ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ମିଶ୍ରକେଶୀ ତଥା ଶାଚୀ ପର୍ଣିନୀ ଵାପ୍ଯଲମ୍ବୁଷା। ମାରୀଚୀ ପୁତ୍ରିକା ଚୈଵ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵର୍ଣା ତିଲୋତ୍ତମା ॥ ୮.

ମିଶ୍ରକେଶୀ, ଶାଚୀ, ପର୍ଣ୍ଣିନୀ, ବାପ୍ୟଲମ୍ବୁଷା, ମାରୀଚୀ, ପୁତ୍ରିକା, ବିଦ୍ୟୁଦ୍ବର୍ଣ୍ଣା ଓ ତିଲୋତ୍ତମା — ଏହିମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ଅଦ୍ରିକା ଲକ୍ଷଣା ଚୈଵ ଦେଵୀ ରମ୍ଭା ମନୋରମା। ସୁଵରା ଚ ସୁବାହୁଶ୍ଚ ପୂର୍ଣିତା ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ॥ ୮.

ଅଦ୍ରିକା, ଲକ୍ଷଣା, ଦେବୀ, ରମ୍ଭା, ମନୋରମା, ସୁବରା, ସୁବାହୁ, ପୂର୍ଣ୍ଣିତା ଓ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ସମ୍ମିଳିତ।

ପୁଣ୍ଡରୀକା ସୁଗନ୍ଧା ଚ ସୁଦନ୍ତା ସୁରସା ତଥା। ହେମାସରା ସୁତୀ ଚୈଵ ସୁଵୃତ୍ତା କମଲା ଚ ଯା ॥ ୮.

ପୁଣ୍ଡରୀକା, ସୁଗନ୍ଧା, ସୁଦନ୍ତା, ସୁରସା, ହେମାସରା, ସୁତୀ, ସୁବୃତ୍ତା ଓ କମଳା — ଏହିମାନେ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।

ସୁଭୁଜା ହଂସପାଦା ଚ ଲୌକିକ୍ଯୋଽପ୍ସରସସ୍ତଥା। ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋ ହ୍ଯେତା ମୌନେଯାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ॥ ୮.

ସୁଭୁଜା, ହଂସପାଦା ଓ ଲୌକିକୀ — ଏହିମାନେ ଅପ୍ସରା; ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମୁନିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଦୁହିତରୋ ମଯା ଯାଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ତାସାଂ ନାମାନି ସର୍ଵାସାଂ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯମାନାନି ମେ ଶ୍ରୃଣୁ ॥ ୮.

ମୁଁ ଯେଉଁ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଝିଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଛି, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ମୁଁ ଏବେ କହୁଛି, ଶୁଣ।

ସୁଯଶା ପ୍ରଥମା ତାସାଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵୀ ତଦନନ୍ତରମ୍ । ଵିଦ୍ଯାଵତୀ ଚାରୁମୁଖୀ ସୁମୁଖୀ ଚ ଵରାନନା ॥ ୮.

ସୁୟଶା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ତାପରେ ଗାନ୍ଧର୍ବୀ; ତାପରେ ବିଦ୍ୟାବତୀ, ଚାରୁମୁଖୀ, ସୁମୁଖୀ ଓ ବରାନନା।

ତତ୍ରେମେ ସୁଯଶାପୁତ୍ରା ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ। ପ୍ରଚେତସଃ ସୁତା ଯକ୍ଷାସ୍ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶ୍ରୃଣୁ ॥ ୮.

ଏଠାରେ ସୁୟଶାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ, ସେମାନେ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ଯକ୍ଷ; ତାଙ୍କ ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

କମ୍ବଲୋ ହରିକେଶଶ୍ଚ କପିଲଃ କାଞ୍ଚନସ୍ତଥା। ମେଘମାଲୀତୁ ଯକ୍ଷାଣାଂ ଗଣ ଏଷ ଉଦାହୃତଃ ॥ ୮.

କମ୍ବଳ, ହରିକେଶ, କପିଳ, କାଞ୍ଚନ ଓ ମେଘମାଳୀ — ଏହିମାନେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଏକ ଦଳ।

ସୁଯଶାଯା ଦୁହିତରଶ୍ଚତସ୍ରୋଽପ୍ସରସଃ ସ୍ମୃତାଃ। ତାସାଂ ନାମାନି ଵୈ ସମ୍ଯଗ୍ ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ନିବୋଧତ ॥ ୮.

