ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଧ୍ରୁଵାତ୍ପୁଷ୍ଟିଞ୍ଚ ଭଵ୍ଯଞ୍ଚ ଭୂମିଃ ସା ସୁଷୁଵେ ନୃପୌ । ସ୍ଵାଂ ଛାଯାମାହ ଵୈ ପୁଷ୍ଟିର୍ଭଵ ନାରୀ ତୁ ତାଂ ଵିଭୁଃ

ଧ୍ରୁବଠାରୁ ପୁଷ୍ଟି ଏବଂ ଭବ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; ଭୂମି ଏହାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା। ପୁଷ୍ଟି କହିଲେ, 'ମୋର ଛାୟା ହେଉ,' ଏବଂ ଭବ ତାଙ୍କୁ ନାରୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ସତ୍ଯାଭିଵ୍ଯାହୃତେ ତସ୍ଯ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀ ସାଭଵତ୍ତଦା । ଦିଵ୍ଯସଂହନ ନାଚ୍ଛାଯା ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା

ସତ୍ୟ କହିବା ସହିତ, ସେ ନାରୀ ସତ୍ୱରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଓ ଛାୟା ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।

ଛାଯାଯାଂ ପୁଷ୍ଟିରାଧତ୍ତ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରାନକଲ୍ମଷାନ୍ । ପ୍ରାଚୀନଗର୍ଭଂ ଵୃଷକଂ ଵୃକଞ୍ଚ ଵୃକଲଂ ଧୃତିମ୍

ଛାୟାରେ ପୁଷ୍ଟି ପାଞ୍ଚଜଣ ନିର୍ମଳ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଲେ—ପ୍ରାଚୀନଗର୍ଭ, ବୃଷକ, ବୃକ, ବୃକଳ ଏବଂ ଧୃତି।

ପତ୍ନୀ ପ୍ରାଚୀନଗର୍ଭସ୍ଯ ଭୂଵର୍ଚା ସୁଷୁଵେ ନୃପମ୍ । ନାମ୍ନୋଦାରଧିଯଂ ପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରୋ ଯଃ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି

ପ୍ରାଚୀନଗର୍ଭଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭୂବର୍ଚ୍ଚା ଏକ ରାଜା, ଉଦାରଧିୟ ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ।

ସଂଵତ୍ସରସହସ୍ରାନ୍ତେ ସକୃଦାହାରମାହରତ୍ । ଏଵଂ ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ଯୁକ୍ତମିନ୍ଦ୍ରତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ଵିଭୁଃ

ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସେ କେବଳ ଗୋଟେଥର ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏଭଳି ମନ୍ବନ୍ତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପଦବୀ ପାଇଲେ।

ଉଦାରଧେଃ ସୁତଂ ଭଦ୍ରାଜନଯତ୍ସା ଦିଵଞ୍ଜଯମ୍ । ରିପୁଂ ରିପୁଞ୍ଜଯଂ ଜଜ୍ଞେ ଵରାଙ୍ଗୀ ସା ଦିଵଞ୍ଜଯାତ୍

ଉଦାରଧିଙ୍କ ପୁଅ ଦିବଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଭଦ୍ରା ଜନ୍ମାଇଲେ। ଦିବଞ୍ଜୟଙ୍କଠାରୁ ବରାଙ୍ଗୀ ରିପୁ ଏବଂ ରିପୁଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ରିପୋରାଧତ୍ତ ବୃହତୀ ଚାକ୍ଷୁଷଂ ସର୍ଵତେଜସମ୍ । ଵ୍ଯଜୀଜନତ୍ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଂ ଵାରୁଣ୍ଯାଂ ଚାକ୍ଷୁଣୋ ମନୁମ୍ । ପ୍ରଜାପତେରାତ୍ମଜାଯାମାରଣ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ

ରିପୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ବୃହତୀ ଚାକ୍ଷୁଷ ନାମକ ସମସ୍ତ ତେଜ ଥିବା ପୁଅକୁ ଜନ୍ମାଇଲେ। ପୁଷ୍କରିଣୀ ଏବଂ ବାରୁଣୀ ଚାକ୍ଷୁଷଙ୍କୁ ମନୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ପ୍ରଜାପତି ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଆରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ।

ମନୋରଜାଯନ୍ତ ଦଶନଦ୍ଵଲାଯାଂ ଶୁଭାଃ ସୁତାଃ । କନ୍ଯାଯାଂ ଵୈ ମହାଭାଗ ଵୈରାଜସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ

ମନୁଙ୍କ Nadvalā ନାମକ ଝିଅଠାରୁ ଶୁଭ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ବୈରାଜ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଝିଅଠାରୁ ମଧ୍ୟ।

ଊରୁଃ ପୂରୁଃ ଶତଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତପସ୍ଵୀ ସତ୍ଯଵାକ୍ କଵିଃ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୁଦତିରାତ୍ରଶ୍ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚେତି ତେ ନଵ । ଅଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଦଶମୋ ନଦ୍ଵଲାଯାଂ ମନୋଃ ସୁତାଃ ॥୨.୧.

ଉରୁ, ପୁରୁ, ଶତଦ୍ୟୁମ୍ନ, ତପସ୍ୱୀ, ସତ୍ୟବାକ୍, କବି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୁତ, ଅତିରାତ୍ର, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ—ଏହି ନଅ ଜଣ ଏବଂ ଦଶମ ଅଭିମନ୍ୟୁ, Nadvalā ଠାରୁ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ।

୬୨.୯୦ ଊରୋରଜନଯତ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ ଷଡାଗ୍ନେଯୀ ମହାପ୍ରଭାନ୍ । ଅଙ୍ଗଂ ସୁମନସଂ ସ୍ଵାତିଂ କ୍ରତୁମଙ୍ଗିରସଂ ଶିଵମ୍

ଆଗ୍ନେୟୀ ତାଙ୍କର ଉରୁଠାରୁ ଛଅଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଅଙ୍ଗ, ସୁମନସ, ସ୍ୱାତି, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଶିବ।

ଅଙ୍ଗାତ ସୁନୀଥାପତ୍ଯଂ ଵୈ ଵେନମେକଂ ଵ୍ଯଜାଯତ । ଅପଚାରେଣ ଵେନସ୍ଯ ପ୍ରକୋପଃ ସୁମହାନଭୂତ୍

ଅଙ୍ଗଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ସୁନୀଥା ହେଲେ, ତାପରେ ବେନ ଜନ୍ମିଲେ। ବେନଙ୍କର ଦୁର୍ବ୍ୟବହାରରୁ ବଡ଼ କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

ପ୍ରଜାର୍ଥମୃଷଯସ୍ତସ୍ଯ ମମନ୍ଥୁର୍ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍ । ଵେନସ୍ଯ ପାଣୌ ମଥିତେ ସମ୍ବଭୂଵ ମହାନ୍ନୃପଃ । ଵୈନ୍ଯୋ ନାମ ମହୀପାଲୋ ଯଃ ପୃଥୁଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ

ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ବେନଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଥିଲେ। ସେହି ହାତ ମଥିବା ସମୟରେ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ବୈନ୍ୟ ଓ ପ୍ରଥୁ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ସ ଧନ୍ଵୀ କଵଚୀ ଜାତସ୍ତେଜସା ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ । ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକାନ୍ ରରକ୍ଷ କ୍ଷତ୍ରପୂର୍ଵଜଃ

ସେ ବଣ୍ଡୁକ ଓ କବଚ ସହିତ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦେହ ଜଳିଉଠୁଥିଲା। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମର ପ୍ରଥୁ ବୈନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

ତସ୍ଯ ସ୍ତଵାର୍ଥମୁତ୍ପନ୍ନୌ ନିପୁଣୌ ସୂତମାଗଧୌ

ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ—ସୂତ ଓ ମାଗଧ—ଜନ୍ମିଲେ।

ତେନେଯଂ ଗୌର୍ମହାରାଜ୍ଞା ଦୁଗ୍ଧା ସସ୍ଯାନି ଧୀମତା । ପ୍ରଜାନାଂ ଵୃତ୍ତିକାମାନାଂ ଦେଵୈଋଷିଗଣୈଃ ସହ

ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାରାଜା ପ୍ରଥୁ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଧାନଦାନା ପାଇଁ ଦୁହିଲେ, ଯାହା ଲୋକମାନେର ଜୀବିକା ପାଇଁ ହେଲା।

ପିତୃଭିର୍ଦାନଵୈଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଗଣୈଃ । ସର୍ଵୈଃ ପୁଣ୍ଯଜନୈଶ୍ଚୈଵ ଵୀରୁଦ୍ଭିଃ ପର୍ଵତୈସ୍ତଥା

ପିତୃମାନେ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରାମାନେ, ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟବାନ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କଲେ।

ତେଷୁ ତେଷୁ ତୁ ପାତ୍ରେଷୁ ଦୁହ୍ଯମାନା ଵସୁନ୍ଧରା । ପ୍ରାଦାଦ୍ଯଥେପ୍ସିତଂ କ୍ଷୀରଂ ତେନ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ଵଧାରଯତ୍

ସେଇ ସମସ୍ତ ପାତ୍ରରେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହାଯାଇଥିଲା। ସେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଧ ଦେଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପୋଷଣ କଲେ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ॥ ଵିସ୍ତରେଣ ପୃଥୋର୍ଜନ୍ମ କୀର୍ତ୍ତଯସ୍ଵ ମହା ମତେ । ଯଥା ମହାତ୍ମନା ଦୁଗ୍ଧା ପୂର୍ଵଂ ତେନ ଵସୁନ୍ଧରା

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ପ୍ରଥୁଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ଓ ସେ କିପରି ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ବେ ଦୁହିଥିଲେ, ଏହା ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।

ଯଥା ଦେଵୈଶ୍ଚ ନାଗୈଶ୍ଚ ଯଥା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଃ ସହ । ଯଥା ଯକ୍ଷୈଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିର୍ଯଥା ପୁରା ॥୨.୧.

ଦେବତା, ନାଗ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ପୁରାତନ ସମୟରେ କିପରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତାହା ମଧ୍ୟ କହ।

୬୨.୧୦୦ ତେଷାଂ ପାତ୍ରଵିଶେଷାଂଶ୍ଚ ଦୋଗ୍ଧାରଂ କ୍ଷୀରମେଵ ଚ । ତଥା ଵତ୍ସଵିଶେଷାଂଶ୍ଚ ତନ୍ନଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତାମ୍

ସେମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ପାତ୍ର, ଦୁହୁଥିବା ଲୋକ, ଦୁଧ ଓ ବିଶେଷ ବଛ୍ଛା ବିଷୟରେ ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, ଆମକୁ ଏହି କଥା କହ।

ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚ କାରଣେ ପାଣିର୍ଵେନସ୍ଯ ମଥିତଃ ପୁରା । କ୍ରୁଦ୍ଧୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ ପୂର୍ଵଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ନଃ

କେଉଁ କାରଣରୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦୁଃଖିତ ମହାର୍ଷିମାନେ ବେନଙ୍କର ହାତ ମଥିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ କହ।

ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଵୋ ଵିପ୍ରାଃ ପୃଥୋର୍ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ସମ୍ଭଵମ୍ । ଏକାଗ୍ରାଃ ପ୍ରଯତାଶ୍ଚୈଵ ଶୂଶ୍ରୂଷଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଥୁ ବୈନ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି। ଏକାଗ୍ର ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

ନାଶୁଚେର୍ନାପି ପାପାଯ ନାଶିଷ୍ଯାଯାହିତାଯ ଚ । ଵର୍ଣଯେଯମିମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନାଵ୍ରତାଯ କଥଞ୍ଚନ

ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥାକୁ ମୁଁ ଅଶୁଚି, ପାପୀ, ଅଯୋଗ୍ୟ କିମ୍ବା ନିୟମ ନଥିବା କାହାକୁ କେବେ କହିବି ନାହିଁ।

ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵେଦୈଶ୍ଚ ସମ୍ମିତମ୍ । ରହସ୍ଯମୃଷିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ଯୋଽନସୂଯକଃ

ଏହା ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ, କୀର୍ତ୍ତିବାନ୍, ଆୟୁବୃଦ୍ଧିକାରୀ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ବେଦ ସହିତ ସମ୍ମତ। ଏହା ଋଷିମାନେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଶୁଣେ, ସେ ଲାଭ ପାଏ।

ଯଶ୍ଚେମଂ ଶ୍ରାଵଯେନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ପୃଥୋର୍ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ସମ୍ଭଵମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନ ସ ଶୋଚେତ୍ କୃତାକୃତମ୍ । ଗୋପ୍ତା ଧର୍ମସ୍ଯ ରାଜାସୌ ବଭୂଵାତ୍ରିସମଃ ପ୍ରଭୁଃ

ଯିଏ ପ୍ରଥୁ ବୈନ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ସେ କୃତ ଓ ଅକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେବେ ନାହିଁ। ସେଇ ରାଜା ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ଓ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଅତ୍ରିଵଂଶସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ହ୍ଯଙ୍ଗୋ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭଵଦ୍ଵେନୋ ନାତ୍ଯର୍ଥଂ ଧାର୍ମିକ ସ୍ତଥା

ଅତ୍ରି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଅଙ୍ଗ ନାମକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ବେନ ଥିଲେ, ଯିଏ ବହୁତ ଧାର୍ମିକ ନଥିଲେ।

ଜାତୋ ମୃତ୍ଯୁସୁତାଯାଂ ଵୈ ସୁନୀଥାଯାଂ ପ୍ରଜାପତିଃ । ସ ମାତାମହଦୋଷେଣ ଵେନଃ କାଲାତ୍ମଜାତ୍ମଜଃ

ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁନୀଥାରେ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମିଲେ। ମାତାମାଙ୍କର ଦୋଷରୁ କାଳର ପୁଅ ବେନ ଜନ୍ମିଲେ।

ସ ଧର୍ମଂ ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା କାମାଲ୍ଲୋଭେ ଵ୍ଯଵର୍ତ୍ତତ । ସ୍ଥାପନଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଧର୍ମାପେତଂ ସ ପାର୍ଥିଵଃ

ସେ ରାଜା ଧର୍ମକୁ ପଛକୁ ଛାଡ଼ି, ଲୋଭ ଓ ଇଚ୍ଛାରେ ଭଳି, ଧର୍ମପଥରୁ ଦୂରେଇଗଲେ। ତାହା ପରେ ସେ ଏମିତି ଏକ ଶାସନ ଗଢ଼ିଲେ, ଯାହାରେ ଧର୍ମର କିଛି ଅଂଶ ନଥିଲା।

ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ହ୍ଯଧର୍ମେ ନିରତୋଽଭଵତ୍ । ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରାଃ ପ୍ରଜା ସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଶାସତି । ଆସନ୍ନ ଚ ପପୁଃ ସୋମଂ ହୁତଂ ଯଜ୍ଞେଷୁ ଦେଵତାଃ ॥୨.୧.

ସେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ଅଧର୍ମରେ ଲଗି ରହିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନରେ ଲୋକମାନେ ବେଦ ପାଠ କିମ୍ବା ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତଥାପି, ପାଖପାଖି ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ହେଉଥିଲା, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସୋମରସ ପାନ କରୁଥିଲେ।