ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅରୁଣସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଯାନ୍ତି ପରିଵାର୍ଯ ଦିଵାକରମ୍। ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵାତ୍ସର୍ଵେ ପତଙ୍ଗସହଚାରିଣଃ ।। ୨୮.

ସେମାନେ ଅରୁଣଙ୍କ ଆଗରେ ଯାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି। ବଡ଼ ପ୍ରଳୟ ପରେ, ସମସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣଙ୍କ ସହ ଥାନ୍ତି।

ସ୍ଵସାରୌ ତୁ ଯଵୀଯସ୍ଯୌ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମସୁମତୀ ଚ ତେ। ପର୍ଵସସ୍ଯ ସ୍ନୁଷେ ତେ ଵୈ ପୂର୍ଣମାସସୁତସ୍ଯ ଵୈ ।। ୨୮.

ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଛୋଟ ଭଉଣୀ, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ଓ ସୁମତି, ପୂର୍ଣ୍ଣମାସର ପୁଅ ପର୍ବସଙ୍କର ବହୁଁ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଊର୍ଜାଯାନ୍ତୁ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଵୈ ସପ୍ତ ଜଜ୍ଞିରେ। ଜ୍ଯାଯସୀ ଚ ସ୍ଵସା ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଡରୀକା ସୁମଧ୍ଯମା ।। ୨୮.

ଉର୍ଜାଙ୍କଠାରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭଉଣୀ, ପୁଣ୍ଡରୀକା, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଗୁଣବତୀ।

ଜନନୀ ସା ଦ୍ଯୁତିମତଃ ପାଣ୍ଡୋସ୍ତୁ ମହିଷୀ ପ୍ରିଯା । ଅସ୍ଯାଂ ତ୍ଵିମେ ଯଵୀଯାଂସୋ ଵାସିଷ୍ଠାଃ ସପ୍ତ ଵିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୨୮.

ସେ ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ ମାଆ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ହେଲେ। ଏହି ମହିଳାରେ ବିଶ୍ରୁତ ସାତିଜଣ ଛୋଟ ବସିଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଲେ।

ରଜଃ ପୁତ୍ରୋଽର୍ଦ୍ଧବାହୁଶ୍ଚ ସଵନଶ୍ଚାଧନଶ୍ଚ ଯଃ। ସୁତପାଃ ଶୁକ୍ଲ ଇତ୍ଯେତେ ସର୍ଵେ ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୨୮.

ରଜ, ଅର୍ଦ୍ଧବାହୁ, ସବନ, ଆଧନ, ସୁତପା, ଶୁକ୍ଳ—ଏହି ସମସ୍ତେ ସାତିଜଣ ଋଷି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ରଜସୋ ଵାପ୍ଯଜନଯନ୍ମାର୍କଣ୍ଡେଯୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ରାଜନ୍ଯଂ କେତୁମନ୍ତଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍ ।। ୨୮.

ରଜଙ୍କଠାରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟୀ ନାମକ ବିଶିଷ୍ଟ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରାଜନ୍ୟ କେତୁମତ୍ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଗୋତ୍ରାଣି ନାମଭିସ୍ତେଷାଂ ଵାସିଷ୍ଠାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେନ୍ତରେଽତୀତାସ୍ତ୍ଵଗ୍ନେସ୍ତୁ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୨୮.

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗୋତ୍ର ଓ ନାମ ଶୁଣ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଯୁଗରେ ଏମିତି ଘଟିଥିଲା। ଏବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଇତ୍ଯେଷ ଋଷିସର୍ଗସ୍ତୁ ସାନୁବନ୍ଧଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ। ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚାପ୍ଯଗ୍ନେସ୍ତୁ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୨୮.

ଏହିପରି ଋଷିମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି। ଏବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ କ୍ରମିକ ବିବରଣୀ ଶୁଣ।

ଯୋଽସାଵଗ୍ନିରଭିମାନୀ ହ୍ଯାସୀତ୍ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ। ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯଜାଯତ ।। ୨୯.

ଯିଏ ଏହି ଅଗ୍ନି, ସେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଯୁଗରେ ଅଧିପତି ଭାବେ ଥିଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱାହା ଜନ୍ମିଲେ।

ପାଵକଃ ପଵମାନଶ୍ଚ ପାଵମାନଶ୍ଚ ଯଃ ସ୍ମୃତଃ। ଶୁଚିଃ ଶୌରସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସ୍ଵାହାପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତୁ ତେ ।। ୨୯.

ପାବକ, ପବମାନ ଓ ପାବମାନ ନାମରେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ପରିଚିତ। ଶୁଚି ଓ ଶୌରି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଉଛନ୍ତି—ଏହି ତିନିଜଣ ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପୁଅ।

ନିର୍ମ୍ମଥ୍ଯ ପଵମାନସ୍ତୁ ଶୁଚିଃ ଶୌରସ୍ତୁ ଯଃ ସ୍ମୃତଃ. ପାଵକା ଵୈଦ୍ଯୁତାଶ୍ଚୈଵ ତେଷାଂ ସ୍ଥାନାନି ଯାନି ଵୈ ।। ୨୯.

ପବମାନଙ୍କୁ ମଥିଲାପରେ, ସେ ଶୁଚି ଓ ଶୌରି ଭାବେ ପରିଚିତ। ପାବକ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ନିମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି।

ପଵମାନାତ୍ମଜଶ୍ଚୈଵ କଵ୍ଯଵାହନ ଉଚ୍ଯତେ। ପାଵକାତ୍ ସହରକ୍ଷସ୍ତୁ ହଵ୍ଯଵାହଃ ଶୁଚେଃ ସୁତଃ ।। ୨୯.

ପବମାନଙ୍କ ପୁଅ କବ୍ୟବାହନ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ପାବକଠାରୁ ସହରକ୍ଷ ଜନ୍ମିଲେ, ଶୁଚିଙ୍କ ପୁଅ ହବ୍ୟବାହନ।

ଦେଵାନାଂ ହଵ୍ଯଵାହୋଽଗ୍ନିଃ ପିତୄଣାଂ କଵ୍ଯଵାହନଃ। ସହରକ୍ଷୋଽସୁରାଣାନ୍ତୁ ତ୍ରଯାଣାନ୍ତୁ ତ୍ରଯୋଽଗ୍ନଯଃ ।। ୨୯.

ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି, ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ କବ୍ୟବାହନ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହରକ୍ଷ। ଏହି ତିନି ଦଳ ପାଇଁ ତିନିଟି ଅଗ୍ନି ଅଛି।

ଏତେଷାଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରିଂଶନ୍ନଵୈଵ ତୁ। ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାମତସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଵିଭାଗଂ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ।। ୨୯.

ଏମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପଉତିନ୍ମାନେ ମୋଟ ଉଣପଞ୍ଚାଶିଜଣ। ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଭାଗ କହିବି।

ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ଲୌକିକାଗ୍ନିସ୍ତୁ ପ୍ରଥମୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ। ବ୍ରହ୍ମୌଦନାଗ୍ନିସ୍ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଭରତୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୯.

ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ନି, ଲୋକିକ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରହ୍ମଉଦନାଗ୍ନି, ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଭାରତ।

ଅଥର୍ଵା ତୁ ଭୃଗୁର୍ଜ୍ଞେଯୋଽପ୍ଯଙ୍ଗିରାଽଥର୍ଵଣଃ ସୁତଃ। ତସ୍ମାତ୍ ସ ଲୌକିକାଗ୍ନିସ୍ତୁ ଦଧ୍ଯଙ୍ଚାଥର୍ଵଣଃ ସୁତଃ ।। ୨୯.

ଅଥର୍ବାନ ଭୃଗୁ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଅଙ୍ଗିରା ଅଥର୍ବାନଙ୍କ ପୁଅ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଲୋକିକ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଦଧ୍ୟଞ୍ଚ ଅଥର୍ବାନଙ୍କ ପୁଅ।

ଅଥ ଯଃ ପଵମାନୋଽଗ୍ନିର୍ନିର୍ମନ୍ଥାଃ କଵିଭିଃ ସ୍ମୃତଃ। ସ ଜ୍ଞେଯୋ ଗାର୍ହପତ୍ଯୋଽଗ୍ନିସ୍ତତଃ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୯.

ଏବେ ଯିଏ ପବମାନ ଅଗ୍ନି, ଋଷିମାନେ ନିର୍ମନ୍ଥା ଭାବେ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି, ସେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଜଣାଯାଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଶଂସ୍ଯସ୍ତ୍ଵାହଵନୀଯୋଽଗ୍ନିର୍ଯଃ ସ୍ମୃତୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ସୁତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶୁକ୍ରୋଽଗ୍ନିର୍ଯଃ ପ୍ରଣୀଯତେ ।। ୨୯.

ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହବନୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେହି ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଯିଏ ସୁତ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଯାହାକୁ ଆଗକୁ ଆଣାଯାଏ।

ତଥା ସଭ୍ଯାଵସଥ୍ଯୌ ଵୈ ଶଂସ୍ଯସ୍ଯାଗ୍ନେଃ ସୁତାଵୁଭୌ। ଶଂସ୍ଯାସ୍ତୁ ଷୋଡଶ ନଦୀଶ୍ଵକମେ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ଯୋଽସାଵାହଵନୀଯୋଽଗ୍ନିରଭିମାନୀ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୯.

ଏହିପରି, ସଭ୍ୟ ଓ ଅବସଥ୍ୟ ଦୁହିଁଜଣେ ମଧ୍ୟ ଶଂସ୍ୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି। ସୋଳଟି ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ହେଉଛି ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି, ଏହି ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।

କାଵେରୀଂ କୃଷ୍ଣଵେଣୀଞ୍ଚ ନର୍ମଦାଂ ଯମୁନାନ୍ତଥା। ଗୋଦାଵରୀଂ ଵିତସ୍ତାଞ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାମିରାଵତୀମ୍ ।। ୨୯.

କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣବେଣୀ, ନର୍ମଦା, ଏବଂ ଯମୁନା; ଗୋଦାବରୀ, ବିତସ୍ତା, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଓ ଇରାବତୀ—

ଵିପାଶାଂ କୌଶିକୀଞ୍ଚୈଵ ଶତଦ୍ରୁଂ ସରଯୂନ୍ତଥା। ସୀତାଂ ସରସ୍ଵତୀଞ୍ଚୈଵ ହ୍ରାଦିନୀଂ ପାଵନୀଂ ତଥା ।। ୨୯.

ବିପାଶା, କୌଶିକୀ, ଶତଦ୍ରୁ ଓ ସରୟୂ; ସୀତା, ସରସ୍ୱତୀ, ହ୍ରାଦିନୀ ଓ ପାବନୀ—

ତାସୁ ଷୋଡଶଧାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଵିଭଜ୍ଯ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ତାସୁ ଧିଷ୍ଣୀଷ୍ଵଥ ବଭୂଵ ସଃ ।। ୨୯.

ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସେ ନିଜକୁ ସୋଳଟି ରୂପରେ ବାଣ୍ଟି, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏହିପରି ସେ ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡମାନେ ଭିତରେ ବିଦ୍ୟମାନ ହେଲେ।

ଧିଷ୍ଣଯୋ ଦିଵ୍ଯଭିଚାରିଣ୍ଯସ୍ତାସୂତ୍ପନ୍ନାସ୍ତୁ ଧିଷ୍ଣଯଃ। ଧିଷ୍ଣୀଷୁ ଜଜ୍ଞିରେ ଯସ୍ମାଦ୍ଧିଷ୍ଣଯସ୍ତେନ କୀର୍ତ୍ତିତାଃ ।। ୨୯.

