ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଊଚତୁଶ୍ଵୈଵ ଵଚନଂ ଭକ୍ଷ୍ଯୋ ଵୈ ନୌ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତୌ ତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନଂ ଗତାଵୁଭୌ ।। ୨୫.

ସେମାନେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଆମର ଭୋଜ୍ୟ ହେବ।' ଏଭଳି କହି, ସେ ଦୁଇଁଜଣ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ଦାରୁଣନ୍ତୁ ତଯୋର୍ଭାଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁଷ୍କରସମ୍ଭଵଃ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚାତ୍ମନୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଵିଜ୍ଞାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୨୫.

ସେଇ ଦୁଇଟିର ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱଭାବକୁ ବୁଝି, ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ନିଜର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝି, ତାହାର ଅର୍ଥ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

କର୍ଣିକାଘଟନଂ ଭୂଯୋ ନାଭ୍ଯଜାନାଦ୍ଯଦା ଗତିମ୍। ତତଃ ସ ପଦ୍ମନାଲେନ ଅଵତୀର୍ଯ୍ଯ ରସାତଲମ୍। କୃଷ୍ଣାଜିନୋତ୍ତରାସଙ୍ଗନ୍ଦଦୃଶେଽନ୍ତର୍ଜଲେ ହରିମ୍ ।। ୨୫.

ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗର ଗତି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ତଳେ ରସାତଳକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଜଳ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ।

ସ ଚ ତଂ ବୋଧଯାମାସ ଵିବୁଦ୍ଧଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ଭୂତେଭ୍ଯୋ ମେ ଭଯଂ ଦେଵ ତ୍ରାଯସ୍ଵୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଶଙ୍କୁରୁ ।। ୨୫.

ସେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇ ଏହିପରି କହିଲେ— 'ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଭୂତମାନେଠାରୁ ଭୟଭୀତ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଉଠ, ଚିନ୍ତା କର।'

ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସପ୍ରହାସମରିନ୍ଦମଃ। ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ନ ଭେତଵ୍ଯମିତ୍ଯୁଵାଚ ମୁନିଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୨୫.

ତାପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା, ମୃଦୁ ହସି ସ୍ୱୟଂ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।'

ତସ୍ମାତ୍ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଚୋକ୍ତଂ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ମେ ମହଦ୍ଭଯମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଭୂତାଦିଵାକ୍ଯୈସ୍ତୌ ଦୈତ୍ଯୌ ତ୍ଵଂ ନାଶଯିଷ୍ଯସି ।। ୨୫.

'ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ମୋତେ ଭୂତମାନେଠାରୁ ବଡ଼ ଭୟ ଅଛି ବୋଲି କହିଥିଲ, ତେଣୁ ଭୂତମାନେ ସଂପର୍କରେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛ, ସେଇ କଥା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସେ ଦୁଇ ଦାନବକୁ ନଶ୍ୱ କରିପାରିବ।'

ଭୂର୍ଭୂଵଃସ୍ଵସ୍ତତୋ ଦେଵଂ ଵିଵିଶୁସ୍ତମଯୋନିଜମ୍ । ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ତମେଵାସୀନମାଗତମ୍ ।। ୨୫.

ତାପରେ ଭୂଃ, ଭୁଵଃ ଓ ସ୍ୱଃ, ସେଇ ସ୍ୱଯଂଜନ୍ମା ଦେବଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ପରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେଠାରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

ଗତେ ତସ୍ମିଂତତୋଽନନ୍ତ ଉଦ୍ଗୀର୍ଯ ଭ୍ରାତରୌ ମୁଖାତ୍। ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜିଷ୍ଣୁଞ୍ଚ ପ୍ରୋଵାଚ ବ୍ରହ୍ମାଣମଭିରକ୍ଷତାମ୍। ମଧୁକୈଟଭଯୋର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଯୋରାଗମନଂ ପୁନଃ ।। ୨୫.

ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଅନନ୍ତ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଦୁଇ ଭାଇକୁ ବାହାର କଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର', ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କ ପୁନର୍ବାର ଆସିବାକୁ ଅନୁଭବ କରି।

ଚକ୍ରାତେ ରୂପ ସାଦୃଶ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଜିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ସତ୍ତମୌ। କୃତସାଦୃଶ୍ଯରୂପୌ ତୌ ତାଵେଵାଭିମୁଖୌ ସ୍ଥିତୌ ।। ୨୫.

ସେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଦୃଶ ରୂପ ନେଲେ; ସେମାନେ ସଦୃଶ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ।

ତତସ୍ତୌ ପ୍ରୋଚତୁର୍ଦ୍ଦୈତ୍ଯୌ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଦାରୁଣଂ ଵଚଃ। ଅସ୍ମାକଂ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ମଧ୍ଯେ ଵୈ ପ୍ରାଶ୍ନିକୋ ଭଵ ।। ୨୫.

ତାପରେ ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ— 'ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ବିଚାରକ ହେଉ।'

ତତସ୍ତୌ ଜଲମାଵିଶ୍ଯ ସଂସ୍ତମ୍ଭ୍ଯାପଃ ସ୍ଵମାଯଯା । ଚକ୍ରତୁସ୍ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଯସ୍ଯ ଯେନେପ୍ସିତଂ ତଦା ।। ୨୫.

ତାପରେ ସେମାନେ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ମାୟାରେ ଜଳକୁ ଅଟକାଇ, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ତେଷାନ୍ତୁ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷଶତଙ୍ଗତମ୍। ନ ଚ ଯୁଦ୍ଧମଦୋତ୍ସେକୋ ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସଂନ୍ଯଵର୍ତ୍ତତ ।। ୨୫.

ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶତ ବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପଛକୁ ହଟିଲେ ନାହିଁ।

ଲକ୍ଷଣଦ୍ଵଯସଂସ୍ଥାନାଦ୍ରୂପଵନ୍ତୌ ସ୍ଥିତେଙ୍ଗିତୌ। ସାଦୃଶ୍ଯାଦ୍ଵ୍ଯାକୁଲମନା ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ଯାନମୁପାଗମତ୍ ।। ୨୫.

ସେମାନଙ୍କ ରୂପ ଓ ଚଳନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଭଳି ଥିଲା, ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା ଏବଂ ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ।

ସ ତଯୋରନ୍ତରଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା। ପଦ୍ମକେସରଜଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ବବନ୍ଧ କଵଚନ୍ତଯୋଃ। ଆମେଖଲଞ୍ଚ ଗାତ୍ରଞ୍ଚ ତତୋ ମନ୍ତ୍ରମୁଦାହରତ୍ ।। ୨୫.

ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ ବୁଝି, ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମର ରେଣୁରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ କବଚ ତିଆରି କରି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ମେଖଳା ପିନ୍ଧାଇ, ପରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

ଜପତସ୍ତ୍ଵଭଵତ୍କନ୍ଯା ଵିଶ୍ଵରୂପସମୁତ୍ଥିତା। ପଦ୍ମେନ୍ଦୁଵଦନପ୍ରଖ୍ଯା ପଦ୍ମହସ୍ତା ଶୁଭା ସତୀ। ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯଥିତୌ ଦୈତ୍ଯୌ ଭଯାଦ୍ଵର୍ଣଵିଵର୍ଜ୍ଜିତୌ ।। ୨୫.

ସେ ଜପ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ପଦ୍ମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରି, ଶୁଭ୍ର ଓ ସଦ୍ବ୍ରତା; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ଭୟରେ ରଙ୍ଗ ହରାଇଦେଲେ।

ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମା ମଧୁରଯା ଗିରା। କାଽତ୍ର ତ୍ଵମଵଗନ୍ତଵ୍ଯା ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯମନିନ୍ଦିତେ ।। ୨୫.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମଧୁର କଥାରେ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ? ଏଠାରେ କିଏ ଅଛ? ସତ୍ୟ କହ, ନିର୍ମଳା।'

ସାମ୍ନା ସଂପୂଜ୍ଯ ସା କନ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିସ୍ତଦା । ମୋହିନୀଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ମାଯାଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସନ୍ଦେଶକାରିଣୀମ୍ ।। ୨୫.

ସେ କନ୍ୟା ନମ୍ର ଭାବେ ହାତ ଜୋଡି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ— 'ମୋତେ ମୋହିନୀ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା ଓ ସନ୍ଦେଶବାହିନୀ।'

ତ୍ଵଯା ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତ୍ଯମାନାଽହଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରାପ୍ତା ତ୍ଵରାଯୁତା। ଅସ୍ଯାଃ ପ୍ରୀତମନା ବ୍ରହ୍ମା ଗୌଣଂ ନାମ ଚକାର ହ ।। ୨୫.

'ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ମୋତେ ଡାକିଥିଲ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛି; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏକ ଅନ୍ୟ ନାମ ଦେଲେ।'

ମଯା ଚ ଵ୍ଯାହୃତା ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଞ୍ଚୈଵ ସମୁପସ୍ଥିତା। ମହାଵ୍ଯାହୃତିରିତ୍ଯେଵ ନାମ ତେ ଵିଚରିଷ୍ଯତି ।। ୨୫.

'ମୁଁ ତୁମେ ଡାକିଥିଲାରୁ ଏବଂ ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ତେଣୁ ତୁମେ ମହାବ୍ୟାହୃତି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।'

ଉତ୍ଥିତା ଚ ଶିରୋ ଭିତ୍ତ୍ଵା ସାଵିତ୍ରୀ ତେନ ଚୋଚ୍ଯତେ। ଏକାନଂଶାତ୍ତୁ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମନେକାଂଶା ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୨୫.

ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉଠି ଯିବାବେଳେ, ସେ ମୁଣ୍ଡକୁ ଭେଦି ଚାଲିଗଲା, ତେଣୁ ସେଉଁଠି ସାବିତ୍ରୀ ବୋଲି ଡାକାଯାଇଲେ। ଏବଂ, ତୁମେ ଏକ ଅଂଶରେ ନୁହଁନ୍ତି, ଏହିପରି ଅନେକ ଅଂଶରେ ବିଭାଜିତ ହେବୁ।

ଗୌଣାନି ତାଵଦେତାନି କର୍ମଜାନ୍ଯପରାଣି ଚ। ନାମାନି ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ଶୁଭାନନେ ।। ୨୫.

ତୁମ ନିଜ କର୍ମଫଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋର କୃପାରେ ତୁମର ନାମ ହେବ, ହେ ଶୁଭ ମୁହଁଥିବା।

ତତସ୍ତୌ ପୀଡ୍ଯମାନୌ ତୁ ଵରମେନମଯାଚତାମ୍। ଅନାଵୃତଂ ନୌ ମରଣଂ ପୁତ୍ରତ୍ଵଞ୍ଚ ଭଵେତ୍ତଵ ।। ୨୫.

ତାପରେ, ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଦୁଇଜଣେ ଏକ ଦାନ ମାଗିଲେ: 'ଆମର ମୃତ୍ୟୁ ଲୁଚି ରହିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ଆମର ପୁଅ ହେଉ।'

ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତସ୍ତୂର୍ଣମନଯତ୍ ଯମସାଦନମ୍। ଅନଯତ୍ କୈଟଭଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜିଷ୍ଣୁଶ୍ଚାପ୍ଯନଯନ୍ମଧୁମ୍ ।। ୨୫.

‘ଠିକ ଅଛି’ ବୋଲି କହି, ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କୈଟଭକୁ ନେଇଗଲେ, ଏବଂ ଜିଷ୍ଣୁ ମଧୁକୁ ନେଇଗଲେ।

ଏଵନ୍ତୌ ନିହତୌ ଦୈତ୍ଯୌ ଵିଷ୍ଣୁନା ଜିଷ୍ଣୁନା ସହ। ପ୍ରୀତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚାଥ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା ।। ୨୫.

ଏଭଳି, ସେଇ ଦୁଇ ଦାନବକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁ ମିଶି ହତ୍ୟା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।

ପୁତ୍ରତ୍ଵମୀଶେନ ଯଥା ହ୍ଯାତ୍ମା ଦତ୍ତୋ ନିବୋଧତ। ଵିଷ୍ଣୁନା ଜିଷ୍ଣୁନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମଧୁକୈଟଭଯୋସ୍ତଥା। ସମ୍ପରାଯେ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁମଭାଷତ ।। ୨୫.

କିପରି ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରୁ ପୁଅତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣ। ଏଭଳି ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ପୁଅତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଅଦ୍ଯ ଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ ସମଯଃ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତଃ। ସଂକ୍ଷେପସଂପ୍ଲଵଙ୍ଘୋରଂ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ଯାମି ଚାପ୍ଯହମ୍ ।। ୨୫.

ଏବେ ଶତ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା; ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଛି। ଏହି ଛୋଟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ପରେ, ମୁଁ ମୋ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବି।

ସ ତସ୍ଯ ଵଚସା ଦେଵଃ ସଂହାରମକରୋତ୍ତଦା। ମହୀଂ ନିସ୍ଥାଵରାଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରକୃତିସ୍ଥାଂଶ୍ଚ ଜଙ୍ଗମାନ୍ ।। ୨୫.

ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତା ସେଇ ସମୟରେ ସଂହାର କଲେ; ପୃଥିବୀକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିଦେଲେ, ଚଳିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁନି ପ୍ରକୃତିରେ ଲିନ ହେଲେ।

ଯଦି ଗୋଵିନ୍ଦ ଭଦ୍ରନ୍ତେ କ୍ଷିପ୍ତସ୍ତେ ଯାଦସାଂ ପତିଃ। ବ୍ରୂହି ଯତ୍ କରଣୀଯଂ ସ୍ଯାନ୍ମଯା ତେ ଲକ୍ଷ୍ମିଵର୍ଦ୍ଧନ ।। ୨୫.

ଯଦି ତୁମେ ଭଲ ଅଛ, ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଜଳର ମାଲିକ ତଳେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ମୋତେ କହ, ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇଥିବା, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବି?

ବାଢଂ ଶ୍ରୃଣୁ ହେମାଭ ପଦ୍ମଯୋନେ ଵଚୋ ମମ । ପ୍ରସାଦୋ ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଲବ୍ଧ ଈଶ୍ଵରାତ୍ ପୁତ୍ରଲିପ୍ସଯା ।। ୨୫.

ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ସୁନା ରଙ୍ଗର, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ପୁଅ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାରୁ ଯେ କୃପା ପ୍ରଭୁଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ ପାଇଥିଲେ—