ମହତ୍ । ମାସେ ମାସେଽନତରତି ତତ୍ର ସୂର୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ବଡ଼ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ନିବାସ ଅଛି; ପ୍ରତି ମାସରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସେଠାରେ ଚଳିଯାନ୍ତି।

ତତ୍ର କାଲସ୍ଯ କର୍ତ୍ତାରଂ ସହସ୍ରାଂଶୁଂ ସୁରୋତ୍ତମମ୍। ସିଦ୍ଧସଙ୍ଘା ନମସ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍ ।। ୩୮.

ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣମ୍ୟ, ହଜାର କିରଣ ଥିବା, ସମୟର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।

ପଞ୍ଚକୂଟସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ କୈଲାସସ୍ଯାନ୍ତରେଣ ତୁ। ଷଟ୍‌ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନାଯାମଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମ୍ ।। ୩୮.

ପଞ୍ଚ ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ କୈଳାସ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଛଅତିରିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଓ ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।