ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ହ୍ଯତ୍ରିଣା ଵୈ ମହାତ୍ମନା। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ ଯାମେ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୨୮.

ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ, ମହାତ୍ମା ଅତ୍ରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଅନ୍ତରାଳରେ, ଶତେ ଏବଂ ହଜାରେ ଥିଲେ।

ପ୍ରୀତ୍ଯାଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଭାର୍ଯାଯାଂ ଦତ୍ତାଲିସ୍ତତ୍ସୂତୋଽଭଵତ୍। ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ସୋଽଗସ୍ତ୍ଯଃ ସ୍ମୃତଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ। ମଧ୍ଯମୋ ଦେଵବାହୁଶ୍ଚ ଵିନୀତୋ ନାମ ତେ ତ୍ରଯଃ ।। ୨୮.

ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପ୍ରୀତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଦତ୍ତାଳି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଅନ୍ତରାଳରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ମଧ୍ୟମ, ଦେବବାହୁ ଓ ବିନୀତ—ଏହି ତିନିଜଣ ନାମରେ ଅଛନ୍ତି।

ସ୍ଵସା ଯଵୀଯସୀ ତେଷାଂ ସଦ୍ଵତୀ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତା। ପର୍ଜନ୍ଯଜନନୀ ଶୁଭ୍ରା ପତ୍ନୀ ତ୍ଵଗ୍ନେଃ ସ୍ମୃତା ଶୁଭା ପୌଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଋଷେଶ୍ଚାପି ପ୍ରୀତିପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଦତ୍ତାଲେଃ ସୁଷୁଵେ ପତ୍ନୀ ସୁଜଙ୍ଘାଦୀନ୍ ବହୂନ୍ ସୁତାନ୍। ପୌଲସ୍ତ୍ଯା ଇତି ଵିଖ୍ଯାତାଃ ସ୍ମୃତାଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ ।। ୨୮.

ସେମାନଙ୍କ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ସଦ୍ବତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ମାଆ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶୁଭା ପତ୍ନୀ ଭାବେ ସ୍ମୃତି। ପ୍ରୀତିଙ୍କ ପୁଅ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ। ଦତ୍ତାଳିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୁଜଂଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ସେମାନେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଅନ୍ତରାଳରେ ସ୍ମୃତ।

କ୍ଷମା ତୁ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରାନ୍ ପୁଲହସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ। ତେ ନାଗ୍ନିଵର୍ଚସଃ ସର୍ଵେ ଯେଷାଂ କୀର୍ତିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ।। ୨୮.

କ୍ଷମା, ପୁଲହ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଗ୍ନିର ତେଜ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

କର୍ଦମଶ୍ଚାମ୍ବରୀଷଶ୍ଚ ସହିଷ୍ଣୁଶ୍ଚେତି ତେ ତ୍ରଯଃ । ଋଷିର୍ଧନକପୀଵାଂଶ୍ଚ ଶୁଭା କନ୍ଯା ଚ ପୀଵରୀ ।। ୨୮.

କର୍ଦ୍ଦମ, ଆମ୍ବରୀଷ ଓ ସହିଷ୍ଣୁ—ଏହି ତିନିଜଣ; ଋଷି ଧନକପୀବାଁଶ ଓ ଶୁଭା କନ୍ୟା ପୀବରୀ।

କର୍ଦମସ୍ଯ ଶ୍ରୁତିଃ ପତ୍ନୀ ଆତ୍ରେଯ୍ଯ ଜନଯତ୍ସୁତାନ୍। ପୁତ୍ରଂ ଶଙ୍ଖପଦଞ୍ଚୈଵ କନ୍ଯାଂ କାମ୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ ।। ୨୮.

କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଶ୍ରୁତି, ଆତ୍ରେୟ୍ୟ ପାଇଁ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ—ପୁଅ ଶଂଖପଦ ଓ କନ୍ୟା କାମ୍ୟା।

ସ ଵୈ ଶହ୍ଖପଦଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଲୋକପାଲଃ ପ୍ରଜାପତିଃ। ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ଦିଶି ରତଃ ସାମ୍ଯାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରିଯଵ୍ରତେ ।। ୨୮.

