ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତେଷାଂ ଵଂଶପ୍ରକୂତୈସ୍ତୁ ଭୁକ୍ତେଯଂ ଭାରତୀ ଧରା। କୃତତ୍ରେତାଦିଯୁକ୍ତାନି ଯୁଗାଖ୍ଯାନ୍ଯେକସପ୍ତତିଃ ।। ୩୩.

ସେମାନଙ୍କ ବଂଶର ଉତ୍ତରଧିକାରୀମାନେ ଏହି ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି। କୃତ, ତ୍ରେତା ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଗ ମିଶି ସତରେକ ଯୁଗ ବିତିଯାଇଛି।

ଯେଽତୀତାସ୍ତୈର୍ଯୁଗୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ରାଜାନସ୍ତେ ତଦନ୍ଵଯାଃ। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ ପୂର୍ଵଂ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୩୩.

ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶଜମାନେ ସେହି ଯୁଗ ସହିତ ବିତିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଶତେ ଓ ସହସ୍ରେ ଥିଲେ।

ଏଷ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଃ ସର୍ଗୋ ଯେନେଦଂ ପୂରିତଂ ଜଗତ୍। ଋଷିଭିର୍ଦୈଵତୈଶ୍ଚାପି ପିତୃଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସୈଃ ।। ୩୩.

ଏହି ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସୃଷ୍ଟି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା—ଋଷି, ଦେବତା, ପିତୃ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହିଠାରେ ଥିଲେ।

ଯକ୍ଷଭୂତପିଶାଚୈଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯମୃଗପକ୍ଷିଭିଃ । ତୈଷାଂ ସୃଷ୍ଟିରିଯଂ ଲୋକେ ଯୁଗୈଃ ସହ ଵିଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୩୩.

ଏଠି ଯକ୍ଷ, ଭୂତ, ପିଶାଚ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଏହି ଲୋକରେ ଯୁଗ ସହିତ ଏକାଠି ବଦଳିଯାଏ।

ଏଵଂ ପ୍ରଜାସନ୍ନିଵେଶଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଋଷିପୁଙ୍ଗଵଃ। ପପ୍ରଚ୍ଛ ନିପୁଣଃ ସୂତଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଯାମ ଵିସ୍ତରୌ ।। ୩୪.

ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶୁଣି, ମହାନ୍ ଋଷି ଚତୁର୍ ଭାବେ ସୂତଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ଆକାର ଓ ବ୍ୟାପକତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

କତି ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରା ଵା ପର୍ଵତାଶ୍ଚ କତି ପ୍ରଭୋଃ। କିଯନ୍ତି ଚୈଵ ଵର୍ଷାଣି ତେଷୁ ନଦ୍ଯଶ୍ଚ କାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୪.

ପୃଥିବୀରେ କେତେ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, କେତେ ପର୍ବତ ଅଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ? ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେତେ ଭାଗ ଅଛି, କେଉଁ ନଦୀମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ?

ମହାଭୂତପ୍ରମାଣଞ୍ଚ ଲୋକା ଲୋକୌ ତଥୈଵ ଚ। ପର୍ଯାଯପାରିମାଣ୍ଯଞ୍ଚ ଗତିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କଯୋସ୍ତଥା। ଏତତ୍ ପ୍ରବ୍ରୂହି ନଃ ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥା ତଥା ।। ୩୪.

ମହାଭୂତମାନଙ୍କର ଆକାର କେତେ, ଲୋକ ଓ ଲୋକାଲୋକର ଆକାର କେତେ, ସେମାନଙ୍କର ବିକଳ୍ପ ଆକାର କେତେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି କଣ? ଏହି ସବୁକିଛି ଆମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ।

ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୃଥିଵ୍ଯାଯାମଵିସ୍ତରମ୍। ସଙ୍ଖ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ସମୁଦ୍ରାଣାଂ ଦ୍ଵୀପାନାଞ୍ଚୈଵ ଵିସ୍ତରମ୍ ।। ୩୪.

