ଋତୁଧାମା ଚ ସୁଜ୍ଯୋତିରୌଦୁମ୍ବର୍ଯ୍ଯାଂ ସ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିର୍ଵସୁର୍ନାମ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନେ ସ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୨୯.
ଋତୁଧାମା ନାମକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି, ଉଦୁମ୍ବରରେ ବୋଲାଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟୋତି ନାମକ ବସୁର୍, ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନରେ ବୋଲାଯାଏ।
ଅଜୈକପାଦୁପସ୍ଥେଯଃ ସ ଵୈ ଶାଲାମୁଖୀଯକଃ। ଅନୁଦ୍ଦେଶ୍ଯୋପ୍ଯହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯଃ ସୋଽଗ୍ନିର୍ଗୃହପତିଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୯.
ଅଜଏକପାଦ ନାମକ ଅଗ୍ନିକୁ ଶାଳାମୁଖୀୟ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବା ଉଚିତ; ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଗୃହପତି ଭାବେ ମନାଯାଏ।
ଶଂସ୍ଯସ୍ଯୈଵ ସୁତାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଉପସ୍ଥେଯା ଦ୍ଵିଜୈଃ ସ୍ମୃତାଃ। ତତୋ ଵିହରଣୀଯାଂଶ୍ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଷ୍ଟୌ ତୁ ତତ୍ସୁତାନ୍ ।। ୨୯.
ସମସ୍ତ ଶଂସ୍ୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି; ଏବେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟ ଉପଭୋଗ୍ୟ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି।
କ୍ରତୁପ୍ରଵାହଣୋଽଗ୍ନୀଧ୍ରସ୍ତତ୍ରସ୍ଥା ଧିଷ୍ଣଯୋଽପରେ। ଵିହ୍ରିଯନ୍ତେ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ସୌତ୍ଯୋହ୍ନି ସଵନକ୍ରମାତ୍ ।। ୨୯.
କ୍ରତୁ, ପ୍ରବାହଣ, ଅଗ୍ନିଧ୍ର—ଏହି କୁଣ୍ଡମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ; ସେମାନେ ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ, ସୋମ ଯଜ୍ଞର ଦିନରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି।
ପୌତ୍ରେଯସ୍ତୁ ତତୋ ହ୍ଯଗ୍ନିଃ ସ୍ମୃତୋ ଯୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ଶାନ୍ତିସ୍ଵାଗ୍ନିଃ ପ୍ରଚେତାସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସତ୍ଯ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୨୯.
ପୌତ୍ରେୟ ଅଗ୍ନି ପରେ ହବ୍ୟବାହନ ଭାବେ ପରିଚିତ; ଶାନ୍ତିର ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଚେତାସ୍, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ 'ସତ୍ୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତଥାଗ୍ନିର୍ଵିଶ୍ଵଦେଵସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନେ ସ ଉଚ୍ଯତେ। ଅଵକ୍ଷୁରଚ୍ଛାଵାକସ୍ତୁ ଭୁଵଃ ସ୍ଥାନେ ଵିଭାଵ୍ଯତେ ।। ୨୯.
ଏହିପରି, ବିଶ୍ୱଦେବ ନାମକ ଅଗ୍ନିକୁ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନରେ ବୋଲାଯାଏ; ଅବକ୍ଷୁର ଓ ଅଚ୍ଛାବାକ ଭୂମିସ୍ଥାନରେ ବିଚାରିତ।
ଉଶୀରାଗ୍ନିଃ ସଵୀର୍ଯସ୍ତୁ ନେଷ୍ଠୀଯଃ ସଂଵିଭାଵ୍ଯତେ। ଅଷ୍ଟମସ୍ତୁ ଵ୍ଯରତ୍ନିସ୍ତୁ ମାର୍ଜାଲୀଯଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ ।। ୨୯.
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଶୀରାଗ୍ନିକୁ ନେଷ୍ଠୀୟ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ; ଏହାର ଅଷ୍ଟମ, ରତ୍ନବିହୀନ ଅଗ୍ନିକୁ ମାର୍ଜାଳୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଧିଷ୍ଣ୍ଯା ଵିହରଣୀଯା ଯେ ସୌମ୍ଯେନାନ୍ଯେନ ଚୈଵ ହି। ତଯୋର୍ଯଃ ପାଵକୋ ନାମ ସ ଚାପାଂ ଗର୍ଭ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୨୯.
ଯେଉଁ ଧିଷ୍ଣ୍ୟା ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକୁ ମୃଦୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଘୁଞ୍ଚାଯିବାକୁ ହୁଏ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାବକ ନାମକ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳର ଗର୍ଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଗ୍ନିଃ ସୋଽଵଭୃଥୋ ଜ୍ଞେଯଃ ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରାପ୍ଯାପ୍ସୁ ହୂଯତେ। ହୃଚ୍ଛଯସ୍ତତ୍ସୁତୋ ହ୍ଯଗ୍ନିର୍ଜଠରେ ଯୋ ନୃଣାଂ ସ୍ଥିତଃ ।। ୨୯.
ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଠିକ୍ଭାବେ ଲାଭ କରି, ଜଳରେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଅବଭୃଥ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଜଣାଯାଏ; ହୃଦୟର ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ମାନବଙ୍କ ଜଠରରେ ବସିଥାଏ।
ମନ୍ଯୁମାନ୍ ଜାଠରସ୍ଯାଗ୍ନେର୍ଵିଦ୍ଵାନଗ୍ନିଃ ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ। ପରସ୍ପରୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ ସୋଽଗ୍ନିର୍ଭୂତାନାଂ ହ ଵିଭୁର୍ମହାନ୍ ।। ୨୯.
ଜଠରର ଅଗ୍ନି, କ୍ରୋଧ ଓ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନି, ପରସ୍ପର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ପୁତ୍ରଃ ସୋଽଗ୍ନେର୍ମନ୍ଯୁମତୋ ଘୋରଃ ସଂଵର୍ତ୍ତକଃ ସ୍ମୃତଃ । ପିବନ୍ନପଃ ସ ଵସତି ସମୁଦ୍ରେ ଵଢଵାମୁଖଃ ।। ୨୯.
କ୍ରୋଧରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ଭୟଙ୍କର ସଂବର୍ତ୍ତକ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ସେ ଜଳକୁ ପିଇ ଦେଇ, ଘୋଡ଼ିର ମୁହଁ ଭଳି ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମୁଦ୍ରରେ ବସିଥାଏ।
ସମୁଦ୍ର ଵାସିନଃ ପୁତ୍ରଃ ସହରକ୍ଷୋ ଵିଭାଵ୍ଯତେ। ସହରକ୍ଷସୁତଃ କ୍ଷାମୋ ଗୃହାଣି ସ ଦହେନ୍ନୄଣାମ୍ ।। ୨୯.
ସମୁଦ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ସହରକ୍ଷ ସହିତ ପରିଚିତ; ସହରକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାନବଙ୍କ ଘରକୁ ଜଳାଇ ଦିଏ।
କ୍ରଵ୍ଯାଦୋଽଗ୍ନିଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ପୁରୁଷାନତ୍ତି ଯୋ ମୃତାନ୍ । ଇତ୍ଯେତେ ପାଵକସ୍ଯାଗ୍ନେଃ ପୁତ୍ରା ହ୍ଯେଵଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ।। ୨୯.
ତାଙ୍କ ପୁଅ କ୍ରବ୍ୟାଦ ଅଗ୍ନି, ମୃତ ମାନବଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରେ; ଏଭଳି ପାବକ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବିବରଣ କରାଯାଇଛନ୍ତି।
ତତଃ ଶୁଚେସ୍ତୁ ଯୈଃ ସୌରେର୍ଗନ୍ଧର୍ଵୈରସୁରାଵୃତୈଃ। ମଥିତୋ ଯସ୍ତ୍ଵରଣ୍ଯାଂ ଵୈ ସୋଽଗ୍ନିରଗ୍ନିଃ ସମିଧ୍ଯତେ ।। ୨୯.
ତାପରେ, ଶୁଚିଙ୍କ ଅଗ୍ନି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅସୁରମାନେ ଘେରି ଅରଣ୍ୟରେ ମଥନ କରିଥିବା, ଅଗ୍ନି ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ।
ଆଯୁର୍ନାମାଥ ଭଗଵାନ୍ ପଶୌ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଣୀଯତେ। ଆଯୁଷୋ ମହିମାନ୍ ପୁତ୍ରଃ ସ ଶାଵାନ୍ନାମତଃ ସୁତଃ ।। ୨୯.
ତାପରେ, ଆୟୁଷ୍ ନାମକ ପୂଜ୍ୟ, ପଶୁଯାଜ୍ଞରେ ଯିଏ ନେଇଯାଯିବେ, ସେ ଆୟୁଷଙ୍କ ପୁଅ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶାବାନ୍ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ପାକଯଜ୍ଞେଷ୍ଵଭିମାନୀ ସୋଽଗ୍ନିସ୍ତୁ ସଵନଃ ସ୍ମୃତଃ। ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସଵନସ୍ଯାଗ୍ନେରଦ୍ଭୁତଃ ସ ମହାଯଶାଃ ।। ୨୯.
ପାକଯାଜ୍ଞରେ ଅଧିପତି ଅଗ୍ନି ସବନ ଭାବେ ପରିଚିତ; ସବନ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଅଦ୍ଭୁତ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵିଵିଚିସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭୁତସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରୋଽଗ୍ନେଃ ସ ମହାନ୍ ସ୍ମୃତଃ। ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେଽଥ ଭୀମାନାଂ ହୁତଂ ଭୁହ୍କ୍ତେ ହଵିଃ ସଦା ।। ୨୯.
ଅଦ୍ଭୁତଙ୍କ ପୁଅ ବିବିଚି, ଏହି ଅଗ୍ନି ବଡ଼ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କ୍ରିୟାରେ, ସେ ସଦା ହବିଷ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରେ।
ଵିଵିଚେସ୍ତୁ ସୁତୋ ହ୍ଯର୍କୋ ଯୋଽଗ୍ନିସ୍ତସ୍ଯ ସୁତାସ୍ତ୍ଵିମେ। ଅନୀକଵାନ୍ ଵାସୃଜଵାଂଶ୍ଚ ରକ୍ଷୋହା ପିତୃକୃତ୍ତଥା। ସୁରଭିର୍ଵସୁରତ୍ନାଦୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଯଶ୍ଚ ରୁକ୍ମଵାନ୍ ।। ୨୯.
ବିବିଚିଙ୍କ ପୁଅ ଅର୍କ; ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଲେ: ଅନୀକବାନ୍, ବାସୃଜବାନ୍, ରକ୍ଷୋହା, ପିତୃକୃତ୍, ସୁରଭି, ବସୁରତ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ରୁକ୍ମବାନ୍।
ଶୁଚେରଗ୍ନେଃ ପ୍ରଜା ଵହ୍ନଯସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ। ଇତ୍ଯେତେ ଵହ୍ନଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପ୍ରଣୀଯନ୍ତେଽଧ୍ଵରେଷୁ ଯେ ।। ୨୯.
ଶୁଚି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଚଉଦ ଅଗ୍ନି; ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଯାଜ୍ଞରେ ନେଇଯାଯିବେ, ସେମାନଙ୍କ ବିବରଣ ଏଭଳି ଦିଆଯାଇଛି।
ଆଦିସର୍ଗେ ହ୍ଯତୀତା ଵୈ ଯାମୈଃ ସହ ସୁରୋତ୍ତମୈଃ। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁ ଵେଽନ୍ତରେ ପୂର୍ଵମଗ୍ନଯସ୍ତେଽଭିମାନିନଃ ।। ୨୯.
ଆଦି ସୃଷ୍ଟିରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ ଓ ଯମମାନେ ସହିତ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ସେମାନେ ଗର୍ବିତ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ପୂର୍ବେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଏତେ ଵିହରଣୀଯାସ୍ତୁ ଚେତନାଚେତନେଷ୍ଵିହ। ସ୍ଥାନାଭିମାନିନୋ ଲୋକେ ପ୍ରାଗାସନ୍ ହଵ୍ଯଵାହନାଃ ।। ୨୯.
ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ, ଜଡ଼ ଓ ଚେତନ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ, ପୂର୍ବେ ସ୍ଥାନର ଅଧିପତି ଭାବେ ଥିଲେ, ହବିଷ୍ୟ ବହନ କରୁଥିଲେ।
କାମ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାଜସ୍ରେଷ୍ଵେତେ କର୍ମସ୍ଵଵସ୍ଥିତାଃ। ପୂର୍ଵମନ୍ଵନ୍ତରେଽତୀତେ ଶୁକ୍ଲୈର୍ଯାମୈଃ ସୁତୈଃ ସହ। ଦେଵୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପ୍ରଥମସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ ।। ୨୯.
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ, ନିୟମିତ ଓ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଶୁକ୍ଳ ଯମଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ସହିତ, ପ୍ରଥମ ମନୁର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଇତ୍ଯେତାନି ମଯୋକ୍ତାନି ସ୍ଥାନାନି ସ୍ଥାନିନଶ୍ଚ ହ । ତୈରେଵ ତୁ ପ୍ରସଙ୍ଖ୍ଯାତମତୀତାନାଗତେଷ୍ଵପି ।। ୨୯.
ଏହି ସ୍ଥାନମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିପତିମାନେ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ଏହିମାନେ ଦ୍ୱାରା, ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମୟର ଗଣନା ହୁଏ।
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଲକ୍ଷଣଂ ଜାତଵେଦସାମ୍। ସର୍ଵେ ତପସ୍ଵିନୋ ହ୍ଯେତେ ସର୍ଵେ ହ୍ଯଵଭୃଥା ସ୍ତଥା। ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯଃ ସର୍ଵେ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତଶ୍ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୨୯.
ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏହିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଜାତବେଦସଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ; ସମସ୍ତେ ତପସ୍ୱୀ, ସମସ୍ତେ ଅବଭୃଥ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ନାଥ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ସ୍ଵାରୋଚିଷାଦିଷୁ ଜ୍ଞେଯାଃ ସାଵର୍ଣ୍ଯନ୍ତେଷୁ ସପ୍ତସୁ। ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନାନାରୂପପ୍ରଯୋଜନୈଃ ।। ୨୯.
ସ୍ୱାରୋଚିଷ ଆରମ୍ଭରୁ ସାବର୍ଣ୍ଣି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସପ୍ତଟି ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ କାମନା ସହିତ ବୁଝିବାକୁ ହେବ।
ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଵର୍ତ୍ତମାନୈଶ୍ଚ ଦେଵୈରିହ ସହାଗ୍ନଯଃ। ଅନାଗତୈଃ ସୁରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେଽନାଗତାଗ୍ନଯଃ ।। ୨୯.
ଏଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ନିମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଆଗାମୀ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଆଗାମୀ ଅଗ୍ନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିବେ।
ଇତ୍ଯେଷ ନିନଯୋଽଗ୍ନୀନାଂ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯଥାତଥମ୍। ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ପିତୄଣାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତେ ତତଃ ।। ୨୯.
ଏଭଳି ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲି; ଏବେ ପିତୃମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ କ୍ରମ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯିବ।
ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୃଜତଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ପୂର୍ଵେ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ। ଅମ୍ଭାଂସି ଜଜ୍ଞିରେ ତାନି ମନୁଷ୍ଯାସୁରଦେଵତାଃ ।। ୩୦.
ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାବେଳେ, ପାଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛନ୍ତି ମଣିଷ, ଅସୁର ଓ ଦେବତା।
ପିତୃଵନ୍ମନ୍ଯମାନସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ପିତରୋଽସ୍ଯ ଵୈ। ତେଷାନ୍ନିସର୍ଗଃ ପ୍ରାଗୁକ୍ତୋ ଵିସ୍ତରସ୍ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୩୦.
ସେ ନିଜକୁ ପିତୃବନ୍ଧିତ ବୋଲି ଭାବିଲେ, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି, ଏବେ ତାହାର ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେବ।
ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ପିତୃଵନ୍ମନ୍ଯମାନସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ଵୋପଯକ୍ଷିତାଃ ।। ୩୦.
ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମଣିଷମାନେକୁ ଦେଖି, ଦେବତା କହିଲେ: 'ସେ ନିଜକୁ ପିତୃବନ୍ଧିତ ବୋଲି ଭାବିଲେ, ସେମାନେ ପିତୃ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ।'