ଶଂଖପଦ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଲୋକପାଳ ଓ ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ। ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବସିଥିଲେ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

କାମ୍ଯା ପ୍ରିଯଵ୍ରତାଲ୍ଲେଭେ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସମାନ୍ ସୁତାନ୍। ଦଶକନ୍ଯାଦ୍ଵଯଞ୍ଚୈଵ ଯୈଃ କ୍ଷତ୍ରଂ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍ ।। ୨୮.

କାମ୍ୟା, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ଠାରୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସମାନ ପୁଅମାନେ ଉପଲବ୍ଧ କଲେ। ଦଶ କନ୍ୟା ଓ ଦୁଇ ପୁଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ପୁତ୍ରୋ ଧନକପୀଵାଂଶ୍ଚ ସହିଷ୍ଣୁର୍ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଯଶୋଧାରୀ ଵିଜଜ୍ଞେ ଵୈ କାମଦେଵଃ ସୁମଧ୍ଯମଃ ।। ୨୮.

ଧନକପୀବାଁଶଙ୍କ ପୁଅ ସହିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଯଶୋଧାରୀ କାମଦେବଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଶୋଭାବନ୍ତ ଓ ସମମଧ୍ୟମ।

ଋତୋଃ କ୍ରତୁସମଃ ପୁତ୍ରୋ ଵିଜଜ୍ଞେ ସନ୍ତତିଃ ଶୁଭା। ନୈଷାଂ ଭାର୍ଯସ୍ତି ପୁତ୍ରୋ ଵା ସର୍ଵେ ତେ ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ରେତସଃ। ଷଷ୍ଟ୍ଯେତାନି ସହସ୍ରାଣି ଵାଲଖିଲ୍ଯା ଇତି ଶ୍ରୁତାଃ ।। ୨୮.

ଋତରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ପବିତ୍ର ନିଶ୍ଚୟର ସମାନ ଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଶୁଭ ବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେମାନଙ୍କର କେହି ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ରେତସ୍ ଥିଲେ। ଏହି ଷଷ୍ଠି ହଜାର ବାଳଖିଲ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଅରୁଣସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଯାନ୍ତି ପରିଵାର୍ଯ ଦିଵାକରମ୍। ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵାତ୍ସର୍ଵେ ପତଙ୍ଗସହଚାରିଣଃ ।। ୨୮.

ସେମାନେ ଅରୁଣଙ୍କ ଆଗରେ ଯାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି। ବଡ଼ ପ୍ରଳୟ ପରେ, ସମସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣଙ୍କ ସହ ଥାନ୍ତି।

ସ୍ଵସାରୌ ତୁ ଯଵୀଯସ୍ଯୌ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମସୁମତୀ ଚ ତେ। ପର୍ଵସସ୍ଯ ସ୍ନୁଷେ ତେ ଵୈ ପୂର୍ଣମାସସୁତସ୍ଯ ଵୈ ।। ୨୮.

ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଛୋଟ ଭଉଣୀ, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ଓ ସୁମତି, ପୂର୍ଣ୍ଣମାସର ପୁଅ ପର୍ବସଙ୍କର ବହୁଁ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଊର୍ଜାଯାନ୍ତୁ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଵୈ ସପ୍ତ ଜଜ୍ଞିରେ। ଜ୍ଯାଯସୀ ଚ ସ୍ଵସା ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଡରୀକା ସୁମଧ୍ଯମା ।। ୨୮.

ଉର୍ଜାଙ୍କଠାରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭଉଣୀ, ପୁଣ୍ଡରୀକା, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଗୁଣବତୀ।

ଜନନୀ ସା ଦ୍ଯୁତିମତଃ ପାଣ୍ଡୋସ୍ତୁ ମହିଷୀ ପ୍ରିଯା । ଅସ୍ଯାଂ ତ୍ଵିମେ ଯଵୀଯାଂସୋ ଵାସିଷ୍ଠାଃ ସପ୍ତ ଵିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୨୮.

ସେ ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ ମାଆ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ହେଲେ। ଏହି ମହିଳାରେ ବିଶ୍ରୁତ ସାତିଜଣ ଛୋଟ ବସିଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଲେ।

ରଜଃ ପୁତ୍ରୋଽର୍ଦ୍ଧବାହୁଶ୍ଚ ସଵନଶ୍ଚାଧନଶ୍ଚ ଯଃ। ସୁତପାଃ ଶୁକ୍ଲ ଇତ୍ଯେତେ ସର୍ଵେ ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୨୮.

ରଜ, ଅର୍ଦ୍ଧବାହୁ, ସବନ, ଆଧନ, ସୁତପା, ଶୁକ୍ଳ—ଏହି ସମସ୍ତେ ସାତିଜଣ ଋଷି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ରଜସୋ ଵାପ୍ଯଜନଯନ୍ମାର୍କଣ୍ଡେଯୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ରାଜନ୍ଯଂ କେତୁମନ୍ତଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍ ।। ୨୮.

ରଜଙ୍କଠାରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟୀ ନାମକ ବିଶିଷ୍ଟ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରାଜନ୍ୟ କେତୁମତ୍ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଗୋତ୍ରାଣି ନାମଭିସ୍ତେଷାଂ ଵାସିଷ୍ଠାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେନ୍ତରେଽତୀତାସ୍ତ୍ଵଗ୍ନେସ୍ତୁ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୨୮.

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗୋତ୍ର ଓ ନାମ ଶୁଣ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଯୁଗରେ ଏମିତି ଘଟିଥିଲା। ଏବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଇତ୍ଯେଷ ଋଷିସର୍ଗସ୍ତୁ ସାନୁବନ୍ଧଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ। ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚାପ୍ଯଗ୍ନେସ୍ତୁ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୨୮.

ଏହିପରି ଋଷିମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି। ଏବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ କ୍ରମିକ ବିବରଣୀ ଶୁଣ।

ଯୋଽସାଵଗ୍ନିରଭିମାନୀ ହ୍ଯାସୀତ୍ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ। ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯଜାଯତ ।। ୨୯.

ଯିଏ ଏହି ଅଗ୍ନି, ସେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଯୁଗରେ ଅଧିପତି ଭାବେ ଥିଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱାହା ଜନ୍ମିଲେ।

ପାଵକଃ ପଵମାନଶ୍ଚ ପାଵମାନଶ୍ଚ ଯଃ ସ୍ମୃତଃ। ଶୁଚିଃ ଶୌରସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସ୍ଵାହାପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତୁ ତେ ।। ୨୯.

ପାବକ, ପବମାନ ଓ ପାବମାନ ନାମରେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ପରିଚିତ। ଶୁଚି ଓ ଶୌରି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଉଛନ୍ତି—ଏହି ତିନିଜଣ ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପୁଅ।

ନିର୍ମ୍ମଥ୍ଯ ପଵମାନସ୍ତୁ ଶୁଚିଃ ଶୌରସ୍ତୁ ଯଃ ସ୍ମୃତଃ. ପାଵକା ଵୈଦ୍ଯୁତାଶ୍ଚୈଵ ତେଷାଂ ସ୍ଥାନାନି ଯାନି ଵୈ ।। ୨୯.

ପବମାନଙ୍କୁ ମଥିଲାପରେ, ସେ ଶୁଚି ଓ ଶୌରି ଭାବେ ପରିଚିତ। ପାବକ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ନିମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି।

ପଵମାନାତ୍ମଜଶ୍ଚୈଵ କଵ୍ଯଵାହନ ଉଚ୍ଯତେ। ପାଵକାତ୍ ସହରକ୍ଷସ୍ତୁ ହଵ୍ଯଵାହଃ ଶୁଚେଃ ସୁତଃ ।। ୨୯.

ପବମାନଙ୍କ ପୁଅ କବ୍ୟବାହନ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ପାବକଠାରୁ ସହରକ୍ଷ ଜନ୍ମିଲେ, ଶୁଚିଙ୍କ ପୁଅ ହବ୍ୟବାହନ।

ଦେଵାନାଂ ହଵ୍ଯଵାହୋଽଗ୍ନିଃ ପିତୄଣାଂ କଵ୍ଯଵାହନଃ। ସହରକ୍ଷୋଽସୁରାଣାନ୍ତୁ ତ୍ରଯାଣାନ୍ତୁ ତ୍ରଯୋଽଗ୍ନଯଃ ।। ୨୯.

ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି, ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ କବ୍ୟବାହନ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହରକ୍ଷ। ଏହି ତିନି ଦଳ ପାଇଁ ତିନିଟି ଅଗ୍ନି ଅଛି।

ଏତେଷାଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରିଂଶନ୍ନଵୈଵ ତୁ। ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାମତସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଵିଭାଗଂ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ।। ୨୯.

ଏମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପଉତିନ୍ମାନେ ମୋଟ ଉଣପଞ୍ଚାଶିଜଣ। ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଭାଗ କହିବି।

ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ଲୌକିକାଗ୍ନିସ୍ତୁ ପ୍ରଥମୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ। ବ୍ରହ୍ମୌଦନାଗ୍ନିସ୍ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଭରତୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୯.

ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ନି, ଲୋକିକ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରହ୍ମଉଦନାଗ୍ନି, ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଭାରତ।

ଅଥର୍ଵା ତୁ ଭୃଗୁର୍ଜ୍ଞେଯୋଽପ୍ଯଙ୍ଗିରାଽଥର୍ଵଣଃ ସୁତଃ। ତସ୍ମାତ୍ ସ ଲୌକିକାଗ୍ନିସ୍ତୁ ଦଧ୍ଯଙ୍ଚାଥର୍ଵଣଃ ସୁତଃ ।। ୨୯.

ଅଥର୍ବାନ ଭୃଗୁ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଅଙ୍ଗିରା ଅଥର୍ବାନଙ୍କ ପୁଅ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଲୋକିକ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଦଧ୍ୟଞ୍ଚ ଅଥର୍ବାନଙ୍କ ପୁଅ।

ଅଥ ଯଃ ପଵମାନୋଽଗ୍ନିର୍ନିର୍ମନ୍ଥାଃ କଵିଭିଃ ସ୍ମୃତଃ। ସ ଜ୍ଞେଯୋ ଗାର୍ହପତ୍ଯୋଽଗ୍ନିସ୍ତତଃ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୯.

ଏବେ ଯିଏ ପବମାନ ଅଗ୍ନି, ଋଷିମାନେ ନିର୍ମନ୍ଥା ଭାବେ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି, ସେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଜଣାଯାଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଶଂସ୍ଯସ୍ତ୍ଵାହଵନୀଯୋଽଗ୍ନିର୍ଯଃ ସ୍ମୃତୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ସୁତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶୁକ୍ରୋଽଗ୍ନିର୍ଯଃ ପ୍ରଣୀଯତେ ।। ୨୯.

ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହବନୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେହି ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଯିଏ ସୁତ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଯାହାକୁ ଆଗକୁ ଆଣାଯାଏ।

ତଥା ସଭ୍ଯାଵସଥ୍ଯୌ ଵୈ ଶଂସ୍ଯସ୍ଯାଗ୍ନେଃ ସୁତାଵୁଭୌ। ଶଂସ୍ଯାସ୍ତୁ ଷୋଡଶ ନଦୀଶ୍ଵକମେ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ଯୋଽସାଵାହଵନୀଯୋଽଗ୍ନିରଭିମାନୀ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୯.

ଏହିପରି, ସଭ୍ୟ ଓ ଅବସଥ୍ୟ ଦୁହିଁଜଣେ ମଧ୍ୟ ଶଂସ୍ୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି। ସୋଳଟି ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ହେଉଛି ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି, ଏହି ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।