ଏବେ ମୁଁ ପୃଥିବୀର ବ୍ୟାପକତା, ସମୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଓ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତି ବିଷୟରେ କହିବି।

ଯାଵନ୍ତି ଚୈଵ ଵର୍ଷାଣି ତେଷୁ ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ଯାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ମହାଭୂତପ୍ରମାଣଞ୍ଚ ଲୋକାଲୋକୌ ତଥୈଵ ଚ। ପର୍ଯାଯପାରିମାଣ୍ଯଞ୍ଚ ଗତିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କଯୋସ୍ତଥା ।। ୩୪.

ସେଠାରେ କେତେ ଭାଗ ଅଛି, କେଉଁ ନଦୀମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାଭୂତମାନଙ୍କ ଆକାର କେତେ, ଲୋକ ଓ ଲୋକାଲୋକର ଆକାର କେତେ, ସେମାନଙ୍କର ବିକଳ୍ପ ଆକାର କେତେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି କଣ?

ଦ୍ଵୀପଭେଦସହସ୍ରାଣି ସପ୍ତସ୍ଵନ୍ତର୍ଗତାନି ଵୈ। ନ ଶକ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରମାଣେନ ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷଶତୈରପି ।। ୩୪.

ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଭିତରେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭାଗ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶତଶତ ବର୍ଷ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।

ସପ୍ତଦ୍ଵୀପନ୍ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯଗ୍ରହୈଃ ସହ। ଯେଷାଂ ମନୁଷ୍ଯାସ୍ତର୍କେଣ ପ୍ରମାଣାନି ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ।। ୩୪.

ମୁଁ ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହାର ଆକାର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି।

ଅଚିନ୍ତ୍ଯାଃ ଖଲୁ ଯେ ଭାଵା ନ ତାଂସ୍ତର୍କେଣ ଭାଵଯେତ୍। ପ୍ରକୃତିଭ୍ଯଃ ପରଂ ଯଚ୍ଚ ତନ୍ନିତ୍ଯଞ୍ଚ ପ୍ରଜକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୩୪.

ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଚିନ୍ତା କରିହେବ ନୁହେଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରକୃତିରୁ ଯାହା ଅତିକ୍ରମ କରିଛି ଓ ନିତ୍ୟ, ତାହାକୁ କହିଯିବ।

ନଵଵର୍ଷଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପଂ ଯଥା ତଥା । ଵିସ୍ତରାନ୍ମଣ୍ଡଲାଚ୍ଚୈଵ ଯୋଜନୈସ୍ତନ୍ନିବୋଧତ ।। ୩୪.

ମୁଁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ନଉଟି ଭାଗ, ସେମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତି ଓ ମଣ୍ଡଳ, ଯୋଜନାରେ ମାପି, ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିବି, ଏହାକୁ ଶୁଣ।

ଶତମେକଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଯୋଜନାନାଂ ପ୍ରମାଣତଃ। ନାନାଜନପଦାକୀର୍ଣୈଃ ପୁରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ଶୁଭୈଃ ।। ୩୪.

ଏହାର ଆକାର ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଜନପଦ ଓ ଶୁଭ୍ର ସହର ରହିଛି।

ସିଦ୍ଧଚାରଣଗନ୍ଧର୍ଵପର୍ଵତୈରୁପଶୋଭିତମ୍। ସର୍ଵଧାତୁନିବଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ଶିଲାଜାଲସମୁଦ୍ଭଵୈଃ । ପର୍ଵତପ୍ରଭଵାଭିଶ୍ଚ ନଦୀଭିଃ ପର୍ଵତୈସ୍ତଥା ।। ୩୪.

ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସମସ୍ତ ଧାତୁ ଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ପର୍ବତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନଦୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।

ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପଃ ପୃଥୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସର୍ଵ୍ଵତଃ ପରିଵାରିତଃ। ନଵଭିଶ୍ଚାଵୃତଃ ସର୍ଵ୍ଵୈର୍ଭୁଵନୈର୍ଭୂତଭାଵନୈଃ। ଲାଵଣେନ ସମୁଦ୍ରେଣ ସର୍ଵ୍ଵତଃ ପରିଵାରିତଃ ।। ୩୪.

ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ବହୁତ ବଡ଼ ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପଟିକୁ ନ'ଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂମି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ବାସସ୍ଥଳୀ ଚାରିପଟେ ଘେରିଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଲୁଣିଆ ସମୁଦ୍ର ରହିଛି।

ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରାତ୍ ସମେନ ତୁ ସମନ୍ତତଃ। ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରାତ୍ ସମେନ ତୁ ସମନ୍ତତଃ। ପ୍ରାଗାଯତାଃ ସୁପର୍ଵାଣଃ ଷଡିମେ ଵର୍ଷପର୍ଵ୍ଵତାଃ। ଅଵଗାଢା ଉଭଯତଃ ସମୁଦ୍ରୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଵିମୌ ।। ୩୪.

ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଚଉଡ଼ା ଯେପରି, ସେପରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଛଅଟି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ହିମପ୍ରାଯଶ୍ଚ ହିମଵାନ୍ ହେମକୂଟଶ୍ଚ ହେମଵାନ୍। ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣାଭୋ ହୈରଣ୍ଯୋ ନିଷଧଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୪.

ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ ଅଧିକାଂଶ ହିମରେ ଢାକିଥାଏ, ହେମକୂଟ ପାହାଡ଼ ସୁନା ରଙ୍ଗର, ନିଷଧ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏବଂ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

ଚାତୁର୍ଵର୍ଣସ୍ତୁ ସୌଵର୍ଣୋ ମେରୁଶ୍ଚୋଚ୍ଯତମଃ ସ୍ମୃତଃ। ପ୍ଲୁତାକୃତିପ୍ରମାଣଶ୍ଚ ଚତୁରସ୍ରଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ।। ୩୪.

ମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଚାରି ପ୍ରକାର ରୂପ ଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ବଡ଼ ଆକୃତିର, ଚଉକୋଣା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ।

ନାନାଵର୍ଣସ୍ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵେଷୁ ପ୍ରଜାପତିଗୁଣାନ୍ଵିତଃ। ନାଭିଵନ୍ଧନସମ୍ଭୂତୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ ।। ୩୪.

ଏହାର ପାର୍ଶ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ନାନା ରଙ୍ଗର, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଗୁଣରେ ଭରିଆ, ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଦୃଶ୍ୟ।

ପୂର୍ଵ୍ଵତଃ ଶ୍ଵେତଵର୍ଣୋଽସୌ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ତେନ ତତ୍। ପୀତଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣେନାସୌ ତେନ ଵୈଶ୍ଯତ୍ଵମିଷ୍ଯତେ ।। ୩୪.

ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱ ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଯାହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବିଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର, ତେଣୁ ଏହାକୁ ବୈଶ୍ୟ ଭାବିଯାଏ।

ଭୃଙ୍ଗପତ୍ରନିଭଶ୍ଵାସୌ ପକ୍ଷ୍ଵିମେନ ମହାବଲଃ। ତେନାସ୍ଯ ଶୂଦ୍ରତା ଦୃଷ୍ଟା ମେରୋର୍ନାନାର୍ଥକାରଣାତ୍ ।। ୩୪.

ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱ ମଧୁମକ୍ଷୀର ପାଖିର ପାଖା ଭଳି କଳା ରଙ୍ଗର, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଶୂଦ୍ର ଭାବିଯାଏ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ।

ପାର୍ଶ୍ଵମୁତ୍ତରତସ୍ତସ୍ଯ ରକ୍ତଵର୍ଣଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ। ତେନାସ୍ଯ କ୍ଷତ୍ରତା ଚସ୍ଯାଦିତି ଵର୍ଣାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ। ଵ୍ଯକ୍ତଃ ସ୍ଵଭାଵତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵର୍ଣତଃ ପରିମାଣତଃ ।। ୩୪.

ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ତେଣୁ ଏହାକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବିଯାଏ। ଏହିଭଳି ଚାରି ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାପ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି।

ନୀଲଶ୍ଚ ଵୈଢୂର୍ଯ୍ଯମଯଃ ଶ୍ଵେତଶ୍ରୃଙ୍ଗୋ ହିରଣ୍ମଯଃ। ମଯୂରବର୍ହଵର୍ଣସ୍ତୁ ଶାତକୌମ୍ଭସ୍ତୁ ଶ୍ରୃଙ୍ଗଵାନ୍ ।। ୩୪.

ନୀଳ ପାହାଡ଼ ବୈଡ଼ୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି, ତାହାର ଶିଖର ଧଳା ଏବଂ ସୁନା ରଙ୍ଗର। ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ ମୟୂର ପାଖିର ପାଖା ଭଳି ରଙ୍ଗର, ଶୃଙ୍ଗବାନ୍ ସୁନା ରଙ୍ଗର।

ଏତେ ପର୍ଵ୍ଵତରାଜାନଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତାଃ। ତେଷାମନ୍ତରଵିଷ୍କମ୍ଭୋ ନଵସାହସ୍ର ଉଚ୍ଯତେ ।। ୩୪.

ଏହି ପାହାଡ଼ମାନେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟର ଦୂରତା ନଅ ହଜାର ଯୋଜନା।

ମଧ୍ଯେ ତ୍ଵିଲାଵୃତଂ ଯସ୍ତୁ ମହାମେରୋଃ ସମନ୍ତତଃ। ନଵୈଵ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ପର୍ଵ୍ଵତସ୍ତୁ ସଃ। ମଧ୍ଯେ ତସ୍ଯ ମହାମେରୋର୍ନିର୍ଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ ।। ୩୪.

ମହାମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି ଇଲାବୃତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ପ୍ରସ୍ଥ ନଅ ହଜାର ଯୋଜନା, ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନିଭଳି ଜଳିଉଠେ।

ଵେଦ୍ଯର୍ଦ୍ଧଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ମେରୋରୁତ୍ତରାର୍ଦ୍ଧଂ ତଥୋତ୍ତରମ୍। ଵର୍ଷାଣି ଯାନି ସପ୍ତାତ୍ର ତେଷାଂ ଯେ ଵର୍ଷପର୍ଵ୍ଵତାଃ। ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ ସହସ୍ରେ ଵିସ୍ତୀର୍ଣା ଯୋଜନାନି ସମୁଚ୍ଛ୍ରଯାତ୍ ।। ୩୪.

ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ବେଦ୍ୟା, ଉତ୍ତର ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟ ବେଦ୍ୟା କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ସାତଟି ଅଞ୍ଚଳ ଓ ସେମାନଙ୍କର ପାହାଡ଼, ପ୍ରତ୍ୟେକର ଚଉଡ଼ା ଓ ଉଚ୍ଚତା ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନା।

ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରାତ୍ତେଷାମାଯାମ ଉଚ୍ଯତେ। ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତେ ଦ୍ଵେ ମଧ୍ଯମୌ ଗିରୀ ।। ୩୪.

ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଚଉଡ଼ା ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନଙ୍କର ଲମ୍ବ ଦିଆଯାଇଛି। ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ପାହାଡ଼ର ମାପ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା।

ନୀଲଶ୍ଚ ନିଷଧଶ୍ଚୈଵ ତାଭ୍ଯାଂ ହୀନାସ୍ତୁ ଯେଽପରେ। ଶ୍ଵେତଶ୍ଚ ହେମକୂଟଶ୍ଚ ହିମଵାନ୍ ଶ୍ରୃଙ୍ଗଵାଂଶ୍ଚ ଯଃ ।। ୩୪.

ନୀଳ ଓ ନିଷଧ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ପାହାଡ଼। ଏହାଠାରୁ ଛୋଟ ଯେଉଁପାହାଡ଼ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଶ୍ୱେତ, ହେମକୂଟ, ହିମବନ୍ତ ଓ ଶୃଙ୍ଗବାନ୍।