ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଭଵସ୍ଯ ଯା ଦ୍ଵିତୀଯା ତୁ ତନୁରାପଃ ସ୍ମୃତା ତୁ ଵୈ । ତସ୍ଯୋଷାଽତ୍ର ସ୍ମୃତା ପତ୍ନୀ ପୁତ୍ରଶ୍ଚାପ୍ଯୁଶନା ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଭବଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପକୁ ଜଳ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ 'ଉଷା', ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ଉଶନା' ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ।

ଶର୍ଵସ୍ଯ ଯା ତୃତୀଯା ତୁ ନାମ ଭୂମିସ୍ତନୁଃ ସ୍ମୃତା। ପତ୍ନୀ ତସ୍ଯ ଵିକେଶୀତି ପୁତ୍ରଶ୍ଚାଙ୍ଗାରକଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଶର୍ବଙ୍କର ତୃତୀୟ ରୂପ 'ଭୂମି' ନାମରେ ପରିଚିତ; ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ 'ବିକେଶୀ', ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ଅଙ୍ଗାରକ'।

ଈଶାନସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗତସ୍ଯ ଚ ଯା ତନୁଃ। ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ଶିଵା ନାମ ପୁତ୍ରଶ୍ଚାସ୍ଯ ମନୋଜଵଃ ।। ୨୭.

ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଇଶାନଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ରୂପ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ 'ଶିବା', ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ମନୋଜବ'।

ନାମ୍ନା ପଶୁପତେର୍ଯା ତୁ ତନୁରଗ୍ନିର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ସ୍ମୃତା। ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ସ୍ମୃତା ସ୍ଵାହା ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚାପି ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଯେଉଁ ରୂପକୁ ପଶୁପତି ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାହାକୁ ଅଗ୍ନି ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ ସ୍ୱାହା ବୋଲି ଜଣାଶୁଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ନାମ୍ନା ଷଷ୍ଠସ୍ଯ ଯା ଭୀମା ତନୁରାକାଶ ଉଚ୍ଯତେ। ଦିଶଃ ପତ୍ନ୍ଯଃ ସ୍ମୃତାସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚାସ୍ଯ ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଛଅଟିଏ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଆକାଶ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଦିଗମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଉଗ୍ରା ତନୁଃ ସପ୍ତମୀ ଯା ଦୀକ୍ଷିତୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସ୍ମୃତା। ଦୀକ୍ଷା ପତ୍ନୀ ସ୍ମୃତା ତସ୍ଯ ସନ୍ତାନଃ ପୁତ୍ର ଉଚ୍ଯତେ ।। ୨୭.

ସପ୍ତମ ରୂପଟି ଉଗ୍ର ଭାବରେ ଦୀକ୍ଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନେ କରନ୍ତି। ଦୀକ୍ଷା ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଜଣାଶୁଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସନ୍ତାନ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ନାମ୍ନାଽଷ୍ଟମସ୍ଯ ମହତସ୍ତନୁର୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ସ୍ମୃତଃ। ପତ୍ନୀ ତୁ ରୋହିଣୀ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶ୍ଚାସ୍ଯ ବୁଧଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଅଷ୍ଟମ ମହାନ୍ ରୂପଟି ଚନ୍ଦ୍ରମା ବୋଲି ମନାଯାଏ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଉଛନ୍ତି ରୋହିଣୀ, ଏବଂ ବୁଧ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଇତ୍ଯେତାସ୍ତନଵସ୍ତସ୍ଯ ନାମଭିଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ। ତାସ୍ତୁ ଵନ୍ଦ୍ଯ ନମସ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରତିନାମ ତନୂଷୁ ଵୈ ।। ୨୭.

ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର ନାମ ସହିତ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପକୁ ତାହାର ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଣାମ ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଭକ୍ତେଃ ସୂର୍ଯେଽପ୍ସୁ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵାଯ୍ଵଗ୍ନିଵ୍ଯୋମଦୀକ୍ଷିତେ। ତଥା ଚ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସି ତନୁଭିର୍ନାମଭିଃ ସହ। ପ୍ରଜାଵାନେତି ସାଯୁଜ୍ଯମୀଶ୍ଵରସ୍ଯ ନରୋ ହି ସଃ ।। ୨୭.

ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ଦୀକ୍ଷା ଏବଂ ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ନାମ ସହିତ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ମହାପ୍ରଭୁ ସହିତ ଏକତାକୁ ଅନୁଭବ କରେ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପାଦକ।

ଇତ୍ଯେତଦ୍ଵୋ ମଯାଖ୍ଯାତଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଭୀମସ୍ଯ ତଦ୍ଯଶଃ। ଶନ୍ନୋଽସ୍ତୁ ଦ୍ଵିପଦେ ନିତ୍ଯଂ ଶନ୍ନୋଽସ୍ତୁ ଚ ଚତୁଷ୍ପଦେ ।। ୨୭.

ଏହିପରି ଭୟଙ୍କରଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ମହିମା ମୁଁ ତୁମେମାନେଙ୍କୁ କହିଲି। ଦୁଇପାଦୀ ପଶୁମାନେ ଏବଂ ଚାରିପାଦୀ ପଶୁମାନେ ସବୁବେଳେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।

ଏତତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନିଦାନଂ ଵସ୍ତନୂନାଂ ନାମଭିଃ ସହ। ମହାଦେଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଭୃଗୋସ୍ତୁ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୨୭.

ଏହି ରୂପମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ନାମ ମୁଁ କହିଲି। ଏବେ ମହାଦେବ ଓ ଭୃଗୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ହେ ପ୍ରଜାମାନେ।

ଭୃଗୋଃ ଖ୍ଯାତିର୍ଵିଜଜ୍ଞେଽଥ ଈଶ୍ଵରୌ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ। ଶୁଭାଶୁଭପ୍ରଦାତାରୌ ସର୍ଵପ୍ରାଣଭୃତାମିହ। ଦେଵୌ ଧାତାଵିଧାତାରୌ ମନ୍ଵନ୍ତରଵିଚାରିଣୌ ।। ୨୮.

ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଖ୍ୟାତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାପରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଦେବତା ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ତାଙ୍କର ବିଚାର କରନ୍ତି।

ତଯୋର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ତୁ ଭଗିନୀ ଦେଵୀ ଶ୍ରୀର୍ଲୋକଭାଵିନୀ। ସା ତୁ ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ପତିମାସାଦ୍ଯ ଶୋଭନମ୍। ନାରାଯଣାତ୍ମଜୌ ସାଧ୍ଵୀ ବଲୋତ୍ସାହୌ ଵ୍ଯଜାଯତ ।। ୨୮.

ତାଙ୍କର ଜେଷ୍ଠା ଭଉଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବୀ ଶ୍ରୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ। ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇଲେ, ଏବଂ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ବଳୋତ୍ସାହ ଓ ଉତ୍ସାହ ନାମକ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ମାନସାଃ ପୁତ୍ରା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦିଵ୍ଯଚାରିଣଃ। ଯେ ଵହନ୍ତି ଵିମାନାନି ଦେଵାନାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ ।। ୨୮.

ତାଙ୍କର ମନସ୍ପୁତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବିମାନ ବହନ କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵେ ତୁ କନ୍ଯେ ସ୍ମୃତେ ଭାର୍ଯ୍ଯେ ଵିଧାତୁର୍ଧାତୁରେଵ ଚ। ଆଯତିର୍ନିଯତିଶ୍ଚୈଵ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରୌ ଦୃଢଵ୍ରତୌ ।। ୨୮.

ଦୁଇଜଣ କନ୍ୟା ବିଧାତା ଓ ଧାତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଆୟତି ଓ ନିୟତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ।

ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚୈଵ ମୃକଣ୍ଡୁଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମକୋଶୌ ସନାତନୌ। ମନସ୍ଵିନ୍ଯାଂ ମୃକଣ୍ଜୋଶ୍ଚ ମାର୍କ୍କଣ୍ଡେଯୋ ବଭୂଵ ହ ।। ୨୮.

ପାଣ୍ଡୁ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଧାରକ। ମନସ୍ୱିନୀ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜନ୍ମରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ସୁତୋ ଵେ ଦଶିରାସ୍ତସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ଯାଯାମଜାଯତ। ପୀଵର୍ଯ୍ଯାଂ ଵେଦଶିରସଃ ପୁତ୍ରା ଵଂଶକରାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ମାର୍କ୍କଣ୍ଡେଯା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଋଷଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ ।। ୨୮.

ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ପୁଅ ବେଦଶିରା ମୂର୍ଧନ୍ୟା ଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ପୀବରୀ ଠାରୁ ବେଦଶିରାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବଂଶକର ଭାବେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷି।

ପାଣ୍ଡୋଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡରୀକାଯାଂ ଦ୍ଯୁତିମାନାତ୍ମଜୋଽଭଵତ୍। ଉତ୍ପନ୍ନୌ ଦ୍ଯୁତିମନ୍ତଶ୍ଚ ସୃଜଵାନଶ୍ଚ ତାଵୁଭୌ। ତଯୋଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଭାର୍ଗଵାଣାଂ ପରସ୍ପରମ୍। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେଽତୀତେ ମରୀଚେଃ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୨୮.

ପାଣ୍ଡୁ ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକାଙ୍କ ଜନ୍ମରୁ ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଜନ୍ମିଲେ। ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଓ ସୃଜବାନ୍ ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପଉତାମାନେ ଭାର୍ଗବ ଭାବେ ପରସ୍ପର ସମ୍ପୃକ୍ତ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷରେ, ମରୀଚିଙ୍କ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ପତ୍ନୀ ମରୀଚେଃ ସମ୍ଭୂତିର୍ଵିଜଜ୍ଞେ ସାତ୍ମସମ୍ଭଵମ୍। ପ୍ରଜାଯତେ ପୂର୍ଣମାସଂ କନ୍ଯାଶ୍ଵେମା ଵିବୋଧତ। କୁଷ୍ଟିଃ ପୃଷ୍ଟିସ୍ତ୍ଵିଷା ଚୈଵ ତଥା ଚାପଚିତିଃ ଶୁଭା ।। ୨୮.

ମରୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସମ୍ଭୂତି ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତାଙ୍କଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଏହି କନ୍ୟାମାନେ—କୁଷ୍ଟି, ପୃଷ୍ଟି, ତ୍ୱିଷା ଏବଂ ଶୁଭ ଅପଚିତି—ଏହା ଜାଣ।

ପୂର୍ଣମାସଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରାଵୁଦପାଦଯତ୍। ଵିରଜଞ୍ଚୈଵ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ପର୍ଵ୍ଵସଞ୍ଚୈଵ ତାଵୁଭୌ ।। ୨୮.

ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଦେଲେ—ବିରଜ ଓ ଧର୍ମିଷ୍ଠ, ଏବଂ ପର୍ବସ, ଏହି ଦୁଇଜଣ।

ଵିରଜସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସୁଧାମା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ସୁଧାମସୁତଵୈରାଜଃ ପ୍ରାଚ୍ଯାନ୍ଦିଶି ସମମାଶ୍ରିତଃ ।। ୨୮.

ବିରଜଙ୍କ ଜଣେ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ସୁଧାମା, ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସୁଧାମାଙ୍କ ପୁଅ ବୈରାଜ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବସିଥିଲେ।

ଲୋକପାଲଃ ସୁଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ଗୌରୀପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ପର୍ଵସଃ ସର୍ଵଗଣାନାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସ ମହାଯଶାଃ ।। ୨୮.

ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଗୌରୀଙ୍କ ପୁଅ, ବିରାଟ୍ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏହି ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ପର୍ଵସଃ ପର୍ଵସାଯାନ୍ତୁ ଜନଯାମାସ ଵୈ ସୁତୌ। ଯଜ୍ଞଵାମଞ୍ଚ ଶ୍ରୀମନ୍ତଂ ସୁତଂ କାଶ୍ଯପମେଵ ଚ। ତଯୋର୍ଗୋତ୍ରକରୌ ପୁତ୍ରୌ ତୌ ଜାତୌ ଧର୍ମନିଶ୍ଵିତୌ ।। ୨୮.

ପର୍ବସ ଓ ପର୍ବସା ମିଶି ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଏକ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯଜ୍ଞବାମ, ଅନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି କାଶ୍ୟପ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ମୂଳ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ସ୍ମୃତିଶ୍ଚାଙ୍ଗିରସଃ ପତ୍ନୀ ଜଜ୍ଞେ ତାଵାତ୍ମସମ୍ଭଵୌ। ପୁତ୍ରୌ କନ୍ଯାଶ୍ଵତସ୍ରଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯାସ୍ତା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୨୮.

ସ୍ମୃତି, ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସେଇ ଦୁଇ ପୁଅ ଓ କିଛି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେଇ ପବିତ୍ର କନ୍ୟାମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ସିନୀଵାଲୀ କୁହୂଶ୍ଚୈଵ ରାକା ଚାନୁମତିସ୍ତଥା। ତଥୈଵ ଭରତାଗ୍ନିଞ୍ଚ କୀର୍ତ୍ତିମନ୍ତଞ୍ଚ ତାଵୁଭୌ ।। ୨୮.

ସିନୀବାଳୀ, କୁହୂ, ରାକା, ଅନୁମତି, ଏହିମାନେ ଓ ଭାରତାଗ୍ନି, କୀର୍ତ୍ତିମାନ୍—ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ।

ଅଗ୍ନେଃ ପୁତ୍ରନ୍ତୁ ପର୍ଜନ୍ଯଂ ସଂହୂତୀ ସୁଷୁଵେ ପ୍ରଭୁମ୍। ହିରଣ୍ଯରୋମା ପର୍ଜନ୍ଯୋ ମାରୀଚ୍ଯାମୁଦପାଦଯତ୍। ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵସ୍ଥାଯୀ ଲୋକପାଲଃ ସଵୈ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୮.

ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ପର୍ଜନ୍ୟ ନାମକ ପ୍ରଭୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମାରୀଚିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିରଣ୍ୟରୋମା ପର୍ଜନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେଇ ଲୋକପାଳ, ବିଶ୍ୱପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଅବିଚଳ ଥିଲେ।

ଜଜ୍ଞେ କୀର୍ତିମତଶ୍ଚାପି ଧେନୁକା ତାଵକଲ୍ମଷୌ। ଵରିଷ୍ଠଂ ଧୃତିମନ୍ତଞ୍ଚାପ୍ଯୁଭାଵଙ୍ଗିରସାଂ ଵରୌ ।। ୨୮.

କୀର୍ତ୍ତିମାନ୍ଙ୍କୁ ଧେନୁକା ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଦୁଇଁଜଣ ଅଳ୍ପ ଦୋଷ ଥିଲେ। ବରିଷ୍ଠ ଓ ଧୃତିମାନ୍—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଆଙ୍ଗିରସମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ତଯୋଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଯେଽତୀତା ଵୈ ସହସ୍ରଶଃ। ଅନସୂଯାପି ଜଜ୍ଞେ ତାନ୍ ପୁଲହସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ ।। ୨୮.

ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହଜାର ହଜାର। ଅନସୂୟା ମଧ୍ୟ ପୁଲହଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

କନ୍ଯାଞ୍ଚୈଵ ଶ୍ରୁତିଂ ନାମ ମାତା ଶଙ୍ଖପଦସ୍ଯ ଯା। କର୍ଦମସ୍ଯ ତୁ ଯା ପତ୍ନୀ ପୁଲହସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ ।। ୨୮.

ଏବଂ ଶ୍ରୁତି ନାମକ କନ୍ୟା, ଯିଏ ଶଂଖପଦଙ୍କ ମାଆ, କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ପୁଲହ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ।