ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସୂର୍ଯ୍ଯସ୍ଯ ଯତ୍ ପ୍ରକାଶେନ ଵୀକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଚକ୍ଷୁଷା ପ୍ରଜାଃ। ଶୁକ୍ଲାତ୍ମା ସଂସ୍ଥିତୋ ରୁଦ୍ରଃ ପିବତ୍ଯମ୍ଭୋ ଗଭସ୍ତିଭିଃ ।। ୨୭.

ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି।

ଅଦ୍ଯତେ ପୀଯତେ ଚୈଵାପ୍ଯନ୍ନପାନାତ୍ମକାନିଯା। ତନୁରାତ୍ମଭଵା ସା ଵୈ ଦେହେଷ୍ଵେଵୋପଚୀଯତେ ।। ୨୭.

ଯାହା ଖାଯାଯାଏ ଓ ପିଯାଯାଏ, ଯାହା ଅନ୍ନ ଓ ପାନୀୟ ରୂପରେ ଅଛି, ସେଇ ଆତ୍ମାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ରୂପ ଦେହରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ଯଯା ଧତ୍ତେ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଥିରୀଭୂତେନ ଚେତସା। ପାର୍ଥିଵୀ ସା ତନୁସ୍ତସ୍ଯ ଶାର୍ଵୀ ଧାରଯତି ପ୍ରଜାଃ ।। ୨୭.

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ମନ ଦେଇ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଇ ଶର୍ବଙ୍କର ପୃଥିବୀ ରୂପ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଧାରଣ କରେ।

ଯାଵତ୍ ସ୍ଥିତା ଶରୀରେଷୁ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣଵୃତ୍ତିଭିଃ। ଵାଯ୍ଵାତ୍ମିକା ତୁ ଐଶାନୀ ସା ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରାଣିନା ସହ ।। ୨୭.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭୂତମାନଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରାଣ ଚଳାଚଳ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ଇଶାନଙ୍କର ବାୟୁ ମୂଳକ ରୂପ ସେଇ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ପ୍ରାଣ ରୂପେ ଅଛି।

ପୀତାଶିତାନି ପଚତି ଭୂତାନାଂ ଜଠରେଷୁ ଯା। ତତଃ ପାଶୁପତୀ ତସ୍ଯ ପାଚିକା ଶକ୍ତିରୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୭.

ଯାହା ଭୂତମାନଙ୍କ ଜଠରରେ ଖାଇଥିବା ଓ ପିଇଥିବା ଜିନିଷକୁ ପାକାଏ, ଏହି କାରଣରୁ ପଶୁପତିଙ୍କର ପାକାଇବା ଶକ୍ତିକୁ 'ପାଚିକା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯାନୀହ ସୁଷିରାଣି ସ୍ଯୁର୍ଦେହେଷ୍ଵନ୍ତର୍ଗତାନି ଵୈ। ଵାଯୋଃ ସଞ୍ଚରଣାର୍ଥାଯ ସା ଭୀମା ଚୋଚ୍ଯତେ ତନୁଃ ।। ୨୭.

ଦେହରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସୁସିର (ଖାଲି ସ୍ଥାନ) ଅଛି, ଯାହା ବାୟୁ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ, ସେଇ ରୂପକୁ 'ଭୀମା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵୈତାନଦୀକ୍ଷିତାନାଂ ତୁ ଯା ସ୍ଥିତିର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍। ତନୁରୁଗ୍ରାତ୍ମିକା ସା ତୁ ତେନୋଗ୍ରୋ ଦୀକ୍ଷିତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଯେଉଁମାନେ ବୈତାନ ଦୀକ୍ଷା ନେଇଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଅଛି, ସେଇ ଉଗ୍ର ସ୍ୱରୂପ ତାଙ୍କୁ 'ଉଗ୍ର' ଦୀକ୍ଷିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯତ୍ତୁ ସଙ୍କଲ୍ପକଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଜାସ୍ଵିହ ସମଂ ସ୍ଥିତମ୍। ସା ତନୁର୍ମ୍ମାନସୀ ତସ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ପ୍ରାଣିଷୁ ସ୍ଥିତଃ ।। ୨୭.

ଯାହା ସଂକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଭାବେ ଅଛି, ସେଇ ମାନସିକ ରୂପ ତାଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭାବେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି।

ନଵୋ ନଵୋ ଭଵତି ହି ଜାଯମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ। ନୀଯତେ ଯୋ ଯଥାକାମଂ ଵିଭୁଧୈଃ ପିତୃଭିଃ ସହ। ମହାଦେଵୋଽମୃତାତ୍ମାଽସୌ ହ୍ଯମ୍ମଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ସେ ପୁନିପୁନି ନୂତନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଉଁପରି ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅମୃତ ମୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।

ତସ୍ଯ ଯା ପ୍ରଥମା ନାମ୍ନା ତନୂ ରୌଦ୍ରୀ ପ୍ରକୀର୍ତିତା। ପତ୍ନୀ ସୁଵର୍ଚଲା ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶନୈଶ୍ଚରଃ ।। ୨୭.

ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ରୂପ 'ରୌଦ୍ରୀ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ 'ସୁବର୍ଚ୍ଚଳା', ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ଶନୈଶ୍ଚର'।

ଭଵସ୍ଯ ଯା ଦ୍ଵିତୀଯା ତୁ ତନୁରାପଃ ସ୍ମୃତା ତୁ ଵୈ । ତସ୍ଯୋଷାଽତ୍ର ସ୍ମୃତା ପତ୍ନୀ ପୁତ୍ରଶ୍ଚାପ୍ଯୁଶନା ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଭବଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପକୁ ଜଳ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ 'ଉଷା', ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ଉଶନା' ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ।

ଶର୍ଵସ୍ଯ ଯା ତୃତୀଯା ତୁ ନାମ ଭୂମିସ୍ତନୁଃ ସ୍ମୃତା। ପତ୍ନୀ ତସ୍ଯ ଵିକେଶୀତି ପୁତ୍ରଶ୍ଚାଙ୍ଗାରକଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଶର୍ବଙ୍କର ତୃତୀୟ ରୂପ 'ଭୂମି' ନାମରେ ପରିଚିତ; ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ 'ବିକେଶୀ', ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ଅଙ୍ଗାରକ'।

ଈଶାନସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗତସ୍ଯ ଚ ଯା ତନୁଃ। ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ଶିଵା ନାମ ପୁତ୍ରଶ୍ଚାସ୍ଯ ମନୋଜଵଃ ।। ୨୭.

ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଇଶାନଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ରୂପ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ 'ଶିବା', ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ମନୋଜବ'।

ନାମ୍ନା ପଶୁପତେର୍ଯା ତୁ ତନୁରଗ୍ନିର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ସ୍ମୃତା। ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ସ୍ମୃତା ସ୍ଵାହା ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚାପି ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଯେଉଁ ରୂପକୁ ପଶୁପତି ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାହାକୁ ଅଗ୍ନି ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ ସ୍ୱାହା ବୋଲି ଜଣାଶୁଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ନାମ୍ନା ଷଷ୍ଠସ୍ଯ ଯା ଭୀମା ତନୁରାକାଶ ଉଚ୍ଯତେ। ଦିଶଃ ପତ୍ନ୍ଯଃ ସ୍ମୃତାସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚାସ୍ଯ ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଛଅଟିଏ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଆକାଶ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଦିଗମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଉଗ୍ରା ତନୁଃ ସପ୍ତମୀ ଯା ଦୀକ୍ଷିତୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସ୍ମୃତା। ଦୀକ୍ଷା ପତ୍ନୀ ସ୍ମୃତା ତସ୍ଯ ସନ୍ତାନଃ ପୁତ୍ର ଉଚ୍ଯତେ ।। ୨୭.

ସପ୍ତମ ରୂପଟି ଉଗ୍ର ଭାବରେ ଦୀକ୍ଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନେ କରନ୍ତି। ଦୀକ୍ଷା ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଜଣାଶୁଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସନ୍ତାନ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ନାମ୍ନାଽଷ୍ଟମସ୍ଯ ମହତସ୍ତନୁର୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ସ୍ମୃତଃ। ପତ୍ନୀ ତୁ ରୋହିଣୀ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶ୍ଚାସ୍ଯ ବୁଧଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭.

ଅଷ୍ଟମ ମହାନ୍ ରୂପଟି ଚନ୍ଦ୍ରମା ବୋଲି ମନାଯାଏ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଉଛନ୍ତି ରୋହିଣୀ, ଏବଂ ବୁଧ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଇତ୍ଯେତାସ୍ତନଵସ୍ତସ୍ଯ ନାମଭିଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ। ତାସ୍ତୁ ଵନ୍ଦ୍ଯ ନମସ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରତିନାମ ତନୂଷୁ ଵୈ ।। ୨୭.

ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର ନାମ ସହିତ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପକୁ ତାହାର ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଣାମ ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଭକ୍ତେଃ ସୂର୍ଯେଽପ୍ସୁ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵାଯ୍ଵଗ୍ନିଵ୍ଯୋମଦୀକ୍ଷିତେ। ତଥା ଚ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସି ତନୁଭିର୍ନାମଭିଃ ସହ। ପ୍ରଜାଵାନେତି ସାଯୁଜ୍ଯମୀଶ୍ଵରସ୍ଯ ନରୋ ହି ସଃ ।। ୨୭.

ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ଦୀକ୍ଷା ଏବଂ ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ନାମ ସହିତ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ମହାପ୍ରଭୁ ସହିତ ଏକତାକୁ ଅନୁଭବ କରେ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପାଦକ।

ଇତ୍ଯେତଦ୍ଵୋ ମଯାଖ୍ଯାତଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଭୀମସ୍ଯ ତଦ୍ଯଶଃ। ଶନ୍ନୋଽସ୍ତୁ ଦ୍ଵିପଦେ ନିତ୍ଯଂ ଶନ୍ନୋଽସ୍ତୁ ଚ ଚତୁଷ୍ପଦେ ।। ୨୭.

ଏହିପରି ଭୟଙ୍କରଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ମହିମା ମୁଁ ତୁମେମାନେଙ୍କୁ କହିଲି। ଦୁଇପାଦୀ ପଶୁମାନେ ଏବଂ ଚାରିପାଦୀ ପଶୁମାନେ ସବୁବେଳେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।

ଏତତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନିଦାନଂ ଵସ୍ତନୂନାଂ ନାମଭିଃ ସହ। ମହାଦେଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଭୃଗୋସ୍ତୁ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୨୭.

ଏହି ରୂପମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ନାମ ମୁଁ କହିଲି। ଏବେ ମହାଦେବ ଓ ଭୃଗୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ହେ ପ୍ରଜାମାନେ।

ଭୃଗୋଃ ଖ୍ଯାତିର୍ଵିଜଜ୍ଞେଽଥ ଈଶ୍ଵରୌ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ। ଶୁଭାଶୁଭପ୍ରଦାତାରୌ ସର୍ଵପ୍ରାଣଭୃତାମିହ। ଦେଵୌ ଧାତାଵିଧାତାରୌ ମନ୍ଵନ୍ତରଵିଚାରିଣୌ ।। ୨୮.

ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଖ୍ୟାତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାପରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଦେବତା ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ତାଙ୍କର ବିଚାର କରନ୍ତି।

ତଯୋର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ତୁ ଭଗିନୀ ଦେଵୀ ଶ୍ରୀର୍ଲୋକଭାଵିନୀ। ସା ତୁ ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ପତିମାସାଦ୍ଯ ଶୋଭନମ୍। ନାରାଯଣାତ୍ମଜୌ ସାଧ୍ଵୀ ବଲୋତ୍ସାହୌ ଵ୍ଯଜାଯତ ।। ୨୮.

ତାଙ୍କର ଜେଷ୍ଠା ଭଉଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବୀ ଶ୍ରୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ। ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇଲେ, ଏବଂ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ବଳୋତ୍ସାହ ଓ ଉତ୍ସାହ ନାମକ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ମାନସାଃ ପୁତ୍ରା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦିଵ୍ଯଚାରିଣଃ। ଯେ ଵହନ୍ତି ଵିମାନାନି ଦେଵାନାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ ।। ୨୮.

ତାଙ୍କର ମନସ୍ପୁତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବିମାନ ବହନ କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵେ ତୁ କନ୍ଯେ ସ୍ମୃତେ ଭାର୍ଯ୍ଯେ ଵିଧାତୁର୍ଧାତୁରେଵ ଚ। ଆଯତିର୍ନିଯତିଶ୍ଚୈଵ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରୌ ଦୃଢଵ୍ରତୌ ।। ୨୮.

ଦୁଇଜଣ କନ୍ୟା ବିଧାତା ଓ ଧାତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଆୟତି ଓ ନିୟତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ।

ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚୈଵ ମୃକଣ୍ଡୁଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମକୋଶୌ ସନାତନୌ। ମନସ୍ଵିନ୍ଯାଂ ମୃକଣ୍ଜୋଶ୍ଚ ମାର୍କ୍କଣ୍ଡେଯୋ ବଭୂଵ ହ ।। ୨୮.

ପାଣ୍ଡୁ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଧାରକ। ମନସ୍ୱିନୀ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜନ୍ମରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ସୁତୋ ଵେ ଦଶିରାସ୍ତସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ଯାଯାମଜାଯତ। ପୀଵର୍ଯ୍ଯାଂ ଵେଦଶିରସଃ ପୁତ୍ରା ଵଂଶକରାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ମାର୍କ୍କଣ୍ଡେଯା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଋଷଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ ।। ୨୮.

ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ପୁଅ ବେଦଶିରା ମୂର୍ଧନ୍ୟା ଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ପୀବରୀ ଠାରୁ ବେଦଶିରାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବଂଶକର ଭାବେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷି।

ପାଣ୍ଡୋଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡରୀକାଯାଂ ଦ୍ଯୁତିମାନାତ୍ମଜୋଽଭଵତ୍। ଉତ୍ପନ୍ନୌ ଦ୍ଯୁତିମନ୍ତଶ୍ଚ ସୃଜଵାନଶ୍ଚ ତାଵୁଭୌ। ତଯୋଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଭାର୍ଗଵାଣାଂ ପରସ୍ପରମ୍। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେଽତୀତେ ମରୀଚେଃ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୨୮.

ପାଣ୍ଡୁ ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକାଙ୍କ ଜନ୍ମରୁ ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଜନ୍ମିଲେ। ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଓ ସୃଜବାନ୍ ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପଉତାମାନେ ଭାର୍ଗବ ଭାବେ ପରସ୍ପର ସମ୍ପୃକ୍ତ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷରେ, ମରୀଚିଙ୍କ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ପତ୍ନୀ ମରୀଚେଃ ସମ୍ଭୂତିର୍ଵିଜଜ୍ଞେ ସାତ୍ମସମ୍ଭଵମ୍। ପ୍ରଜାଯତେ ପୂର୍ଣମାସଂ କନ୍ଯାଶ୍ଵେମା ଵିବୋଧତ। କୁଷ୍ଟିଃ ପୃଷ୍ଟିସ୍ତ୍ଵିଷା ଚୈଵ ତଥା ଚାପଚିତିଃ ଶୁଭା ।। ୨୮.

ମରୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସମ୍ଭୂତି ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତାଙ୍କଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଏହି କନ୍ୟାମାନେ—କୁଷ୍ଟି, ପୃଷ୍ଟି, ତ୍ୱିଷା ଏବଂ ଶୁଭ ଅପଚିତି—ଏହା ଜାଣ।