ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଯଶୋରାଜ୍ଯସୁଖୈଶ୍ଵର୍ଯଵିତ୍ତାଯୁର୍ଧନକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ। ସ୍ତୋତଵ୍ଯୋ ଭକ୍ତିମାସ୍ଥାଯ ଵିଦ୍ଯାକାମୈଶ୍ଚ ଯତ୍ନତଃ ।। ୩୦.

ଯେଉଁମାନେ ଯଶ, ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ଧନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଅଧିକ ଧନ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସ୍ତବକୁ ଯଥାଯଥ ଚେଷ୍ଟାରେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ।

ଵ୍ଯାଧିତୋ ଦୁଃଖିତୋ ଦୀନଶ୍ଚୌରତ୍ରସ୍ତୋ ଭଯାର୍ଦିତଃ। ରାଜକାର୍ଯନିଯୁକ୍ତୋ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ମହତୋ ଭଯାତ୍ ।। ୩୦.

ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ଦୁଃଖିତ, ଦରିଦ୍ର, ଚୋରଙ୍କ ଭୟରେ ଅତି ଭୟଭୀତ, କିମ୍ବା ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ସ୍ତବ ପଢ଼ିଲେ ବଡ଼ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ଅନେନ ଚୈଵ ଦେହେନ ଗଣାନାଂ ସ ଗଣାଧିପଃ। ଇହ ଲୋକେ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗଣ ଏଵୋପପଦ୍ଯତେ ।। ୩୦.

ଏହି ଦେହରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗଣପତି ହୁଏ; ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଲାଭ କରି, ପରେ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ନ ଚ ଯକ୍ଷାଃ ପିଶାଚା ଵା ନ ନାଗା ନ ଵିନାଯକାଃ। କୁର୍ଯୁର୍ଵିଘ୍ନଂ ଗୃହେ ତସ୍ଯ ଯତ୍ର ସଂସ୍ତୂଯତେ ଭଵଃ ।। ୩୦.

ଯେଉଁ ଘରେ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ନାଗ କିମ୍ବା ବିନାୟକ କୌଣସି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ଵା ଇଦଂ ନାରୀ ସୁଭକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ। ପିତୃଭିର୍ଭର୍ତୃପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ପୂଜ୍ଯା ଭଵତି ଦେଵଵତ୍ ।। ୩୦.

ଯଦି କୌଣସି ନାରୀ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଏହି ସ୍ତବ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ପିତୃ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପକ୍ଷ ଓ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ଦେବୀ ପରି ପୂଜ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ଵା ଇଦଂ ସର୍ଵ କୀର୍ତ୍ତଯେଦ୍ଵାପ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ। ତସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣି ସିଦ୍ଧିଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଵିଘ୍ନତଃ ।। ୩୦.

ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସ୍ତବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ବାରମ୍ବାର ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହୁଏ, କୌଣସି ବାଧା ହୁଏ ନାହିଁ।

ମନସା ଚିନ୍ତିତଂ ଯଚ୍ଚ ଯଚ୍ଚ ଵାଚାପ୍ଯୁଦାହୃତମ୍। ସର୍ଵଂ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ସ୍ତଵନସ୍ଯାନୁକୀର୍ତ୍ତନାତ୍ ।। ୩୦.

ମନରେ ଯେଉଁ କଥା ଭାବିଥାଏ କିମ୍ବା ମୁଁହରେ ଯେଉଁ କଥା କହାଯାଏ, ଏହି ସ୍ତବକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପଢ଼ିଲେ ସେ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହୁଏ।

ଦେଵସ୍ଯ ସଗୁହସ୍ଯାଥ ଦେଵ୍ଯା ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରସ୍ଯ ତୁ। ବଲିଂ ଵିଭଵତଃ କୃତ୍ଵା ଦମେନ ନିଯମେନ ଚ ।। ୩୦.

ଦେବତା, ସଗୁହ୍ୟ, ଦେବୀ ଓ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବଳି ଦେଇ, ନିୟମ ଓ ସଂଯମ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସ ଯୁକ୍ତୋ ଗୃହ୍ଣୀଯାନ୍ନାମାନ୍ଯାଶୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ଈପ୍ସିତାନ୍ ଲଭତେଽତ୍ଯର୍ଥଂ କାମାନ୍ ଭୋଗାଂଶ୍ଚ ମାନଵଃ। ମୃତଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରପରିଵୃତଃ ।। ୩୦.

ଏପରେ ଯଥାକ୍ରମେ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କରିଲେ ମଣିଷ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ଆନନ୍ଦ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ପାଏ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ହଜାର ଜଣ ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ସର୍ଵ କର୍ମସୁ ଯୁକ୍ତୋ ଵା ଯୁକ୍ତୋ ଵା ସର୍ଵପାତକୈଃ। ପଠନ୍ ଦକ୍ଷକୃତଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ମୃତଶ୍ଚ ଗଣସାଲୋକ୍ଯଂ ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁରାସୁରୈଃ ।। ୩୦.

ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏହି ସ୍ତବ ପଢ଼ିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ଗଣମାନେ ସହିତ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ଵୃଷେଵ ଵିଧିଯୁକ୍ତେନ ଵିମାନେନ ଵିରାଜତେ। ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵସ୍ଥାଯୀ ରୁଦ୍ରସ୍ଯାନୁଚରୋ ଭଵେତ୍ ।। ୩୦.

ଏହିପରି ଲୋକେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରଥରେ ବୃଷଭ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ବିନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ସେବକ ଭାବେ ରହିଥାଏ।

ଇତ୍ଯାହ ଭଗଵାନ୍ ଵ୍ଯାସଃ ପରାଶରସୁତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ନୈତଦ୍ଵେଦଯତେ କଶ୍ଚିନ୍ନେଦଂ ଶ୍ରାଵ୍ଯନ୍ତୁ କସ୍ଯଚିତ୍ ।। ୩୦.

ଏପରି ଭାବେ ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାପ୍ରଭୁ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଛନ୍ତି: ଏହି ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା କାହାକୁ ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଯେଽପି ସ୍ଯୁଃ ପାପକାରିଣଃ। ଵୈଶ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୁଯୁଃ ।। ୩୦.

ଏହି ଉତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ ଗଥା ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ, ବଣିକ, ନାରୀ ଓ ଶୂଦ୍ର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।

ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ସଦା ପର୍ଵସୁ ପର୍ଵସୁ। ରୁଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଦ୍ଵିଜୋ ଵୈ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୦.

ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଏହି ସ୍ତବକୁ ସବୁବେଳେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଇତ୍ଯେଷା ସମନୁଜ୍ଞାତା କଥା ପାପପ୍ରଣାଶିନୀ। ଯା ଦକ୍ଷମଧିକୃତ୍ଯେହ କଥା ଶର୍ଵାଦୁପାଗତା ।। ୩୧.

ଏହିପରି ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ନେଇ ଶର୍ବଙ୍କ ଠାରୁ ଆସିଥିବା ଏହି ପାପନାଶିନୀ କଥାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଛି।

ପିତୃଵଂଶପ୍ରସଙ୍ଗେନ କଥା ହ୍ଯେଷା ପ୍ରକୀର୍ତିତା। ପିତୄଣାମାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ଦେଵାନ୍ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯତଃ ପରମ୍ ।। ୩୧.

ପିତୃବଂଶ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ପିତୃମାନେଙ୍କର କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବମାନେଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି।

ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେ ପୂର୍ଵମାସନ୍ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ । ଦେଵା ଯାମା ଇତି ଖ୍ଯାତାଃ ପୂର୍ଵଂ ଯେ ଯଜ୍ଞସୂନଵଃ ।। ୩୧.

ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ, ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଯଜ୍ଞଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଦେବତା ଯମ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ଅଜିତା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ଜିତା ଜିଦଜିତାଶ୍ଚ ଯେ। ପୁତ୍ରାଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସ୍ଯୈତେ ଶୁକ୍ରନାମ୍ନା ମାନସାଃ ।। ୩୧.

ଅଜିତ, ଜିତ ଏବଂ ଜିଦଅଜିତ ନାମକ ଯେଉଁମାନେ, ଏମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନସ ପୁତ୍ର। ଏହିମାନେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କର ପୁତ୍ର ଏବଂ ଶୁକ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ।

ତୃପ୍ତିମନ୍ତୋ ଗଣା ହ୍ଯେତେ ଦେଵାନାନ୍ତୁ ତ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଛନ୍ଦୋଗାସ୍ତୁ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସର୍ଵେ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସ୍ଯ ହ ।। ୩୧.

ତୃପ୍ତିମନ୍ତ ନାମକ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବତାଙ୍କର ତିନି ଶ୍ରେଣୀ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ଏବଂ ଚ୍ଛାନ୍ଦୋଗ ନାମରେ ତିରିଶି ତିନି ଜଣ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ସନ୍ତାନ।

ଯଦୁର୍ଯଯାତିର୍ଦ୍ଵୌ ଦେଵୌ ଦୀଧଯଃ ସ୍ରଵସୋ ମତିଃ। ଵିଭାସଶ୍ଚ କ୍ରତୁଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଜାତିର୍ଵିଶତୋ ଦ୍ଯୁତିଃ ।। ୩୧.

ଯଦୁ ଓ ଯୟାତି—ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା; ଦୀଧୟ, ଶ୍ରବସ, ମତି, ବିଭାସ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରଜାତି, ବିଶତ ଓ ଦ୍ୟୁତି।

ଵାଯସୋ ମଙ୍ଗଲଶ୍ଚୈଵ ଯାମା ଦ୍ଵାଦଶ କୀର୍ତିତାଃ। ଅଭିମନ୍ଯୁରୁଗ୍ରଦୃଷ୍ଟିଃ ସମଯୋଽଥ ଶୁଚିଶ୍ରଵାଃ। କେଵଲୋ ଵିଶ୍ଵରୂପଶ୍ଚ ସୁପକ୍ଷୋ ମଧୁପସ୍ତଥା ।। ୩୧.

ବାୟସ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ବାରଟି ଯମ ନାମକ; ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଉଗ୍ରଦୃଷ୍ଟି, ସମୟ, ଶୁଚିଶ୍ରବା, କେବଳ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ସୁପକ୍ଷ ଓ ମଧୁପର୍କ।

ତୁରୀଯୋ ନିର୍ହପୁଶ୍ଚୈଵ ଯୁକ୍ତୋ ଗ୍ରାଵାଜିନସ୍ତୁ ତେ। ଯମିନୋ ଵିଶ୍ଵଦେଵାଦ୍ଯଂ ଯଵିଷ୍ଠୋଽମୃତଵାନପି ।। ୩୧.

ତୁରୀୟ, ନିର୍ହପୁ, ଯୁକ୍ତ, ଗ୍ରାଭାଜିନ—ଏହିମାନେ ଯମିନ ଏବଂ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ। ଯବିଷ୍ଠ ଓ ଅମୃତବାନ୍ ମଧ୍ୟ।

ଅଜିରୋ ଵିଭୁର୍ଵିଭାଵଶ୍ଚ ମୃଲିକୋଽଥ ଦିଦେହକଃ। ଶ୍ରୁତିଶ୍ରୃଣୋ ବୃହଚ୍ଛୁକ୍ରୋ ଦେଵା ଦ୍ଵାଦଶ କୀର୍ତିତାଃ ।। ୩୧.

ଅଜିର, ବିଭୁ, ବିଭାବ, ମୃଳିକ, ଦିଦେହକ, ଶ୍ରୁତି, ଶ୍ରିଣ, ବୃହତ୍ଶୁକ୍ର—ଏହି ବାରଟି ଦେବତାଙ୍କ ନାମ।

ଆସନ୍ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସ୍ଯୈତେ ଅନ୍ତରେ ସୋମପାଯିନଃ। ତ୍ଵିଷିମନ୍ତୋ ଗଣା ହ୍ଯେତେ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ ।। ୩୧.

ଏହିମାନେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ବଂଶର ସୋମପାୟୀ ଦେବତା। ଏମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବଳବାନ୍ ଥିଲେ।

ତେଷାମିନ୍ଦ୍ରଃ ସଦା ହ୍ଯାସୀଦ୍ଵିଶ୍ଵଭୁକ୍ ପ୍ରଥମୋ ଵିଭୁଃ। ଅସୁରା ଯେତଦା ତେଷାମାସନ୍ ଦାଯାଦବାନ୍ଧଵାଃ ।। ୩୧.

ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସଦା ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିଥିବା। ସେ ସମୟରେ ଅସୁରମାନେ ତାଙ୍କର ବାନ୍ଧବ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ।

ସୁପର୍ଣଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପିଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସାଃ। ଅଷ୍ଟୌ ତେ ପିତୃଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନାସତ୍ଯା ଦେଵଯୋନଯଃ ।। ୩୧.

ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ—ଏହି ଆଠଜଣ, ପିତୃମାନେ ସହିତ, ନାସତ୍ୟ ନାମକ ଦେବଯୋନି।

ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେଽତୀତାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵାସାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ପ୍ରଭାଵରୂପସମ୍ପନ୍ନା ଆଯୁଷା ଚ ବଲେନ ଚ ।। ୩୧.

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଅନ୍ତରାଳରେ ଅନେକ ଜଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସମୃଦ୍ଧି, ରୂପ, ଆୟୁ ଓ ବଳରେ ଉତ୍ତମ।

ଵିସ୍ତରାଦିହ ନୋଚ୍ଯନ୍ତେ ମା ପ୍ରସଙ୍ଗୋ ଭଵତ୍ଵିହ। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ନିସର୍ଗଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ମନୁଃ ।। ୩୧.

ଏହାମାନଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଉନାହିଁ, ଯେହেতୁ ଅଧିକ ବଡ଼ ହେବ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ବର୍ତ୍ତମାନ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଅତୀତେ ଵର୍ତ୍ତମାନେନ ଦୃଷ୍ଟୋ ଵୈଵସ୍ଵତେନ ସଃ। ପ୍ରଜାଭିର୍ଦେଵତାଭିଶ୍ଚ ଋଷିଭିଃ ପିତୃଭିଃ ସହ ।। ୩୧.

ଏହି ଅତୀତକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାଇବସ୍ବତ ଦେଖିପାରିଛନ୍ତି, ସହିତେ ପ୍ରଜା, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ।