ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵିପ୍ରର୍ଷିଃ ପୁନର୍ଦକ୍ଷମଭାଷତ। ପୂଜ୍ଯନ୍ତୁ ପଶୁଭର୍ତ୍ତାରଂ କସ୍ମାନ୍ନାହ୍ଵଯସେ ପ୍ରଭୁମ୍ ।। ୩୦.
ଏପରି କହି, ମହାର୍ଷି ଆଉଥରେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: 'ପଶୁମାନଙ୍କର ନାଥକୁ କାହିଁକି ପୂଜା କରିବାକୁ ଡାକୁନାହାଁ?'
ସନ୍ତି ମେ ବହଵୋ ରୁଦ୍ରାଃ ଶୂଲହସ୍ତାଃ କପର୍ଦ୍ଦିନଃ। ଏକାଦଶାଵସ୍ଥଗତା ନାନ୍ଯଂ ଵେଝି ମହେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୩୦.
ମୋ ପାଖରେ ଅନେକ ରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି, ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, ଜଟାଧାରୀ, ଏଗାରଟି ଆକୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣେନି।
ସର୍ଵେ ନିମନ୍ତ୍ରିତା ଦେଵା ଯେନ ଈଶୋ ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ। ଯଥାହଂ ଶଙ୍କରାଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ନାନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ଦୈଵତମ୍। ତଥା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଵିପୁଲୋ ଯଜ୍ଞୋଽଯଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୦.
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଯାଇଛି, ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ନିମନ୍ତ୍ରିତ। ମୁଁ ଯେପରି ଶଙ୍କରଠାରେ ଉପରେ ଆଉ କୌଣସି ଦେବତାକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ସେପରି ଡକ୍ଷଙ୍କର ଏହି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ।
ଏତନ୍ମଖେ ଶୂର ସୁଵର୍ଣପାତ୍ରେ ହଵିଃ ସମସ୍ତଂ ଵିଧିମନ୍ତ୍ରପୂତମ୍। ଵିଷ୍ଣୋର୍ନଯାମ୍ଯପ୍ରତିମସ୍ଯ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଭୋର୍ଵିଭୋ ହ୍ଯାହଵନୀଯନିତ୍ଯମ୍ ।। ୩୦.
ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ହେ ଶୂର, ମୁଁ ସମସ୍ତ ହବି, ଯାହା ମନ୍ତ୍ରରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ସୁନା ଭାଡ଼ରେ ରଖି, ଅପୂର୍ବ ମହାପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇବି, ଯିଏ ସଦା ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନିର ଯୋଗ୍ୟ।
ଗତାସ୍ତୁ ଦେଵତା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶୈଲରାଜସୁତା ତଦା। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ସାଧ୍ଵୀ ଦେଵଂ ପଶୁପତିଂ ତଦା ।। ୩୦.
ଦେବୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଚାଲିଗଲେ, ଶୈଳରାଜଙ୍କ ଝିଅ ଏହି କଥା ଜାଣି, ପଶୁପତି ଦେବଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଭଗଵନ୍ ଵ୍କ ଗତା ହ୍ଯେତେ ଦେଵା- ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ । ବୂହି ତତ୍ତ୍ଵେନ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞ ସଂଶଯୋ ମେ ମହାନଯମ୍ ।। ୩୦.
ହେ ଭଗବାନ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଚାଲିଗଲେ; ଦୟାକରି ଆପଣ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ, ମୋର ଏହି ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ଦକ୍ଷୋ ନାମ ମହାଭାଗୋ ପ୍ରଜାନାଂ ପତିରୂତ୍ତମଃ। ହଯମେଧେନ ଯଜତେ ତତ୍ର ଯାନ୍ତି ଦିଵୌକସଃ ।। ୩୦.
ଡକ୍ଷ ନାମକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପତି, ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, ଏହିଠାରେ ଦେବମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞମେତଂ ମହାଭାଗ କିମର୍ଥଂ ନ ଗତୋଽସି ଵୈ। କେନ ଵା ପ୍ରତିଷେଧେନ ଗମନଂ ପ୍ରତିଷିଧ୍ଯତେ ।। ୩୦.
ହେ ମହାଭାଗ, ଆପଣ ଏହି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞକୁ କାହିଁକି ଯାଇନାହାନ୍ତି? କେଉଁ ନିଷେଧ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କର ଯିବା ଅଟକିଛି?
ସୁରୈରେଵ ମହାଭାଗେ ସର୍ଵମେତଦନୁଷ୍ଠିତମ୍। ଯଜ୍ଞେଷୁ ମମ ସର୍ଵେଷୁ ନ ଭାଗ ଉପକଲ୍ପିତଃ ।। ୩୦.
ହେ ମହାଭାଗେ, ଏହି ସମସ୍ତ କାମ ଦେବମାନେ କରିଛନ୍ତି; ମୋ ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ କେଉଁ ଭାଗ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।
ପୂର୍ଵୋପାଯୋପପନ୍ନେନ ମାର୍ଗେଣ ଵରଵର୍ଣିନି। ନ ମେ ସୁରାଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ଭାଗଂ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।। ୩୦.
ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ରୀତି ଅନୁସାରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଦେବମାନେ ମୋତେ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଯଦିଓ ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵଦେଵେଷୁ ପ୍ରଭାଵାନଧିକୋ ଗୁଣୈଃ । ଅଜେଯଶ୍ଚାପ୍ଯଧୃଷ୍ଯଶ୍ଚ ତେଜସା ଯଶସା ଶ୍ରିଯା ।। ୩୦.
ହେ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣରେ ସବୁଠୁ ଉପର; ଆପଣଙ୍କ ତେଜ, କୀର୍ତି ଓ ଶ୍ରୀରେ ଅଜୟ, ଅପରାଜିତ।
ଅନେନ ତୁ ମହାଭାଗ ପ୍ରତିଷେଧେନ ନାମତଃ । ଅତୀଵ ଦୁଃଖମାପନ୍ନା ଵେପଥୁଶ୍ଚ ମମାନଘ ।। ୩୦.
କିନ୍ତୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ନାମର ନିଷେଧ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ଓ କମ୍ପିତ ହେଉଛି, ହେ ନିର୍ମଳ।
କିଂ ନାମ ଦାନଂ ନିଯମନ୍ତପୋ ଵା କୁର୍ଯ୍ଯାମହଂ ଯେନ ପତିର୍ମମାଦ୍ଯ। ଲଭେତ ଭାଗଂ ଭଗଵାନଚିନ୍ତ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚାର୍ଦ୍ଧଂ ତ୍ଵଥ ଵା ତୃତୀଯମ୍ ।। ୩୦.
ମୁଁ ଏହି ଦିନ କେଉଁ ଦାନ, ନିୟମ ବା ତପ କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ପତି, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଭଗବାନ, ଯଜ୍ଞର ଭାଗ—ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ତୃତୀୟ ଅଂଶ—ପାଇପାରିବେ?
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣାଂ ଭଗଵାନଚିନ୍ତ୍ଯଃ ପତ୍ନୀଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ କ୍ଷୁଭିତାମୁଵାଚ। ନ ଵେତ୍ସି ଦେଵେଶି କୃଶୋଦରାଙ୍ଗି କିଂ ନାମ ଯୁକ୍ତଂ ଵଚନନ୍ତଵେଦମ୍ ।। ୩୦.
ଏପରି କହିଥିବାବେଳେ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଭଗବାନ, ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜିତ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବୀ, ଶୋକାଳି ଦେହବତୀ, ଏହି ବିଷୟରେ କିମ୍ବା କଣ ଉଚିତ କଥା କହିବା ତୁମେ ଜାଣନାହିଁ?'
ଅହଂ ହି ଜାନାମି ଵିଶାଲନେତ୍ରେ ଧ୍ଯାନେନ ସର୍ଵଂ ହି ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତଃ। ନ ଵାଦ୍ଯ ମୋହେନ ମହେନ୍ଦ୍ରଦେଵୋ ଲୋକତ୍ରଯଂ ସର୍ଵଥା ସଂପ୍ରମୂଢମ୍ ।। ୩୦.
ହେ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ମୁଁ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସବୁ କଥା ଜାଣିଛି, ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି; ଆଜି ମହେନ୍ଦ୍ର ମୂଢ଼ତାରେ ତିନି ଲୋକକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛନ୍ତି।
ମାମଧ୍ଵରେ ଶଂସିତାରଃ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ରଥନ୍ତରେ ସାମ ଗାଯନ୍ତି ଗେଯମ୍। ମାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମସତ୍ରେ ଯଜନ୍ତେ ମାଧ୍ଵର୍ଯ୍ଯଵଃ କଲ୍ପଯନ୍ତେ ଚ ଭାଗମ୍ ।। ୩୦.
ଯଜ୍ଞରେ, ଉଚ୍ଚାରଣକାରୀମାନେ ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ରଥନ୍ତର ସାମ ଗାନ କରନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ରରେ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେ ମୋତେ ଭାଗ ଦିଆନ୍ତି।
ଅପ୍ରାକୃତୋଽପି ଭଗଵାନ୍ ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀଜନସଂସଦି। ସ୍ତୌତି ଗୋପା ଯତେ ଵାପି ସ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୩୦.
ଯଦିଓ ଭଗବାନ ପ୍ରକୃତିରୁ ଅତିତ, ସମସ୍ତ ନାରୀ, ଗୋପ ବା ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସ୍ୱୟଂ ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନାତ୍ମାନଂ ସ୍ତୌମି ଦେଵେଶି ପଶ୍ଯ ତ୍ଵମୁପଗଚ୍ଛ ଚ। ଯଂ ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଵରାରୋହେ ଭାଗାର୍ଥଂ ଵରଵର୍ଣିନି ।। ୩୦.
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିନାହିଁ; ତୁମେ ଦେଖ ଓ ଆଗକୁ ଯାଉ। ମୁଁ ଭାଗ ପାଇବା ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି କରିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭଗଵାନ୍ ପତ୍ନୀଂ ପ୍ରାଣୈରପି ପ୍ରିଯାମ୍। ସୋଽସୃଜଦ୍ଭଗଵାନ୍ଵକ୍ରାଦ୍ଭୂତଂ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିସନ୍ନିଭମ୍ ।। ୩୦.
ଏପରି କହି, ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ବାଙ୍କି ଭୃକୁ ଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଭୂତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲା।
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷଂ ଦେଵଞ୍ଚ ସହସ୍ରଚରଣେ କ୍ଷଣମ୍। ସହସ୍ରମୁଦ୍ଗରଧରଂ ସହସ୍ରଶରପାଣିନମ୍ ।। ୩୦.
ସେ ଏକ ଦେବତା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହାର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ହଜାର ପାଦ ଥିଲା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ; ହଜାର ଗଦା ଓ ହଜାର ଶର ହାତରେ ଧରିଥିଲା।
ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପାଣିଂ ଦୀପ୍ତକାର୍ମୁକଧାରିଣମ୍। ପରଶ୍ଵସିଧରଂ ଦେଵଂ ମହାରୌଦ୍ରଂ ଭଯାଵହମ୍ ।। ୩୦.
ସେ ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ; ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଧନୁଷ ଓ ପରଶୁ, ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେଇ ଦେବତା ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଦାୟକ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଘୋର ରୂପେଣ ଦୀପ୍ଯନ୍ତଂ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧକୃତଭୂଷଣମ୍। ଵସାନଂ ଚର୍ମ ଵୈଯାଘ୍ରଂ ମହାରୁଧିରନିଃସ୍ରଵମ୍ ।। ୩୦.
ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିବା, ମାଥାରେ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିତ, ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଦେହରୁ ବହୁତ ରକ୍ତ ବହୁଁଥିଲା।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଂ ଵିଭ୍ରାନ୍ତଂ ମହାଵକ୍ତ୍ରଂ ମହୋଦରମ୍। ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂ ପ୍ରଲମ୍ବୋଷ୍ଠଂ ଲମ୍ବକର୍ଣଂ ଦୁରାସଦମ୍ ।। ୩୦.
ତିକ୍ତ ଦାଢ଼ି ଓ ବଡ଼ ମୁହଁ, ବିଶାଳ ଜଠର ଓ ମହାନ ମୁଖ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଜିହ୍ବା, ଲମ୍ବା ଓଠ, ଲମ୍ବା କାନ ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
କୁଲିଶୋଦ୍ଯୋତିତକରମ୍ଭାଭିର୍ଜ୍ଵଲିତମୂର୍ଦ୍ଧଜମ୍। ଜ୍ଵାଲାମାଲାପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ମୁକ୍ତାଦାମଵିଭୂଷିତମ୍ ।। ୩୦.
ତାଙ୍କର କେଶ ବିଜୁଳି ଆଘାତ ପାଇଁ ଜ୍ୱଳିଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଅଗ୍ନିର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା, ମୁକ୍ତାର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ତେଜସା ଚୈଵ ଦୀପ୍ଯନ୍ତଂ ଯୁଗାନ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍। ଆକର୍ଣଦାରିତାସ୍ଯାନ୍ତଞ୍ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଭଯାନକମ୍ ।। ୩୦.
ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳେ, ମୁହଁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ମହାବଲଂ ମହାତେଜଂ ମହାପୁରୁଷମୀଶ୍ଵରମ୍। ଵିଶ୍ଵହର୍ତୃମହା କାଯଂ ମହାନ୍ଯଗ୍ରୋଧମଣ୍ଡଲମ୍। ଯୁଗପଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶତଵଦ୍ଦୀପ୍ଯନ୍ତଂ ମନ୍ମଥାଗ୍ନିଵତ୍ ।। ୩୦.
ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ତେଜର ଧାରୀ, ମହାପୁରୁଷ ଏବଂ ନାୟକ; ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ନଶ୍ୱର କରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲା, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ପରି ଆକୃତି; ଏକାସାଥିରେ ଶତ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ, ମନୋବାସ୍ନା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲେ।
ଚତୁର୍ମହାସ୍ଯଂ ସିତତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ମହୋଗ୍ରତେଜୋବଲକୌତୁକାଢଯମ୍। ଯୁଗାନ୍ତସୂର୍ଯ୍ଯାଗ୍ନିସହସ୍ରଭାସଂ ସହସ୍ରଚନ୍ଦ୍ରାମଲକାନ୍ତିକାନ୍ତମ୍। ପ୍ରଦୀପ୍ତସର୍ଵୌଷଧିମନ୍ଦରାଭଂ ସୁମେରୁକୈଲାସହିମାଦ୍ରିତୁଲ୍ଯମ୍ ।। ୩୦.
ଚାରିଟି ବଡ଼ ମୁହଁ, ସ୍ୱେତ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଢ଼ି, ଅପାର ତେଜ, ଶକ୍ତି ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ଧାରୀ; ଯୁଗାନ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ହଜାର ଉଜ୍ୱଳତା, ହଜାର ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଶୁଭ୍ର ଚାଁଦିନି; ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଓ ମନ୍ଦାର ଗଛର ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ, ସୁମେରୁ, କୈଳାସ ଓ ହିମାଳୟ ସମାନ।
ଯୁଗାର୍କାଭଂ ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯଂ ଚାରୁନାସଂ ମହାନନମ୍। ପ୍ରଚଣ୍ଡଗଣ୍ଡଂ ଦୀପ୍ତାକ୍ଷମଗ୍ନିଜ୍ଵାଲାଵିଲାନନମ୍ ।। ୩୦.
ଯୁଗାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶୁଭ୍ର ନାକ ଓ ବଡ଼ ମୁହଁ, ଭୟଙ୍କର ଗାଳ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅଗ୍ନିର ଶିଖାରେ ଭରିଥିବା ମୁହଁ।
ମୃଗେନ୍ଦ୍ରକୃତ୍ତିଵସନଂ ମହାଭୁଜଗଵେଷ୍ଟିତମ୍। ଉଷ୍ଣୀଷିଣଂ ଚନ୍ଦ୍ରଧରଂ ଵ୍କଚିଦୁଗ୍ରଂ ଵ୍କଚିତ୍ସମମ୍ ।। ୩୦.
ସିଂହ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବଡ଼ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, କେବେ ଭୟଙ୍କର ଓ କେବେ ଶାନ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।
ନାନାକୁସୁମମୂର୍ଦ୍ଧାନଂ ନାନାଗନ୍ଦାନୁଲେପନମ୍ । ନାନାରତ୍ନଵିଚିତ୍ରାଙ୍ଗଂ ନାନାଭରଣଭୂଷିତମ୍ ।। ୩୦.
ମୁଣ୍ଡରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଲାଗିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପନ କରାଯାଇଥିଲା; ଦେହର ଅଙ୍ଗ ନାନା ପ୍ରକାର ମଣି ଓ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।