ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ହରିଷେଣଃ ସୁଷେଣଶ୍ଚ ଵାରିଷେଣଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ରୁଦ୍ରଦତ୍ତେନ୍ଦ୍ରଦତ୍ତୌ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଦ୍ରୁମ ମହାଦ୍ରୁମୌ ॥ ୮.

ହରିଷେଣ, ସୁଷେଣ ଓ ବାରିଷେଣ, ଏମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ରୁଦ୍ରଦତ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦତ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରଦ୍ରୁମ ଓ ମହାଦ୍ରୁମ—ଏହିମାନେ ନାମିତ ।

ବିନ୍ଦୁଶ୍ଚ ବିନ୍ଦୁସାରଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଵଂଶାଶ୍ଚ କିନ୍ନରାଃ। ଇତ୍ଯେତେ କିନ୍ନରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଲୋକେ ଖ୍ଯାତାଃ ସୁଶୋଭନାଃ ॥ ୮.

ବିନ୍ଦୁ, ବିନ୍ଦୁସାର, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ ଏବଂ କିନ୍ନରମାନେ—ଏହିମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଂସାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ।

ନୃତ୍ଯଗୀତପ୍ରଗଲ୍ଭାନାମେତେଷାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ଲୋକେ ଗଣଶତାନ୍ଯେଵ କିନ୍ନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୮.

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶତଶଃ କିନ୍ନର ଦଳ ଏହି ସଂସାରରେ ଅଛନ୍ତି ।

ଯକ୍ଷା ଯକ୍ଷୋପଶାନ୍ତଶ୍ଚ ଲୌହେଯା ରୂପଶାଲିନୀ। ଦୁହୀତା ସୁରଵିନ୍ଦେତି ପ୍ରକାଶା ସିଦ୍ଧସମ୍ମତା ॥ ୮.

ଯକ୍ଷ, ଯକ୍ଷୋପଶାନ୍ତ, ଲୌହେୟା ନାମକ ସୁନ୍ଦରୀ ଏବଂ ସୁରବିନ୍ଦା ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା—ଏମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ।

ଉପାଯାକେତନସ୍ଯାହି ସ୍ଵଯମୁତ୍ପାଦିତୋ ଗଣଃ । କରାଲକେନ ଭୂତାନାଂ ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶ୍ରୃଣୁ ॥ ୮.

ଉପାୟାକେତନଙ୍କ ନିଜ ଉଦ୍ୟମରୁ ଏକ ନୂତନ ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; କରାଳକ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ ।

ଭୂତା ଭୂତଗଣୈର୍ଜ୍ଞେଯା ଆଵେଶକନିଵେଶକାଃ। ଇତ୍ଯେଵମାଦିର୍ହି ଗଣୋ ଭୂମିଗୋଚରକଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୮.

ଭୂତ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦଳ, ଆବେଶକ ଓ ନିବେଶକ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ; ଏହିପରି ଭୂମିରେ ଚଳିଥିବା ଏହି ଦଳ ଆରମ୍ଭ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଇଛି ।

ଵିଜ୍ଞେଯ ଇହ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ ଭୂତାନାଂ ଭୂତନାଯକଃ। ଯେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟା ଭଵନ୍ତ୍ଯେଷାମମ୍ବରାନ୍ତରଚାରିଣାମ୍। ଵୃକ୍ଷାଗ୍ରମାତ୍ରମାକାଶଂ ତେ ଚରନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୮.

ଏହି ସଂସାରରେ ଭୂତମାନଙ୍କ ନାୟକ କିଏ ତାହା ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଯେଉଁମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେମାନେ ଗଛର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶରେ ଚଳନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ତତ୍ରେମେ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପ୍ରାଯେଣ କଥିତା ମଯା। ଦେଵୋପସ୍ଥାନନିରତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଯଶସ୍ଵିନଃ ॥ ୮.

ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କ ବିଷୟରେ ପ୍ରାୟଃ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ସେମାନେ ଦେବସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୋଲି ଜାଣ ।

ନାରାଯଣଂ ସୁରଗୁରୁଂ ଵିରଜଂ ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣମ୍। ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଞ୍ଚ ତଥା ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵମ୍ ॥ ୮.

ନାରାୟଣ, ସୁରଗୁରୁ, ବିରଜ, ପଦ୍ମନୟନ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଏବଂ ଚାରିମୁହଁ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଏମାନେ—

ଶଙ୍କରଞ୍ଚ ମହାଦେଵମୀଶାନଞ୍ଚ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁମ୍। ଇନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଵାଂସ୍ତଥା ଦିତ୍ଯାନ୍ ରୁଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ଵସୁଭିଃ ସହ ॥ ୮.

ଶଙ୍କର, ମହାଦେବ, ଈଶାନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନେ—

ଉପତସ୍ଥୁଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ନୃତ୍ତ୍ଯଗୀତଵିଶାରଦାଃ। ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଥା ନିପୁଣା ଗୀତଵାଦିନଃ ॥ ୮.

ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବସୁଥିବା ତ୍ରିଦଶମାନେ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ।

ହଂସୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ କନିଷ୍ଠୋଽନ୍ଯୋ ମଧ୍ଯମୌ ଚ ହହା ହୁହୂଃ। ଚତୁର୍ଥୋ ଧିଷଣଶ୍ଚୈଵ ତତୋ ଵାସିରୁଚିସ୍ତଥା ॥ ୮.

ହଂସ ସବୁଠାରୁ ବଡ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ, ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଜଣ—ହହା ଓ ହୁହୂ; ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛନ୍ତି ଧିଷଣ, ତାପରେ ବାସିରୁଚି ।

ଷଷ୍ଠସ୍ତୁ ତୁମ୍ବୁରୁସ୍ତେଷାଂ ତତୋ ଵିଶ୍ଵାଵସୁଃ ସ୍ମୃତଃ। ଇମାଶ୍ଚାପ୍ସରସୋ ଦିଵ୍ଯା ଵିହିତାଃ ପୁଣ୍ଯଲକ୍ଷଣାଃ ॥ ୮.

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଷଷ୍ଠ ହେଉଛନ୍ତି ତୁମ୍ବୁରୁ, ତାପରେ ବିଶ୍ୱାବସୁ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହିମାନେ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ।

ସୁଷୁଵେଽଷ୍ଟୌ ମହାଭାଗା ଵରିଷ୍ଠା ଦେଵପୂଜିତାଃ। ଅନଵଦ୍ଯାମନଵଶାମନ୍ଵତାଂ ମଦନପ୍ରିଯାମ୍। ଅରୂଷାଂ ସୁଭଗାଂ ଭାସୀ ମରିଷ୍ଟାଽଷ୍ଟୌ ଵ୍ଯଜାଯତ ॥ ୮.

ଏଠାରେ ଆଠଜଣ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ—ଅନବଦ୍ୟା, ଅନବଶା, ଅନ୍ବତୀ, ମଦନପ୍ରିୟା, ଅରୂଷା, ସୁଭଗା, ଭାସୀ ଓ ମରିଷ୍ଟା—ଏହି ଆଠଜଣ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ।

ମନୋଵତୀ ସୁକେଶା ଚ ତୁମ୍ବୁରୋସ୍ତୁ ସୁତେ ଉଭେ। ପଞ୍ଚଚୂଡାସ୍ତ୍ଵିମା ଦିଵ୍ଯା ଦୈଵିକ୍ଯୋଽପ୍ସରସୋ ଦଶ ॥ ୮.

ମନୋବତୀ ଓ ସୁକେଶା, ଏହି ଦୁଇଜଣ ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ କନ୍ୟା; ଏହି ପଞ୍ଚଚୂଡ଼ା ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଦଶଜଣ ଦେବମୂଳ ଅଟୁଟ ।

ମେନକା ସହଜନ୍ଯା ଚ ପର୍ଣିନୀ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲା। ଘୃତସ୍ଥଲା ଘୃତାଚୀ ଚ ଵିଶ୍ଵାଚୀ ପୂର୍ଵଚୀତ୍ଯପି। ପ୍ରମ୍ଲୋଚେତ୍ଯଭିଵିଖ୍ଯାତାନୁମ୍ଲୋଚନ୍ତୀ ତଥୈଵ ଚ ॥ ୮.

ମେନକା, ସହଜନ୍ୟା, ପର୍ଣ୍ଣିନୀ, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା, ଘୃତସ୍ଥଳା, ଘୃତାଚୀ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ପୂର୍ବାଚୀ, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଏବଂ ଅନୁମ୍ଲୋଚନ୍ତୀ—ଏହିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଅନାଦିନିଧନସ୍ଯାଥ ଜଜ୍ଞେ ନାରାଯଣସ୍ଯ ଯା। ଊରୋଃ ସର୍ଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ଉର୍ଵଶ୍ଯେକାଦଶୀ ସ୍ମୃତା ॥ ୮.

ଅନାଦି ଓ ଅନ୍ତହୀନ ନାରାୟଣଙ୍କ ଉରୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ନିର୍ମଳ ଉର୍ବଶୀ ଏକାଦଶୀ ଅପ୍ସରା ଭାବେ ସ୍ମୃତ ।

ମେନସ୍ଯ ମେନକା କନ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ହୃଷ୍ଟଚେତସଃ । ସର୍ଵାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଵାଦିନ୍ଯୋ ମହାଯୋଗାଶ୍ଚ ତାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୮.

ମେନକା ହେଉଛନ୍ତି ମେନାଙ୍କ କନ୍ୟା, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଥିଲେ; ଏହିମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମବାଦିନୀ ଓ ମହାଯୋଗିନୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ।

ଗଣା ଅପ୍ସରସାଙ୍ଖ୍ଯାତାଃ ପୁଣ୍ଯାସ୍ତେ ଵୈ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ। ଆହୂତାଃ ଶୋଭଯନ୍ତଶ୍ଚ ଗଣା ହ୍ଯେତେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ॥ ୮.

ଅପ୍ସରାମାନେଙ୍କ ଦଳ, ସଂଖ୍ୟାରେ ଚଉଦ, ପୁଣ୍ୟଶୀଳ; ଏହି ଚଉଦ ଦଳ ଡାକିଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ବଢ଼ାନ୍ତି ।

ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସାଃ କନ୍ଯାଃ ଶୋଭଯନ୍ତ୍ଯୋ ମନୋଃ ସୁତାଃ। ଵେଗଵନ୍ତ୍ଯସ୍ତ୍ଵରିଷ୍ଟାଯା ଊର୍ଜ୍ଜାଯାଶ୍ଚାଗ୍ନିସମ୍ଭଵାଃ ॥ ୮.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଝିଅମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ମନୁଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ; ତ୍ୱରିତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଝିଅମାନେ, ଊର୍ଜ୍ଜାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଝିଅମାନେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ଆଯୁଷ୍ମନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଜାତାଃ ସୁଭା ସ୍ଵରାଃ। ଵାରିଜା ହ୍ଯମୃତୋତ୍ପନ୍ନା ଅମୃତା ନାମତଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୮.

ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କିରଣରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ୱର ଥିବା ଝିଅମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ଅମୃତରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅମାନେ 'ଅମୃତା' ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଵାଯୂତ୍ପନ୍ନା ମୁଦା ନାମ ଭୂମିଜାତା ଭଵାସ୍ତୁ ଵୈ । ଵିଦ୍ଯୁତଶ୍ଚ ରୁଚୋ ନାମ ମୃତ୍ଯୋଃ କନ୍ଯାଶ୍ଚ ଭୈରଵାଃ ॥ ୮.

ବାୟୁଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅମାନେ 'ମୁଦା' ଭାବେ ଜଣାଶୁନ୍ତି; ଭୂମିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି 'ଭବା'; ବିଜୁଳିଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅମାନେ 'ରୁଚା', ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ 'ଭୈରବା' ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଶୋଭଯନ୍ତ୍ଯଃ କାମଗୁଣା ଗଣାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଶ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ। ସେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସୁରଗଣୈଃ ରୂପାତିଶଯନିର୍ମିତାଃ ॥ ୮.

ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଝିଅମାନେ କାମଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଚୌଦ ଦଳର ଦେବୀମାନେ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ସହ ଅତିଶୟ ସୁନ୍ଦର ରୂପରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି।

ଶୁଭରୂପା ମହାଭାଗା ଦିଵ୍ଯା ନାରୀ ତିଲୋତ୍ତମା। ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚାଗ୍ନିକୁଣ୍ଡାଚ୍ଚ ଦେଵନାରୀ ପ୍ରଭାଵତୀ। ରୂପଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନା ଉତ୍ପନ୍ନା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା ॥ ୮.

ଶୁଭ ରୂପ, ମହାଭାଗ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ଥିବା ତିଲୋତ୍ତମା ଏକ ଦେବୀ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦେବୀ 'ପ୍ରଭାବତୀ' ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଵେ ଦୀତଲସମୁତ୍ପନ୍ନା ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ନାମ୍ନା ଵେଦଵତୀ ନାମ ସୁରନାରୀ ମହାପ୍ରଭା ॥ ୮.

ଚାରିମୁହଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବେଦୀରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦେବୀ 'ବେଦବତୀ' ନାମରେ ମହାପ୍ରଭା ଭାବେ ପରିଚିତ।

ତଥା ଯମସ୍ଯ ଦୁହିତା ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ। ଵରହେମଵିଭା ହେମା ଦେଵନାରୀ ସୁଲୋଚନା ॥ ୮.

ଏହିପରି, ଯମଙ୍କର ଝିଅ 'ହେମା' ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଶୋଭିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁନାରେ ଶୁଭିତ ଏବଂ ଦେବୀ ମଧୁର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା।

ଇତ୍ଯେତେ ବହୁସାହସ୍ରଂ ଭାସ୍ଵରା ହ୍ଯପ୍ସରୋଗଣାଃ। ଦେଵତାନାମୃଷୀଣାଞ୍ଚ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତା ମାତରଶ୍ଚ ହ ॥ ୮.

ଏହିପରି, ହଜାର ହଜାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ଘରଣୀ ଓ ମାଆ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।

ସୁଗନ୍ଧାଶ୍ଚମ୍ପଵର୍ଣାଶ୍ଚ ସର୍ଵାଶ୍ଚାପ୍ସରସଃ ସମାଃ। ସମ୍ପ୍ରଯୋଗେ ତୁ କାନ୍ତେନ ମାଦ୍ଯନ୍ତି ମଦିରାଂ ଵିନା। ତାସାମାପ୍ଯାଯତେ ସ୍ପର୍ଶାଦାନନ୍ଦଶ୍ଚ ଵିଵର୍ଦ୍ଧତେ ॥ ୮.

ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର; ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସମାନ। ପ୍ରିୟଜନ ସହ ମିଶିଲେ, ମଦିରା ବିନା ମଧୁର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶରେ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିଯାଏ।

ପର୍ଵତେ ନାରଦେ ପୂର୍ଵଂ ରେତଃ ସ୍କନ୍ନଂ ପ୍ରଜାପତେଃ। ପର୍ଵତସ୍ତତ୍ର ସଂଭୂତୋ ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ତାଵୁଭୌ॥ ତଯୋର୍ଯଵୀଯସୀ ଚୈଵ ତୃତୀଯାରନ୍ଧତୀ ସ୍ମୃତା। ଦେଵରୁଖ୍ଯୋ ସୂର୍ଯଜନ୍ମ ତସ୍ମିନ୍ନାରଦପର୍ଵତୌ॥(ପାଠଭେଦଃ) ଵିନତାଯାସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵାଵରୁଣୋ ଗରୁଡଶ୍ଚ ହ। ଷଟ୍‌ତ୍ରିଂଶତ୍ତୁ ସ୍ଵସାରଶ୍ଚ ଯଵୀଯସ୍ଯସ୍ତୁ ତାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୮.

ପାହାଡ଼ରେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ବୀର୍ୟ ପତିଥିଲା; ସେଠାରୁ ପର୍ବତ ଓ ନାରଦ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯବୀୟସୀଙ୍କର ଛତିଶ ଝିଅ ସହୋଦରୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ବିନତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଅରୁଣ ଓ ଗରୁଡ଼; ସେହି ସହୋଦରୀମାନେ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଭାବେ ଜଣାଶୁନ୍ତି।