ଏହି ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡମାନେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା, ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଆଧାର କରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଯେହେତୁ ସେମାନେ କୁଣ୍ଡରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ 'କୁଣ୍ଡ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।

ଇତ୍ଯେତେ ଵୈ ନଦୀପୁତ୍ରା ଧିଷ୍ଣୀଷ୍ଵେଵ ଵିଜଜ୍ଞିରେ। ତେଷାଂ ଵିହରଣୀଯା ଯେ ଉପସ୍ଥେଯାଶ୍ଚ ଯେଽଗ୍ନଯଃ। ତାନ୍ ଶ୍ରୃଣୁଧ୍ଵଂ ସମାସେନ କୀର୍ତ୍ଯମାନାନ୍ ଯଥା ତଥା ।। ୨୯.

ଏହିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିମାନେ ଉପଭୋଗ୍ୟ କିମ୍ବା ସ୍ଥାପନୀୟ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।

thumb|400px|ଉତ୍ତରଵେଦୀ 400px|thumb|ସଦୋମଣ୍ଡପମ୍ thumb|400px|ଧିଷ୍ଣ୍ଯ ଋତୁଃ ପ୍ରଵାହଣୋଽଗ୍ନୀଧ୍ରଃ ପୁରସ୍ତାଦ୍ଧିଷ୍ଣଯୋଽପରୋ। ଵିଧୀଯନ୍ତେ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ସୌତ୍ଯେଽହ୍ନି ସଵନକ୍ରମାତ୍ ।। ୨୯.

ଋତୁ, ପ୍ରବାହଣ, ଅଗ୍ନିଧ୍ର—ଏହି କୁଣ୍ଡମାନେ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୁଣ୍ଡମାନେ ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ, ସୋମ ଯଜ୍ଞର ଦିନରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ଯାନ୍ଯଵାଚ୍ଯାନାମଗ୍ନୀନାଂ ଶ୍ରୃଣୁତ କ୍ରମମ୍। ସମ୍ରାଡଗ୍ନିଃ କୃଶାନୁର୍ଯୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋତ୍ତରଵେଦିକଃ ।। ୨୯.

ଏବେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବା ଯାଏନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ କ୍ରମ ଶୁଣନ୍ତୁ; ସମ୍ରାଟ୍ ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଉତ୍ତର ବେଦୀରେ ସ୍ଥାପିତ।

ସମ୍ରାଡଗ୍ନିଃ ସ୍ମୃତା ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ଉପତିଷ୍ଠନ୍ତି ତାନ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ. ଅଧସ୍ତାତ୍ପର୍ଷଦନ୍ଯସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସୋଽତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୨୯.

ସମ୍ରାଟ୍ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଠଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି। ତଳେ ପର୍ଷଦ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଗ୍ନି ଅଛି, ସେଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।

ପ୍ରତଦ୍ଵୋଚେ ନଭୋ ନାମ ଚତ୍ଵାରି ସ ଵିଭାଵ୍ଯତେ। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିର୍ଵସୁର୍ନାମ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନେ ସ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୨୯.

ଏବେ ମୁଁ ନଭସ୍ ନାମକ ଅଗ୍ନି ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଚାରିଟି ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟୋତି ନାମକ ବସୁର୍, ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନରେ ବୋଲାଯାଏ।

ହଵ୍ଯସୂର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଯସଂସୃଷ୍ଟଃ ଶାମିତ୍ରେ ସ ଵିଭାଵ୍ଯତେ। ଵିଶ୍ଵସ୍ଯାଥ ସମୁଦ୍ରୋଗ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନେ ସ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ ।। ୨୯.

ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ହବ୍ୟସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ମିଶି ନାହିଁ, ସେହି ଶାମିତ୍ରି ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ; ସମସ୍ତ ଜଗତର ସମୁଦ୍ର ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନରେ ବୋଲାଯାଏ।