ସୁୟଶାଙ୍କ ଚାରିଜଣ ଝିଅ ଅପ୍ସରା ବୋଲି ମନାଯାଆନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମୁଁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହୁଛି, ଶୁଣ।

ଲୋହେଯୀ ତ୍ଵଭଵଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଭରତା ତଦନନ୍ତରମ୍। କୃଶାଙ୍ଗୀ ଚ ଵିଶାଲା ଚ ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ତଥା ॥ ୮.

ଲୋହେୟୀ ସବୁଠାରୁ ବଡ, ତାପରେ ଭରତା; ତାପରେ କୃଶାଙ୍ଗୀ ଓ ବିଶାଳା, ଯେଉଁମାନେ ରୂପରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।

ତାଭ୍ଯୋଽପରେ ଯକ୍ଷଗଣାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ଉତ୍ପାଦିତା ଵିଶାଲେନ ଵିକ୍ରାନ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା ॥ ୮.

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟି ଅନ୍ୟ ଯକ୍ଷଦଳ ବିଶାଳାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଲୋହେଯୋ ଭରତେଯଶ୍ଚ କୃଶାଙ୍ଗେଯଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ । ଵିଶାଲେଶ୍ଚ ଯକ୍ଷାଣାଂ ପୁରାଣେ ପ୍ରଥିତା ଗଣାଃ ॥ ୮.

ଲୋହେୟ, ଭରତେୟ, କୃଶାଙ୍ଗେୟ ଓ ବିଶାଳେୟ — ଏହିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହିମାନେ ପୁରାତନ ଯକ୍ଷ ଦଳ।

ଇତ୍ଯେତୈରସୁରୈର୍ଘୋରୈର୍ମହାବଲପରାକ୍ରମୈଃ। ଲୋକୈର୍ଯକ୍ଷଗଣୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତା ଲୋକାଲୋକ ଵିଦାଂଵରାଃ ॥ ୮.

ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଯକ୍ଷ ଦଳମାନେ ସହିତ ଭରିଯାଇଛି, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ।

ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚାଥ ଵାଲେଯା ଵିକ୍ରାନ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା। ଉତ୍ପାଦିତା ମହାଵୀର୍ଯା ମହାଗନ୍ଧର୍ଵନାଯକାଃ ॥ ୮.

ତାପରେ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ନାୟକ ଓ ଶୂରବୀର ଥିଲେ ।

ଵିକ୍ରମୌଦାର୍ଯସମ୍ପନ୍ନା ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ। ତେଷାଂ ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ ॥ ୮.

ସେମାନେ ସାହସ ଓ ଉଦାରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ । ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ କହିବି ।

ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦୋ ମହାଵୀର୍ଯଶ୍ଚିତ୍ରଵର୍ମା ତଥୈଵ ଚ। ଚିତ୍ରକେତୁର୍ମହାଭାଗଃ ସୋମଦତ୍ତୋଽଥ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ତିସ୍ରୋ ଦୁହିତରଶ୍ଚୈଵ ତାସାଂ ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯତେ ॥ ୮.

ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ଯିଏ ବଡ଼ ଶୂରବୀର; ଚିତ୍ରବର୍ମା ଏହିପରି; ଚିତ୍ରକେତୁ, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ଓ ସୋମଦତ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଏହିମାନେ ନାମିତ । ଏଠାରେ ତିନିଜଣୀ ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଏବେ କହାଯିବ ।

ପ୍ରଥମା ତ୍ଵଗ୍ନିକା ନାମ କମ୍ବଲା ତଦନନ୍ତରମ୍। ତଥା ଵସୁମତୀ ନାମ ରୂପେଣାପ୍ରତିମୌଜସଃ ॥ ୮.

ପ୍ରଥମ ଝିଅଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅଗ୍ନିକା; ତାପରେ କମ୍ବଳା; ଏବଂ ତା'ପରେ ବସୁମତୀ, ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ଓ ଶକ୍ତି ଅପୂର୍ବ ଥିଲା ।

ତାଭ୍ଯଃ ପରେ କୁମାରେଣ ଗଣା ଉତ୍ପାଦିତାସ୍ତ୍ଵିମେ। ତ୍ରଯୋ ଗନ୍ଧର୍ଵମୁଖ୍ଯାନାଂ ଵିକ୍ରାନ୍ତା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ ॥ ୮.

ଏହିମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ତିନିଜଣ ମୁଖ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯେଉଁମାନେ ସାହସୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ।

ଆଗ୍ନେଯାଃ କାମ୍ବଲେଯାଶ୍ଚ ତଥା ଵସୁମତୀସୁତାଃ। ତୈର୍ଗଣୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ଲୋକଚରାଚରମ୍ ॥ ୮.

