ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵେଷାମେଵ ଲୋକାନାଂ ଭୂର୍ଲୋକସ୍ତ୍ଵାଦିରୁଚ୍ଯତେ। ତମହଂ ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ନିଦେଶାତ୍ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ।। ୩୦.

ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୂଲୋକ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ମୁଁ ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିବି।

ଅସ୍ଯାଂ କ୍ଷିତୌ ଵୃତା ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭାସ୍କରାଃ। ତାନହଂ ଧାରଯାମୀହ ସତତଂ ନ ତଵାଜ୍ଞଯା ।। ୩୦.

ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନମାନେ ଅବସ୍ଥିତ; ମୁଁ ଏଠାରେ ସେମାନେକୁ ସଦା ଧାରଣ କରିବି, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନୁହେଁ।

ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ହି ଦେଵାନାଂ ତେ ଚାପ୍ଯେକତ୍ର ଭୁଞ୍ଜତେ। ନାହଂ ତୈଃ ସହ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ତତୋ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ତେ ପୃଥକ୍। ତତୋ ଦେଵୈଃ ସ ତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନେଜ୍ଯତେ ପୃଥଗିଜ୍ଯତେ ।। ୩୦.

ଦେବମାନେର ଚାରି ଶ୍ରେଣୀ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଭୋଗ କରନ୍ତି; ମୁଁ ସେମାନେ ସହ ଭୋଗ କରିବି ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ଦେବେ; ଏପରି, ଦେବମାନେ ସହ ତୁମେ ଏକାଠି ପୂଜିତ ହେବେ ନାହିଁ, ପୃଥକ୍ ପୂଜିତ ହେବେ।

ତତୋଽଭିଵ୍ଯାହୃତୋ ଦକ୍ଷୋ ରୁଦ୍ରେଣାମିତତେଜସା। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଉତ୍ପନ୍ନୋ ମାନୁଷେଷ୍ଵିହ ।। ୩୦.

ତାପରେ, ଅସୀମ ତେଜସ୍ବୀ ରୁଦ୍ର ଡକ୍ଷକୁ କଥା କହି, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଅନ୍ତରାଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏଠାରେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗୃହପତିଂ ଦକ୍ଷଂ ଜ୍ଞାନାନାମୀଶ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଦକ୍ଷୋ ନାମ ମହାଯଜ୍ଞୈଃ ସୋଽଯଜଦ୍ଦୈଵତୈଃ ସହ ।। ୩୦.

ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ଗୃହପତି, ଜ୍ଞାନର ଉପପତି ଭାବରେ ଜାଣି, ଡକ୍ଷ ନାମରେ ସେ ଦେବମାନେ ସହ ମହାଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

ଅଥ ଦେଵୀ ସତୀ ଯା ତୁ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୈଵସ୍ଵତେଽନ୍ତରେ। ମୈନାଯାଂ ତାମୁମାଂ ଦେଵୀଂ ଜନଯାମାସ ଶୈଲରାଟ୍ ।। ୩୦.

ତାପରେ, ଯେଉଁ ଦେବୀ ପୂର୍ବେ ସତୀ ଥିଲେ, ସେ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ ମୈନାକ ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସା ତୁ ଦେଵୀ ସତୀ ପୂର୍ଵଂ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦୁମାଽଭଵତ୍। ସହ ଵ୍ରତା ଭଵସ୍ଯୈଷା ନ ତଯା ମୁଚ୍ଯତେ ଭଵଃ। ଯାଵଦିଚ୍ଛତି ସଂସ୍ଥାତୁଂ ପ୍ରଭୁର୍ମନ୍ଵନ୍ତରେଷ୍ଵିହ ।। ୩୦.

ସେହି ଦେବୀ, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ସତୀ ଥିଲେ, ପରେ ଉମା ହେଲେ। ସେ ସବୁବେଳେ ଭବଙ୍କୁ ବ୍ରତ ରଖି ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ଭବ ତାଙ୍କୁ କେବେ ବି ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ପ୍ରଭୁ ଯେତେଦିନ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।

ମାରୀଚଂ କଶ୍ଯପଂ ଦେଵୀ ଯଥାହିତିରନୁଵ୍ରତା। ସାଧ୍ଯଂ ନାରାଯଣଂ ଶ୍ରୀସ୍ତୁ ମଘଵନ୍ତଂ ଶଚୀ ଯଥା ।। ୩୦.

ଯେପରି ଦେବୀ ମାରୀଚି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଓ ଶଚୀ ମଘବାନ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ସେପରି।

ଵିଷ୍ଣୁଂ କୀର୍ତୀ ରୁଚିଃ ସୂର୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠଞ୍ଚାପ୍ଯରୂନ୍ଧତୀ। ନୈତାସ୍ତୁ ଵିଜହତ୍ଯେତାନ୍ ଭର୍ତୄନ୍ ଦେଵ୍ଯଃ କଥଂଚନ। ଆଵର୍ତ୍ତମାନକଲ୍ପେଷୁ ପୁନର୍ଜାଯନ୍ତି ତୈଃ ସହ ।। ୩୦.

କୀର୍ତ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ରୁଚି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ—ଏହି ଦେବୀମାନେ କେବେ ବି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୃଷ୍ଟିର ଚକ୍ରରେ ସେମାନେ ପୁଣିଥରେ ଏକାସାଥି ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

ଏଵଂ ପ୍ରାଚେତସୋ ଦକ୍ଷୋ ଜଜ୍ଞେ ଵୈ ଚାକ୍ଷୁଷେଽନ୍ତରେ। ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ ପୌତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଚେତସଃ ।। ୩୦.

ଏପରି, ପ୍ରାଚେତସ ଦକ୍ଷ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଙ୍କ ନାତି ଓ ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଦଶଭ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଚେତୋଭ୍ଯୋ ମାର୍ଷାଯାଞ୍ଚ ପୁନର୍ନୃପଃ। ଜଜ୍ଞେ ରୁଦ୍ରାଭିଶାପେନ ଦ୍ଵିତୀଯେଽସ୍ମିନ୍ନିତି ଶ୍ରୁତିଃ ।। ୩୦.

ଦଶଜଣ ପ୍ରାଚେତସ ଓ ମାର୍ଷାଙ୍କୁ ଠାରୁ, ରାଜା, ଦକ୍ଷ ପୁଣିଥରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହା ପୁରାତନ କଥା ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।

ଭୃଗ୍ଵାଦଯସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଜଜ୍ଞିରେ ଵୈ ମହର୍ଷଯଃ। ଆଦ୍ଯେ ତ୍ରେତାଯୁଗେ ପୂର୍ଵଂ ମନୋର୍ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ହ। ଦେଵସ୍ଯ ମହତୋ ଯଜ୍ଞେ ରୁଦ୍ରାଭିଶାପେନ ଦ୍ଵିତୀଯେଽସ୍ମିନ୍ନିତି ଶ୍ରୁତିଃ ।। ୩୦.

ଭୃଗୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଥମ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ, ଦେବତାଙ୍କର ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏହିପରି କଥା ପ୍ରଚଳିତ।

ଇତି ସାନୁଶଯୋଽହ୍ଯାସୀତ୍ତଯୋର୍ଜାତ୍ଯନ୍ତରାଗତଃ। ପ୍ରଜାପତେସ୍ତୁ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ ।। ୩୦.

ଏହିପରି, ପ୍ରାଜାପତି ଦକ୍ଷ ଓ ଧୀର ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଦ୍ୱେଷ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଗଲା।

ତସ୍ମାନ୍ନାନୁଶଯଃ କାର୍ଯୋ ଵୈରିଷ୍ଵିହ କଦାଚନ। ଜାତ୍ଯନ୍ତରଗତସ୍ଯାପି ଭାଵିତସ୍ଯ ଶୁଭାଶୁଭୈଃ। ଜନ୍ତୁଂ ନ ମୁଞ୍ଚତି ଖ୍ଯାତିସ୍ତତ୍ର କାର୍ଯଂ ଵିଜାନତା ।। ୩୦.

ସେହିଠାରୁ, ଏଠାରେ କେବେ ବି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦିଓ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଥିବେ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ, ସେ ଜନ୍ତୁକୁ କେବେ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ବୁଝିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରାଚେତସସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ କଥଂ ଵୈଵସ୍ଵତେଽନ୍ତରେ। ଵିନାଶାମଗମତ୍ ସୂତ ହଯମେଧଃ ପ୍ରଜାପତେଃ ।। ୩୦.

ପ୍ରାଚେତସ ଦକ୍ଷ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରାଜାପତିଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କିପରି ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଏହି କଥା କୁହନ୍ତୁ।

ଦେଵ୍ଯା ମୃତ୍ଯୁଂ କୃତଂ ମତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵାତ୍ମକଂ ପ୍ରଭୁମ୍। କଥଂ ପ୍ରସାଦଯଦ୍ଦକ୍ଷଃ ସ ଯଜ୍ଞଃ ସାଧିତଃ କଥମ୍। ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମସ୍ତନ୍ନୋ ବ୍ରୂହି ଯଥାତଥମ୍ ।। ୩୦.

ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେବାକୁ ଭାବି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭଗବାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତେବେ ଦକ୍ଷ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ ଓ ଯଜ୍ଞ କିପରି ସଫଳ ହେଲା? ଆମେ ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ସଠିକ୍ କଥା କୁହନ୍ତୁ।

ପୂରା ମେରୋର୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍। ଜ୍ଯୋତିଷ୍କଂ ନାମ ସାଵିତ୍ରଂ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍ ।। ୩୦.

ପୂର୍ବେ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଏକ ଶିଖର ଥିଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା, ତାହାର ନାମ ଥିଲା ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମଣିମୁକ୍ତା ଲଗିଥିଲା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।

ଅପ୍ରମେଯମନାଧୃଷ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍। ତସ୍ମିନ୍ ଦେଵୋ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠେ ସର୍ଵଧାତୁ ଵିଭୂଷିତେ। ପର୍ଯଙ୍କ ଇଵ ଵିଭ୍ରାଜନ୍ନୁପଵିଷ୍ଟୋ ବଭୂଵ ହ ।। ୩୦.

ସେ ଶିଖର ଅପରିମିତ, ଅଜୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜିତ ଥିଲା। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ପର୍ବତରେ, ଭଗବାନ୍ ରଥାସନ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ବସିଥିଲେ।

ଶୈଲରାଜସୁତା ଚାସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥିତାଽଭଵତ୍। ଆଧିତ୍ଯାଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ଵସଵଶ୍ଚାମିତୌଜସଃ ।। ୩୦.

ଶୈଳରାଜଙ୍କ ଝିଅ ସଦା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ଥାଉଥିଲେ, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସୁମାନେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ତଥୈଵ ଚ ମହାତ୍ମାନାଵଶ୍ଵିନୌ ଭିଷଜାଂ ଵରୌ। ତଥା ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ଗୁହ୍ଯକୈଃ ପରିଵାରିତଃ ।। ୩୦.

ତେଣୁ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଚିକିତ୍ସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏବଂ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ଯକ୍ଷାଣାମୀଶ୍ଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୈଲାସନିଲଯଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଉପାସତେ ମହାତ୍ମାନଂ ଉଶନା ଚ ମହାମୁନିଃ. ସନତ୍କୁମାରପ୍ରମୁଖାସ୍ତେ ଚୈଵ ପରମର୍ଷଯଃ ।। ୩୦.

ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମାଲିକ, ଶ୍ରୀମାନ୍, କୈଳାସର ବାସିନ୍ଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ମହାତ୍ମା ଉଶନା ଏବଂ ସନତ୍କୁମାର ଆଦି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ଅଙ୍ଗିରଃପ୍ରମୁଖାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଦେଵର୍ଷଯୋଽପରେ। ଵିଶ୍ଵାଵସୁଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵସ୍ତଥା ନାରଦପର୍ଵତୌ ।। ୩୦.

ଏହିପରି, ଅଙ୍ଗିରା ଆଦି ଦେବଋଷିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଓ ନାରଦ, ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ଅପ୍ସରୋଗଣସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ସମାଜଗ୍ମୁରନେକଶଃ। ଵଵୌ ଶିଵଃ ସୁଖୋ ଵାଯୁର୍ନାନାଗନ୍ଧଵହଃ ଶୁଚିଃ ।। ୩୦.

ଅନେକ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ; ଶିବଙ୍କ ଶିତଳ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ପବିତ୍ର ପବନ ବହୁଥିଲା।

ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତାଃ ପୁଷ୍ପଵନ୍ତୋ ଦ୍ରୁମା ସ୍ତଥା। ତଥା ଵିଦ୍ଯାଧରାଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚୈଵ ତପୋଧନାଃ ।। ୩୦.

ସେଠାରେ ଗଛଗୁଡିକ ସବୁ ଋତୁରେ ଫୁଲରେ ଭରିଥାଏ, ସବୁବେଳେ ଫୁଲ ଫୁଟି ରହିଥାଏ। ଏହିପରି, ତାଁଠାରେ ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଧନୀ, ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ମହାଦେଵଂ ପଶୁପତିଂ ପର୍ଯୁପାସନ୍ତି ତତ୍ର ଵୈ। ଭୂତାନି ଚ ତଥାନ୍ଯାନି ନାନାରୂପଧରାଣ୍ଯଥ ।। ୩୦.

ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ମହାଦେବ, ପଶୁପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏଉଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ।

ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ମହାରୌଦ୍ରାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ। ବହୁରୂପଧରା ହୃଷ୍ଟା ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତାଃ ।। ୩୦.

ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ, ଭୀତିଜନକ ଆକୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିଶାଚମାନେ ଅନେକ ଆକୃତି ଧରି ଆନନ୍ଦିତ ଅଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ସଜିଥାଏ।

ଦେଵସ୍ଯାନୁଚରାସ୍ତତ୍ର ତସ୍ଥୁର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋପମାଃ। ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵସ୍ଯାନୁମ ତେ ସ୍ଥିତଃ ।। ୩୦.

ସେଠାରେ ଦେବଙ୍କର ଉପସ୍ଥାପକମାନେ ଅଗ୍ନିପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଭଗବାନ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଜ୍ଵଲିତଂ ଶୂଲଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵତେଜସା। ଗଙ୍ଗା ଚ ସରିତାଂ ଶ୍ଵେଷ୍ଠା ସର୍ଵତୀର୍ଥଜଲୋଦ୍ଭଵା। ପର୍ଯୁପାସତ ତନ୍ଦେଵରୂପିଣୀ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ।। ୩୦.

ତାଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, ନିଜ ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ଦେବୀ ଆକୃତିରେ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

ଏଵଂ ସ ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସୁରର୍ଷିଭିଃ। ଦେଵୈଶ୍ଚ ସୁମହାବାଗୈର୍ମହାଦେଵୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।। ୩୦.

ଏପରି ଭାବେ, ଭଗବାନ ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବମାନେ ସହିତ, ମହାଦେବ ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।