ଅଗ୍ନିକା, କମ୍ବଳା ଓ ବସୁମତୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଗଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି ।

ଵିଦ୍ଯାଵନ୍ତଶ୍ଚ ତେନୈଵ ଵିକ୍ରାନ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା। ଉତ୍ପାଦିତା ମହାଭାଗା ରୂପଵିଦ୍ଯାଧନେଶ୍ଵରାଃ ॥ ୮.

ସେଇ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଶିକ୍ଷା, ରୂପ ଓ ଧନର ଅଧିପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ ।

ତେଷାମୁଦୀର୍ଣ ଵୀର୍ଯାଣାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ନାମାନି କୀର୍ତ୍ତ୍ଯମାନାନି ଶ୍ରୃଣୁଧ୍ଵଂ ମେ ଵିଵକ୍ଷତଃ ॥ ୮.

ସେଇ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଏବେ କହିବି, ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ ।

ହିରଣ୍ଯରୋମା କପିଲଃ ସୁଲୋମା ମାଗଧସ୍ତଥା। ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଶ୍ଚ ଵୈ ଗାଙ୍ଗୋ ଗୋଦଶ୍ଚୈଵ ମହାବଲଃ ॥ ୮.

ହିରଣ୍ୟରୋମା, କପିଳ, ସୁଲୋମା, ମାଗଧ; ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁ, ଗାଙ୍ଗ, ଓ ଗୋଦ—ଏହିମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।

ମହାଵିଦ୍ଯାଵଦାତାନାଂ ଵିକ୍ରାନ୍ତାନାଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍। ଇତ୍ଯେଵମାଦିର୍ହି ଗଣୋ ଦ୍ଵେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ସୁଲୋଚନେ ॥ ୮.

ଏଭଳି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସାହସୀ ଓ ତପସ୍ୟାଶୀଳ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଗଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଏହାଛଡ଼ା ଆଉ ଦୁଇଟି ଗଣ ଅଛି, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୟନବତୀ ।

ଶିଵା ଚ ସୁମନାଶ୍ଚୈଵ ତାଭ୍ଯାମପି ମହାତ୍ମନା। ଉତ୍ପାଦିତା ଵିଶ୍ରଵସା ଵିଦ୍ଯାଚରଣଗୋଚରାଃ ॥ ୮.

ଶିବା ଓ ସୁମନା—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବିଶ୍ରବାସ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆଚରଣରେ ନିରତ ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ।

ଶୈଵେଯାଶ୍ଚୈଵ ଵିକ୍ରାନ୍ତାସ୍ତଥା ସୌମନସୋ ଗଣାଃ। ଏତୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ଲୋକଂ ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ ॥ ୮.

ଶୈବେୟ ଓ ସୌମନସ ଗଣମାନେ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଵିଦ୍ୟାଧର ଗଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି ।

ଏଭ୍ଯୋଽନେକାନି ଜାତାନି ଅମ୍ବରାନ୍ତରଚାରିଣାମ୍। ଲୋକେ ଗଣଶତାନ୍ଯେଵ ଵିଦ୍ଯାଘରଵିଚେଷ୍ଟିତାତ୍ ॥ ୮.

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଆକାଶରେ ଚଳାଉଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଶତଶତ ଗଣ, ଵିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ।

ଅଶ୍ଵମୁଖାଶ୍ଚ ତେନୈଵ ଵିକ୍ରାନ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା। ଉତ୍ପାଦିତା ହ୍ଯଶ୍ଵମୁଖାଃ କିନ୍ନରାଂସ୍ତାନ୍ନିବୋଧତ ॥ ୮.

ସେଇ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ାମୁହଁ କିନ୍ନରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ଏହି ଘୋଡ଼ାମୁହଁ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବେ ଶୁଣ ।

ସମୁଦ୍ରଃ ସେନଃ କାଲିନ୍ଦୋ ମହାନେତ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ସୁଵର୍ଣଘୋଷଃ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ମହାଘୋଷଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ ୮.

ସମୁଦ୍ର, ସେନ, କାଲିନ୍ଦ, ମହାନେତ୍ର—ଏମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସୁବର୍ଣ୍ଣଘୋଷ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ମହାଘୋଷ, ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ।

ଇତ୍ଯେଵମାଦିର୍ହି ଗଣଃ କିନ୍ନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ହଯାନନାନାଂ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ ॥ ୮.

ଏଭଳି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ଘୋଡ଼ାମୁହଁ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଗଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତମାନେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି ।